آیین ‏نامه راهنمائی و رانندگی
مصوب 1347,02,18با اصلاحات و الحاقات بعدی

نظر بماده 276 قانون مجازات عمومی آئیننامه راهنمائی ورانندگی مشتمل بر196 ماده بشرح زیر تصویب میشود.
آئیننامه راهنمائی ورانندگی مصوب 1318 کلاوآن قسمت ازسایرآئیننامه‌های مربوط براهنمائی ورانندگی که بامقررات این آئین نامه مغایرت دارد ملغی است.

فصل 1 ـ تعاریف

ماده یک- اصطلاحات وکلماتیکه دراین آئیننامه بکار برده شده دارای معافی میباشند:

1 ـ ابطال گواهینامه ـ سلب اعتبار قانونی آن
2 ـ اتوبوس ـ هرنوع وسیله نقلیه موتوری که گنجایش بیشتراز16نفرمسافررا داشته باشد.
3 ـ اتوبوس برقی ـ اتوبوسی که بوسیله باطری یا نیروی برقی که از سیم های هوائی دریافت میدارد حرکت نماید ولی روی ریل نباشد.
4 ـ اتومبیل ـ هرنوع وسیله نقلیه موتوری که لااقل دارای دوچرخ درجلو ودوچرخ دیگر درعقب بوده وبرای حمل باریاانسان بکاررود.
5 ـ اتومبیل سواری ـ اتومبیلی که برای حمل انسان ساخته شده وظرفیت آن باراننده حداکثر6 نفر است.
6 ـ اتومبیل مدارس ـ اتومبیلی که برای رفت وآمد شاگردان آموزشگاهها اختصاص داده شده.
7 ـ ارتفاع چراغ ـ فاصله مرکز چراغ وسیله نقلیه بدون بارتاکف راه.
8 ـ استیشن ـ اتومبیلی که برای حمل انسان ساخته شده وظرفیت آن باراننده حداقل7نفر وحداکثر16نفرباشد.
9 ـ بارکش ـ هرنوع وسیله نقلیه ای که برای حمل بارساخته شده
10 ـ پیاده ـ شخصیکه بدون استفاده ازهیچ نوع وسیله نقلیه موتوری یا غیرموتوری حرکت مینماید.
11 ـ پیاده رو ـ قسمتی ازخیابان که درامتداد آن واقع شده وبرای عبورومرورپیادگان اختصاص یافته است.
12 ـ پیچ ـ انحراف مسیرمستقیم راه.
13 ـ ترافیک ـ عبورومرور وسائل نقلیه واشخاص و حیوانات درراهها.
14 ـ تراموای ـ وسیله نقلیه‏ای که درشهر وحومه برای حمل مسافر بکار میرود وبانیروی برق روی ریل حرکت نماید.
15 ـ تراکتور بارکش ـ وسیله نقلیه موتوری که جهت کشیدن یدکهای بارکش ساخته شده
16 ـ تراکتور کشاورزی ـ وسیله نقلیه موتوری که برای کارهای کشاورزی یابرای کشیدن ماشینها و‌آلات دیگر کشاورزی یاشخم زدن بکاررود.
17 ـ توقف ممنوع ـ ایست وسیله نقلیه جز برای سوار وپیاده کردن آنهم بشرط وجود راننده درپشت فرمان ممنوع است.
18 ـ توقف مطلقا ممنوع .ایست وسیله نقلیه درهر مدت ممنوع است.
19 ـ توقیف گواهی نامه (ضبط) ـ اخذ ونگهداری موقت گواهینامه
20 ـ جاده ـ راه خارج شهر برای عبور ومرور وسائل نقلیه.
21 ـ جاده اصلی ـ جاده‏ایکه دربرخورد باجاده دیگر پهن تراست یا با نصب علائم راهنمائی اصلی تلقی میشود.
22 ـ جاده فرعی ـ جاده‏ایکه از جاده اصلی منشعب شده وازآن تنگتر است یا با نصب علائم راهنمائی فرعی بشماره میرود.
23 ـ جاده خصوصی ـ جاده‏ایکه اشخاص با موسسات برای استفاده شخصی ساخته اند واستفاده دیگران از آن منوط به اجازه مالک است.
24 ـ چرخ فلزی ـ چرخی است که محل تماس آن باکف زمین فلزی باشد.
25 ـ حق تقدم ـ حق عبوروسیله نقلیه ای زودتر از وسائل نقلیه دیگر.
26 ـ خیابان ـ راه عبور ومرور درمناطق مسکونی
27 ـ خیابان اصلی ـ خیابانی که در برخورد باخیابان دیگرپهن تراست یا با نصب علائم مخصوص راهنمائی اصلی تلقی شود.
28 ـ خیابان فرعی ـ خیابانیکه ازخیابان اصلی تنگتر است یا با نصب علائم مخصوص راهنمائی فرعی شناخته شود.
29 ـ دستگاه تهویه ـ دستگاهی که بوسیله گاز یا بخار متراکم هوای داخل اطاق وسیله نقلیه را خنک مینماید.
30 ـ دوچرخه موتوردار(گازی) ـ دوچرخه ای که بوسیله موتوری که نیروی آن متجاوزازپنج اسب نباشد حرکت نماید.
31 ـ راه ـ اعم است ازخیابان وجاده وکوچه.
32 ـ راننده ـ کسی که‌ هدایت وسیله نقلیه را توسط فرمان یا بوسایل دیگر بعهده داشته باشد.
33 ـ راه آهن ـ ریل های آهنی موازی ثابتی که لکوموتیوها وقطارها برروی آن حرکت مینمایند.
34 ـ روز ـ از طلوع تاغروب آفتاب.
35 ـ سازنده وسائل نقلیه ـ شخص یامؤسسه یاکارخانه که وسائل نقلیه ای راکه مطابق این آئیننامه باید شماره گذاری شوند میسازد یا قطعات ساخته آن هارا سوار(مونتاژ) مینماید.
36 ـ شب ـ ازغروب تا طلوع آفتاب.
37 ـ شماره وسیله نقلیه ـ عدد یک یا چند رقمی که از طرف متصدیان مربوط پلاک ‌های مخصوص منقوش وبوسیله نقلیه منصوب وپلمپ میگردد.
38 ـ ظرفیت اتومبیل ـ وزن بار یا تعداد مسافر که از طرف افسرکاردان فنی شماره گذاری شهربانی برای وسیله نقلیه تعیین میشود.
39 ـ علائم ـ هرنوع علامت مانند تابلو، نوشته، خط کشی، چراغ سوت، حرکت دست وغیره که وسیله مقامات صلاحیتدار یا رانندگان برای کنترل وتنظیم عبورومروربکارمیرود.
40 ـ قطعات اصلی ـ کلیه قسمت های اساسی وسیله نقلیه که طبق این آئیننامه باید شماره گذاری شود مانند موتورهای و شاسی و اطاق که تعویض آنها باعث تغییر مشخصات اساسی وسیله نقلیه میگردد.
41 ـ کارت مشخصات ـ کارتی که مشخصات وسیله نقلیه شماره گذاری شده در آن ثبت و به مالک وسیله نقلیه تسلیم می گردد.
42 ـ کارت شهری ـ کارتی که مجوز رانندگی رانندگان وسائل نقلیه عمومی در شهر و حومه میباشد.
43 ـ کوچه ـ راهی در مناطق مسکونی که عرض آن حداکثر شش متر باشد.
44 ـ گذرگاه پیاده ـ درچهارراه، امتداد پیاده روها درسوره رو یا هرمحل دیگری ازسواره رو که بوسیله خط کشی یا میخکوبی یا سایر علائم جهت عبور پیاده گان اختصاص شود.
45 ـ گواهینامه رانندگی ـ اجازه نامه برای رانندگی وسائل نقلیه که ازطرف مقامات صلاحیتدار بنام اشخاص صادر شود.
46 ـ منطقه ممنوعه ـ منطقه ومحلی که عبورومروروسائل نقلیه درآن ها بوسیله علائم خاص ممنوع شده باشد.
47 ـ مواد خطرناک ـ هرنوع مواد منفجره یا محترقه یا مایعات آتش زا و گازهای فشرده وامثال آن ها.
48 ـ موتورسیکلت ـ وسیله نقلیه موتوری که دارای دو یا سه چرخ است وبا استارت روشن میشود.
49 ـ وزن یا بار ـ وزن وسیله نقلیه باضافه وزن بارآن.
50 ـ وسیله نقلیه امدادی ـ وسیله نقلیه مخصوص خدمات پلیسی، بهداشتی، آتش نشانی و امثال آن ها که وسیله شهربانی تعیین وبا علائم مخصوص مشخص میشود.
51 ـ وسیله نقلیه موتوری ـ وسیله نقلیه‏ایکه با نیروی موتور یا برق برروی چرخ های خود حرکت کند.
52 ـ وسیله نقلیه غیرموتوری ـ وسیله نقلیه‏ایکه نیروی محرک آن ازموتور یا برق نباشد باستثنای واگن که جزوقطار راه آهن است.
53 ـ وسیله نقلیه کشاورزی ـ بوسیله نقلیه‏ایکه جهت امور کشاورزی ساخته شده مادام که درمزارع کارکنداطلاق میشود.
54 ـ وسیله نقلیه موتوری ویژه ـ وسیله نقلیه موتوری که مخصوص انجام کارهای فنی وساختمانی وجاده سازی وامثال آن است.
55 ـ یدک ـ وسیله نقلیه چرخدار باموتور یا بی موتور که توسط وسیله نقلیه موتوری دیگری کشیده شود.
56 ـ یدک‌ کش ـ تراکتوری که یدک یا یدک‌هائی را بدنبال خود میکشد.
57 ـ یدک متصل (شبه یدک) ـ یدک بدون نیروی محرک (بی موتور)

فصل دوم ـ شماره گذاری وکارت مشخصات

ماده 2 ـ هروسیله نقلیه موتوری و غیرموتوری و یدک ویدک متصل که درراه‏های عمومی حرکت میکند باید دارای شماره باشد.

ماده 3 ـ مالک وسیله نقلیه موظف است جهت شماره گذاری و اخذ کارت مشخصات وسیله نقلیه خود بشهربانی محل مراجعه وفرم های مربوطه را تنظیم وامضاء نماید وبه ضمیمه مدارکی که ازطرف شهربانی اعلام خواهد شد تسلیم کند.
هرگاه اشخاص دیگری در مالکیت وسیله نقلیه شرکت یا نسبت بآن حق عینی داشته باشند نام وآدرس دقیق آنان نیز باید در درخواست قیدشود.

ماده 4 ـ شهربانی پس ازدریافت درخواست شماره گذاری ومدارک لازم بارعایت مقررات مذکوردرماده 5 برای شماره گذاری وسیله نقلیه اقدام مینماید.

ماده 5 ـ در موارد زیر شهربانی میتواند از انجام عمل شماره گذاری خودداری نماید:
1 ـ درصورتیکه وسیله نقلیه معیوب بوده یا بجهات فنی بکارافتادن آن درراه‌ها خطرناک باشد.
2 ـ چنانچه مشخصات وسیله نقلیه باآنچه دراسناد مربوط ذکر شده مطابق نباشد.
3 ـ اگر شماره‌ گذاری وسیله ‌نقلیه قبلا بجهاتی ممنوع اعلام گردیده باشد.
4 ـ هرگاه حقوق دولتی و عوارضی که بموجب مقررات بوسیله نقلیه تعلق گرفته پرداخت نشده باشد مگربااجازه رئیس کل شهربانی.
5 ـ چنانچه وسیله نقلیه دارای علائم وتجهیزات پیش بینی شده دراین آئین نامه نباشد.

ماده 6 ـ شماره گذاری برروی وسیله نقلیه ازطریق نصب پلاکی که وسیله شهربانی تهیه میگرددانجام خواهدشد. انواع پلاک ها وابعاد و رنگ‏های آن ها برای وسائل نقلیه مختلف از طرف شهربانی معین واعلام می ‌شود.

ماده 7 ـ نصب پلاک ها بطریق زیربعمل میآید:
اگر وسیله نقلیه دارای سه چرخ یا بیشتر باشد یک پلاک درجلو وپلاک دیگردرعقب آن نصب میگردد. دریدک‏ها ووسائل نقلیه ای که دارای دوچرخ هستند فقط یک پلاک در عقب نصب می شود. پلاک عقب باید در محلی نصب گردد که با نور چراغ عقب وسیله نقلیه قابل خواندن باشد.

ماده 8 ـ شهربانی پس ازشماره گذاری و ثبت مشخصات وسیله نقلیه کارتی که حاوی مشخصات وظرفیت آن باشد صادر و بمالک تسلیم مینماید. این کارت بایدهمیشه ‌همراه راننده وسیله نقلیه مربوط باشد.
بعلاوه ظرفیت وسائل نقلیه مسافربری در داخل آن ها طوری نوشته می‌ شود که قابل خواندن باشد.

ماده 9 ـ وسیله نقلیه عمومی که درهرشهر شماره گذاری میشود باید فقط درهمان شهرومنطقه‏ایکه شهربانی تعیین میکند. بکار پردازد مگراینکه موافقت شهربانی های مربوط با تغییر محل کارجلب شده باشد والاازکار کردن آن جلوگیری خواهدشد.

ماده 10 ـ هرگاه کارت مشخصات یا پلاک اتومبیل مفقود یا ضایع گردد مالک وسیله نقلیه موظف است شخصاً یا وسیله نماینده خود جهت اخذ ‌المثنای کارت یا پلاک جدید بشهربانی مراجعه نماید.

ماده 11 ـ سازندگان و فروشندگان و حمل کنندگان وسائل نقلیه فقط جهت عرضه نمودن یانقل آن ها ازمحلی بمحل دیگر بدون انجام تشریفات شماره گذاری از شهربانی پلاک ویژه یاموقت دریافت خواهندکرد.

ماده 12 ـ هرسازنده یا فروشنده وسیله نقلیه موظف است دفتری برای ثبت سابقه استفاده از شماره‌های ویژه وتعیین اینکه در چه مدت وچه تاریخی شماره ویژه برروی چه وسیله ای نصب وبوسیله چه کسانی از آن استفاده شده داشته باشد. این دفتردرمواقع مراجعه مأموران شهربانی باید ارائه شود.

ماده 13 ـ درمواردیکه مالک وسیله ‌نقلیه آدرس خود را تغییر میدهد باید ظرف 48 ساعت اداره شهربانی را کتباً از آدرس جدید خود مطلع سازد.

ماده 14 ـ مالک وسیله نقلیه درصورتیکه بخواهدموتور یا هریک ازقطعات اصلی آنرا تغییردهد موظف است قبلامدارک مربوط را باداره شهربانی جهت کسب اجازه تسلیم نماید تاپس از تعویض کارت مشخصات جدید صادر گردد.

ماده 15 ـ درصورت انتقال مالکیت وسیله نقلیه، فروشنده وخریدار موظفند فوراً مراتب را بشهربانی مربوط کتباً اعلام دارند. باضافه مالک جدید پس از انتقال باید برای دریافت کارت مشخصات بنام خود بشهربانی مراجعه نماید.

ماده 16 ـ مالک وسیله نقلیه موظف است درصورتیکه وسیله نقلیه او مورد سرقت یا هرنوع تصرف غیر مجاز واقع شود وهمچنین پس از پیدا شدن وسیله مسروقه یا رفع تصرف غیرمجاز فورا مراتب را بمقامات انتظامی محل اعلام دارد.

ماده 17 ـ شهربانی در موارد زیر پلاک شماره و کارت مشخصات وسیله نقیله را پس میگیرد:
1 ـ هرگاه پلاک یاکارت مشخصات اشتباهاً صادرشده باشد.
2 ـ درمواردیکه حرکت وسیله نقلیه در معابر عمومی بواسطه عیوب ونقایص مکانیکی که بعداً ایجاد شده خطرناک باشد.
3 ـ وقتی که وسیله نقلیه اوراق شده باشد.
4 ـ اگر از طرف سازمانهای صلاحیتداربشهربانی اعلام شده باشد که مالک وسیله نقلیه حقوق دولتی وعوارضی را که بعهده داشته نپرداخته است.

ماده 18 ـ پس از رفع اشتباه یا فراهم شدن موجبات استرداد پلاک وکارت مشخصات مذکوردربندهای 2و4 پلاک و کارت مزبور بصاحب وسیله نقلیه مسترد خواهدشد.

ماده 19 ـ شهربانی میتواند پلاک شماره ویژه یاموقت متعلق بسازندگان وفروشندگان یاحمل کنندگان وسائل نقلیه را بعلت عدم لزوم استعمال یااستعمال برخلاف مقررات آن یا بعلت تقلب درآنها پس بگیرد.

ماده 20 ـ کلیه دارندگان وسائل نقلیه موظفند ظرف دوماه ازتاریخ تصویب این آئین ‏نامه نشانی دقیق خودومشخصات کامل وسیله نقلیه خویش را بشهربانی محل شماره گذاری اعلام دارند.

فصل سوم ـ گواهینامه رانندگی وکارت شهری

ماده 21 ـ هرکس بخواهد باهرنوع وسیله نقلیه موتوری وغیرموتوری رانندگی نماید باید دارای گواهینامه رانندگی مربوط بآن وسیله‌ نقلیه باشد.

تبصره (منسوخه 06/11/1347)ـ کارتیکه وسیله مؤسسات مجاز از ظرف[طرف] شهربانی در قبال اخذ گواهی نامه بصاحب آن داده می‌شود بجای گواهینامه مأخوذ معتبر محسوب است.

ماده 22 ـ شرایط لازم برای صدور انواع گواهینامه‌های رانندگی بشرح زیراست:

ماده 22 ـ شرایط لازم برای صدور انواع گواهینامه‌های رانندگی بشرح زیراست:
الف ـ گواهینامه رانندگی موتورسیکلت.
1 ـ سن 18 سال تمام.
2 ـ قبول شدن در آزمایشهای آئین نامه راهنمائی و رانندگی با موتورسیکلت.
ب ـ گواهینامه رانندگی پایه 2 برای رانندگی با اتومبیلهای سواری. استیشن – وانت – آمبولانس و مینی بوس بظرفیت با بارتا 3500 کیلوگرم.
1 ـ سن 18 سال تمام.
2 ـ قبول شدن در آزمایشهای آئین نامه راهنمائی و رانندگی و رانندگی با اتومبیلهای تا ظرفیت 3500 کیلوگرم وزن با بار.
ج ـ گواهینامه رانندگی پایه 1 برای رانندگی با کلیه وسائل نقلیه موتوری زمینی باستثناء موتورسیکلت.
1 ـ سن 22 سال تمام.
2 ـ قبول شدن در آزمایشهای آئین نامه راهنمائی و رانندگی و رانندگی با اتومبیلهای بزرگ اعم از کامیون بظرفیت بیش از 3500 کیلو گرم و اتوبوس.
3 ـ داشتن اطلاعات فنی لازم.
4 ـ گذشتن 2 سال تمام از تاریخ اخذ گواهینامه رانندگی پایه 2.
دـ گواهینامه رانندگی ویژه برای رانندگی با وسائل نقلیه سنگین – جاده سازی و ساختمانی و مخصوص حمل اشیاء سنگین و جراثقال اسکله‌ها.
1 ـ سن 23 سال تمام.
2 ـ قبول شدن در آزمایشهای آئین نامه راهنمائی و رانندگی و روشن کردن موتور و راندن وسائل نقلیه مورد نظر در جهات مختلف – ترمز کردن و دور زدن با آنها.
در گواهینامه رانندگی ویژه نوع وسیله نقلیه ای که راننده میتواند با آن رانندگی کند قید میشود. برای رانندگی با وسائل نقلیه ویژه ای که سرعت آنها از 30 کیلومتر در ساعت تجاوز میکند در شهرها و راههای عمومی علاوه بر داشتن گواهینامه ویژه داشتن گواهینامه پایه 1 نیز ضروری است.
هـ ـ گواهینامه رانندگی با تراکتور چرخ لاستیکی در مزارع.
1 ـ سن 18 سال تمام.
2 ـ قبول شدن در آزمایشهای آئین نامه راهنمائی و رانندگی.
3 ـ قبول شدن در امتحان رانندگی با تراکتور.
4 ـ گواهی صلاحیت استفاده از ماشینهای کشاورزی از طرف وزارت کشاورزی و منابع طبیعی.

تبصره1 ـ کسانیکه سن آنان از 25 سال تمام کمتر نباشد برای اخذ هر گونه گواهینامه رانندگی از شرط سواد معاف میباشند.

تبصره 2ـ دارندگان گواهینامه رانندگی پایه 2 در صورتی میتوانند با وسائل نقلیه عمومی‌ باری که ظرفیت بارگیری آن مطابق مشخصات ساخت کارخانه سازنده بیش از 3500 کیلوگرم نباشد همچنین با اتومبیلهای سواری عمومی ‌و استیشن عمومی‌ و مینی بوس و آمبولانس رانندگی نمایند که سن آنان از 23 سال تمام کمتر نباشد و یکسال تمام از تاریخ اخذ گواهینامه گذشته باشد.

تبصره 3 ـ دارندگان گواهینامه‌های رانندگی پایه 2 بشرط داشتن 23 سال تمام و قبول شدن در آزمایشهای رانندگی با اتوبوس یک طبقه با اجازه مخصوص شهربانی میتوانند مادام که در خدمت شرکتهای واحد اتوبوسرانی هستند برانندگی با اتومبیلهای یک طبقه شرکتهای مذکور مبادرت ورزند.

تیصره 4 ـ کلیه گواهینامه‌های رانندگی با تراکتورهای زراعتی که تا تاریخ 24/11/1351از طرف شهربانی صادر شده است همچنان معتبر میباشد.

اول ـ گواهینامه رانندگی دوچرخه پائی و دوچرخه موتوری.
1 ـ سن 13 سال تمام
2 ـ قبول شدن درآزمایش های شفاهی آئین نامه ورانندگی دوچرخه.

دوم ـ گواهی نامه رانندگی موتورسیکلت:
1 ـ سن 18 سال تمام
2 ـ داشتن سواد خواندن و نوشتن
3 ـ قبول شدن در آزمایش های کتبی آئین ‏نامه و رانندگی موتورسیکلت

سوم - گواهی نامه رانندگی تراکتور درمزارع
1- سن18سال تمام
2- قبول شدن در آزمایش رانندگی تراکتور

تبصره – کلیه گواهینامه های تراکتور زراعتی که تا تاریخ تصویب این بند از طرف شهربانی کل کشور صادر شده است در شرایط صدور گواهینامه مخصوص رانندگی درمزارع بقوت خود باقی است

چهارم ـ گواهینامه رانندگی پایه دو شخصی برای رانندگی با اتومبیلهای سواری شخصی و استیشن شخصی و باری با پلاک شخصی بظرفیت تا دو تن.
1- سن18سال تمام
2- داشتن سواد خواندن ونوشتن
3- قبول شدن درآزمایش های کتبی آئین نامه ورانندگی اتومبیل سواری.

پنجم - گواهینامه رانندگی پایه دو همگانی برای رانندگی با وسائل نقلیه عمومی اعم از سواری و وانت و آمبولانس و استیشن و مینیبوس و باری بظرفیت تا دو تن.
1- سن23تمام
2- داشتن سواد خواندن و نوشتن
3- قبول شدن در آزمایش های کتبی آئین نامه و رانندگی وسائل نقلیه مورد نظر
4- داشتن اطلاعات فنی کافی

تبصره1 ـ برای اخذ هر نوع گواهینامه رانندگی داشتن سواد خواندن و نوشتن جز برای کسانی که در تاریخ 6 بهمن ماه 1347 – 25 سال تمام داشته اند ضروری است.

ششم - گواهینامه رانندگی پایه یکم برای رانندگی با کلیه وسائل نقلیه باستثنای دوچرخه های پائی و موتوری و موتورسیکلت:
1- سن23سال تمام
2- داشتن سواد خواندن و نوشتن
3- قبول شدن در آزمایش های کتبی آئین نامه ورانندگی با اتومبیل های بزرگ اعم ازکامیون بظرفیت بیش از 2تن و اتوبوس.
4 ـ داشتن اطلاعات فنی لازم

هفتم ـ گواهینامه رانندگی ویژه برای رانندگی وسایل نقلیه سنگین جاده سازی و ساختمانی و مخصوص حمل اشیاء سنگین و جراثقال اسکله‌ها.
در گواهینامه ویژه باید نوع وسیله نقلیه‏ایکه دارنده آن میتواند با آن رانندگی نماید قید شود. برای رانندگی با وسائل نقلیه ویژه‏ایکه سرعت آن از سی کیلو متر تجاوز مینماید در شهرها و راههای عمومی علاوه بر داشتن گواهی نامه ویژه داشتن گواهینامه پایه یکم رانندگی نیز ضروری است.

تبصره-کسانیکه سن آنان در تاریخ تصویب آئین‏ نامه از بیست و پنج سال تمام کمتر نباشد برای اخذ هر گونه گواهینامه از شرط سواد معافند.

ماده 23 ـ در موارد زیر صدور گواهینامه رانندگی ممنوع است:

ماده 23 ـ در موارد زیر صدور گواهینامه رانندگی ممنوع است:
1 ـ هرگاه متقاضی به بیماری صرع یا جنون مبتلا باشد.
2 ـ در صورتیکه متقاضی کور باشد اگر برای متقاضیان گواهینامه‌های موتورسیکلت و تراکتور زراعی و پایه دوم اتومبیل (بدون آنکه اجازه رانندگی وسایل نقلیه عمومی و اتومبیلهای آموزشگاههای رانندگی را داشته باشد) که فاقد یک چشم بوده و میزان دید چشم سالم آنان نیز کمتر از نه دهم نباشد و بعلاوه دارندگان گواهینامه پایه دوم اتومبیل فاقد یک چشم باید نقص میدان دید خود را با نصب آینه مخصوص در اتومبیل جبران نمایند.
3 ـ هرگاه میزان دید متقاضیان گواهینامه‌ها کمتر از حد مقرر بوده و با استفاده از عینک قابل جبران نباشد. حد مقرر میزان دید بر حسب موارد بشرح زیر است:
الف ـ برای گواهینامه‌های پایه دوم اتومبیل و تراکتور و ویژه و موتورسیکلت با یک چشم یک بیستم و یا چشم دیگر نه دهم با میدان دید طبیعی یا در صورتیکه میزان دید یک چشم کمتر از نه دهم باشد مجموع دید دو چشم دوازده دهم با میدان دید طبیعی.
ب ـ برای گواهینامه پایه یک و کارت مخصوص رانندگی با وسایل نقلیه عمومی و اتومبیلهای آموزشگاههای رانندگی با یک چشم دو دهم و چشم دیگر ده دهم با میدان دید طبیعی یا در صورتیکه میدان دید یک چشم کمتر از ده دهم باشد مجموع دید دو چشم چهارده دهم با میدان دید طبیعی.
4 ـ برای کر مطلق و کوژپشت بجز گواهینامه پایه دوم رانندگی بدون آنکه اجازه رانندگی با وسائل نقلیه عمومی و اتومبیلهای آموزشگاههای رانندگی را داشته باشد.
5 ـ هرگاه متقاضی فاقد انگشتان دست یا پا باشد بنحوی که فقدان انگشتان مانع انجام اعمال طبیعی و لازم برای رانندگی باشد.
6 ـ اگر متقاضی بعلت فقدان دست یا پا و یا ضعف بعضی از عضلات دست یا پا که بمناسبت ابتلاء به فلج یا امراض دیگری حاصل شده نتواند مستقلا یا با استفاده از دست و پای مصنوعی و یا بکمک ماشینهائی که وسائل مخصوص برای تسهیل رانندگی در آنجا تعبیه شده براحتی از عهده رانندگی برآید.

1ـ هرگاه تقاضای به بیماری صرع یاجنون مبتلا باشد.

2ـ چنانچه نامبرده کور باشد، مگر برای متقاضیان گواهینامه دوچرخه پائی که فاقد یک چشم بوده وچشم دیگر معادل 10/­10 دید داشته باشد.

3- هرگاه میزان دید متقاضیان گواهینامه ها کمتر از حد مقرر بوده و با استفاده از عینک(اعم از مرئی یا نامرئی) قابل جبران نباشد.
حد مقرر میزان دید بر حسب موارد بشرح زیر است:
الف- برای گواهینامه های پایه2 شخصی اتومیل[اتومبیل] و تراکتور و موتورسیکلت و گواهینامه ویژه مجموع دید دو چشم 10/10 و حداقل دید یک چشم10/6 با میدان دید طبیعی
ب- برای گواهینامه های پایه2 همگانی و پایه1 اتومبیل مجموع دید دو چشم 10/14 با میدان دید طبیعی یا دید یک چشم 10/10 و دید چشم دیگر 10/2 با میدان دید طبیعی

برای کرمطلق و گوژپشت در صورتی که درخواست گواهینامه رانندگی و وسائل نقلیه عمومی را داشته باشند

5 ـ هرگاه متقاضی فاقدانگشتان دست یا پا است بنحوی که فقدان انگشتان مانع انجام اعمال طبیعی ولازم برای رانندگی باشد.

6 ـ اگر متقاضی بعلت فقدان دست یا پا ویاضعف بعضی از عضلات دست یا پاکه بمناسبت ابتلاء بفلج یاامراض دیگری حاصل شده نتواند مستقلا یا بااستفاده ازدست و پای مصنوعی ویا بکمک ماشین هائی که وسائل مخصوص برای تسهیل رانندگی در آنها تعبیه شده براحتی ازعهده رانندگی برآید.

ماده 24 ـ هرگاه پزشک وافسرکاردان فنی شهربانی تشخیص دهند که اشخاص مبتلا بضعف بینائی یاشنوائی وهمچنین اشخاص مذکوردربند6ماده قبل بکمک عینک یاسمعک یاسایر وسائل مصنوعی بطور طبیعی قادر برانندگی میباشند صدور گواهی نامه بنام آنان درصورت جمع شرایط لازم دیگر مانعی ندارد. لکن درمتن گواهینامه باید تصریح شود که فقط باعینک یاسمعک یاچه نوع وسیله ای میتوانندرانندگی نمایند آزمایش ازاین قبیل داوطلبان باید منحصرا درپایتخت ووسیله سه نفر افسرکاردان فنی آزمایش رانندگی با وسیله نقلیه مخصوص انجام گیرد.

ماده 25 ـ هرکس بخواهد یکی ازگواهینامه‌های مندرج درماده22رابگیرد باید مدارکی را که از طرف شهربانی اعلام خواهد شد بمراجعی که شهربانی آگهی میکند تسلیم نماید.

ماده 26 ـ ازمتقاضی اخذگواهینامه رانندگی قبل از سایرآزمایشها بایدآزمایش پزشکی بوسیله پزشکانیکه شهربانی معرفی مینماید یاافسرانیکه با وسائل وتجهیزات فنی مخصوص آزمایش مزبورمجهزخواهند بودبعمل آید.

ماده 27 ـ هرگاه درخواست کننده بتصدیق آزمایش کنندگان درکلیه آزمایشها موفق شود گواهینامه موردتقاضا پس از اخذ مدارک مقرر بنام اوصادر وتسلیم میگردد.

ماده 28 ـ مدت اعتبار هرگواهینامه در متن آن درج میشود ودارنده آن ملزم است که درپایان مدت مقرربرای تمدید مدت اعتبار یاتعویض آن بگواهینامه ‌هم ارز بشهربانی مراجعه نماید- شهربانی میتواند هنگام تمدید یاتعویض گواهینامه ازمتقاضی آزمایش پزشکی مجددی بعمل آورد.

تبصره ـ گواهینامه‌های رانندگی سیاسی احتیاج به تمدیدمدت اعتبار ندارد

ماده 29 ـ کسانیکه مطابق گواهینامه‌های صادره مجاز برانندگی وسائل نقلیه عمومی هستند هرگاه بخواهند باوسائل نقلیه عمومی شهری مانندتاکسی، اتوبوس، اتومبیل آموزشگاهها رانندگی کنندبایدگواهینامه خودراباداره شهربانی تسلیم ودرخواست کارت شهری نمایند. دارنده کارت شهری فقط براندن وسیله نقلیه‏ای که درآن ذکر شده مجازاست

ماده 30 ـ اگرگواهینامه رانندگی یاکارت شهری مفقودشودویاازبین بروددارنده آن میتواند تقاضای صدور‌المثنی کند.
شهربانی پس از احراز صحت ادعای درخواست کننده با دریافت مدارک لازم ووجه تمبر قانونی‌المثنی صادر وبوی تسلیم خواهد نمود.

ماده 31 ـ افراد زیر از داشتن گواهینامه رانندگی ایرانی معاف میباشند:
1 ـ خارجیانیکه گواهینامه رانندگی کشورهای خارجی دارند بشرط معامله متقابله.
2 ـ دارندگان گواهینامه بین‌المللی درصورتیکه مدت اعتبار آن نگذاشته باشد.

ماده 32 ـ خارجیانیکه بخواهند گواهینامه خارجی خود را بگواهینامه ایرانی تبدیل نمایند بایستی ترجمه رسمی گواهینامه خارجی وسایرمدارک مقرررا تهیه وبشهربانی تسلیم نمایند. شهربانی در صورت معامله متقابله با اخذ گواهینامه خارجی، گواهی نامه ایرانی بنام متقاضی صادر وبوی میدهد.

ماده 33 ـ ایرانیانیکه ازکشورهای خارجی گواهینامه رانندگی گرفته اند درصورتیکه بخواهند در ایران رانندگی کنند باید ظرف سه ماه پس از ورود بایران با تسلیم مدارک لازم وگذارندن آزمایش کتبی آئین نامه گواهی نامه خارجی خود را بگواهینامه ایرانی تبدیل نمایند.

ماده 34 ـ برای کسانیکه گواهینامه رانندگی آنان توقیف شده نباید مجدداً گواهینامه صادر شود. هرگاه دراثر اغفال مأموران گواهینامه جدیدی صادر گردد از درجه اعتبار ساقط است ووسیله شهربانی اخذ وابطال خواهد شد.

ماده 35 ـ شهربانی میتواند:
1 ـ در صورتیکه گواهینامه رانندگی دراثر اشتباه یا اظهارات خلاف واقع تقاضا کننده صادر شده باشد آنرا مسترد دارد وپس از رفع نقص گواهینامه صحیح صادر و تسلیم کند.
2 ـ هرگاه گواهینامه‌های متعددی جهت رانندگی یکنوع وسیله نقلیه بنام یکنفر صادر شود یکی ازآنها را بانتخاب او بوی تسلیم و بقیه را اخذ وابطال نماید.

ماده 36 ـ هرگاه دارنده گواهینامه یکی ازشرایط پزشکی یا رانندگی مذکور در آئیننامه را از دست بدهد شهربانی میتواند ازاودعوت نماید که ظرف یکماه برای انجام آزمایش های ضروری حاضرشود. درصورتیکه فقدان شرط وصلاحیت رانندگی ضمن آزمایش جدید محرز گردد گواهینامه از وی اخذ و ابطال خواهد شد. اگر نقصی در شرایط مذکور وجود داشته باشد گواهینامه تاتکمیل شرایط توقیف وسپس بصاحب آن مسترد خواهد گردید.

فصل چهارم ـ معاینه وسائل نقلیه

ماده 37 ـ راندن کلیه وسایل نقلیه عمومی بدون دردست داشتن برگ معاینه معتبرممنوع است این برگ که مدت اعتبارش در متن آن قید میگردد باید همیشه برسطح داخلی شیشه جلوی وسیله نقلیه بنحویکه برای مأمورین انتظامی قابل رؤیت باشد نصب گردد.

ماده 38 ـ شهربانی میتوانداز کلیه وسایل نقلیه ‌هرسال یک یا چند نوبت معاینه بعمل آورده در اینصورت مالکین و رانندگان مکلفند وسایل نقلیه خویش را جهت معاینه درتاریخ ومحلی که شهربانی قبلا اعلام مینماید حاضرسازند.

ماده 39 ـ هیچکس مجاز بصدور برگ معاینه نیست مگرآنکه اجازه اینکارکتباً از طرف شهربانی باو داده شده باشد.

ماده 40 ـ شهربانی میتواند به بنگاه‌های باربری یا مسافربری یا تعمیرگاه ها یا امثال آن ها که مجهز بوسائل فنی کامل و مورد لزوم و مکانیسین ورزیده باشند اجازه معاینه وسائل نقلیه وهمچنین صدوربرگ معاینه آن ها رابدهد.این قبیل بنگاه‌ها بایددفتری برای ثبت مشخصات وسائل نقلیه موردمعاینه وبرگ های معاینه داشته باشند.

ماده 41 ـ شهربانی پس ازمعاینه وسیله نقلیه در صورت وجود تجهیزات مقرر دراین آئیننامه وفقدان نقص فنی برگ معاینه صادر وبآورنده وسیله تسلیم مینماید.

ماده 42 ـ رانندگان یامالکین وسائل نقلیه‏ایکه ضمن معاینه معیوب یا ناقص تشخیص داده شده فقط میتوانندآنرادرتاریخ و مسیری که دربرگ اجازه‏ نامه صادره ازطرف مأمورمعاینه کننده مشخص می‌ شود تاتعمیرگاه یاگاراژمنتقل سازند.

ماده 43 ـ شهربانی میتواند پلاک شماره وسیله نقلیه‏ای راکه با وجود عیب ونقص فنی کارمیکند ضبط وپس از رفع نقص ومعاینه مجدد مسترد دارد.

ماده 44 ـ شهربانی موظف است در مواقع ضروری بنگاه‌ها وتعمیرگاه‌های مذکور درماده 40 را بازرسی کند و چنانچه بهرجهتی از جهات صلاحیت معاینه کنندگان وسائط نقلیه را موردتردید قراردهد اجازه صادره را لغونماید.

ماده 45 ـ درشهرهائی که شهربانی محل فاقدافسرکاردان فنی باشد رانندگان وسائل نقلیه عمومی باید اقلا هرسه ماه یکبار برای معاینه وسیله نقلیه خود و دریافت برگ معاینه بنزدیکترین شهربانی که دارای کاردان فنی است یامحلی که از طرف شهربانی تعیین واعلام شده است مراجعه نمایند.

فصل پنجم ـ تجهیزات

قسمت اول ـ تجهیزات وسایل نقلیه موتوری

ماده 46 ـ اشخاص حق ندارند هیچ نوع وسیله نقلیه ای راکه فاقد لوازم وتجهیزات مذکوردراین فصل یادارای لوازم وتجهیزات مخالف مقررات باشد درراه‌های عمومی برانند یا برای رانندگی دراختیار دیگری بگذارند.

ماده 47 ـ کلیه اتومبیل ها و یدک کش ها و تراکتور های بارکش لااقل باید دارای چراغ هائی بشرح زیر باشند:
1 ـ دو چراغ بزرگ با دو استپ و نور سفید درطرفین جلو.
2 ـ دو چراغ کوچک با نور زرد برای تشخیص عرض اتومبیل درمنتهی‌الیه ‌هریک ازدو سمت جلو.
3 ـ دوچراغ کوچک با نورقرمزجهت تشخیص عرض اتومبیل درمنتهی‌الیه ‌هریک ازدوسمت عقب.
4 ـ دوچراغ کوچک با نورقرمز یا نارنجی برای ترمز (ایست) درعقب که بمحض گرفتن ترمز روشن شده و از فاصله35متری دیده شود.
5 ـ یک چراغ کوچک با نورسفید درعقب برای تشخیص شماره پلاک. نوراین چراغ باید برای قرائت شماره پلاک از فاصله25متری کافی باشد.
6 ـ یک چراغ کوچک برنگ زرد یا سفید جهت نشان دادن حرکت با دنده عقب. این چراغ باید طوری نصب گردد که فقط موقع راندن بعقب روشن شود.
7 ـ دوچراغ راهنمای‌ الکتریکی یا مکانیکی با نور سفید یازرد درطرفین جلوودوتای دیگر ازآن با رنگ قرمز درطرفین عقب برای اعلام قصد گردش بچپ یابراست. نوراین چراغ ها درروز بایدازفاصله35متری قابل رؤیت باشد.
8 ـ یدک وشبه یدک متصل بایداقلا یک چراغ خطرقرمز درعقب داشته باشند. اگر وسیله نقلیه ای دارای چند یدک زنجیری باشد نصب چراغ مذکور باید در عقب آخرین یدک بعمل آید.

ماده 48 ـ نور چراغ های خطرجلو وعقب بایددرشرایط جوی معمولی از فاصله150متری دیده شود. نور چراغ های گردش و ایست نبایستی خیره کننده باشد.

ماده 49 ـ سیم کشی چراغ ها باید طوری بعمل آید که ‌هروقت راننده چراغ های جلو یا چراغ های کمکی را روشن مینماید چراغ های عقب نیزروشن شوند.

ماده 50 ـ ارتفاع چراغ های جلو نباید از135سانتیمتر بیشتر واز70سانتیمترکمترباشد. ارتفاع چراغ های عقب نیز نباید از یک متربیشترواز50 سانتیمترکمترباشد.

ماده 51 ـ چراغ های بزرگ جلو بایستی دارای تکمه تبدیل نور باشند که تابش نوررا ببالا یا پائین بترتیب زیر عوض کند.
1 ـ نور بالا(استپ بالا) باید طوری میزان گرددکه بوسیله آن وجود اشخاص یا اشیاء ازفاصله150متری تشخیص داده شود.
2 ـ نور پائین(استپ پائین) باید بنحوی میزان گردد که بوسیله آن اشخاص یااشیاء ازفاصله35متری مشخص شوند.

ماده 52 ـ کلیه وسائل نقلیه امدادی بایستی در مرتفع ترین نقطه خود دارای یک چراغ خطرگردان یا زنگ یابوقی که تولیدصدای مشخص نماید باشند. نورقرمزچراغ خطر باید ازفاصله150متری قابل رؤیت باشد.

ماده 53 ـ وسائل نقیه موتوری بداشتن تجهیزات زیر مجازند:
1 ـ دو عدد نورافکن درطرفین بنحویکه استعمال آنها موجب نقصان دید رانندگان وسایل نقلیه دیگرنشود ومشروط براینکه درشهرها وجاده‌های عمومی مورداستفاده قرارنگیرد.
2 ـ دو عدد چراغ ویژه مه با نور زرد درطرفین قسمت جلو. ارتفاع این چراغها نباید ازیک متر بیشتر و از چهل سانتی مترکمتر باشد. نوراین چراغها باید طوری میزان گردد که در طول ده متر ازسطح افقی محل نصب چراغ بالا تر نیاید. هنگام استعمال چراغهای مه بایستی از نور پائین چراغهای بزرگ نیزاستفاده شود.
3 ـ دوچراغ رانندگی اضافی بانورسفید درجلو(چراغ کمکی) که ارتفاع آن نباید از یکمتر ونیم بیشتر و از چهل سانتی متر کمتر باشد. این چراغ ممکن است توأم باچراغهای بزرگ جلو مورد استفاده قرار گیرد.
4 ـ دو چراغ کوچک با نور زرد یا سفید روی گلگیر طرفین که خیره کننده نباشد.
5 ـ چراغهای خطر اضافی درجلو با نورسفید یازرد ودر عقب بانور قرمز که‌ هنگام استفاده بایدمرتباً روشن وخاموش شده واز فاصله150متری دیده شوند.

ماده 54 ـ تمام اتومبیل ها و یدک کشها و تراکتورهای بارکش وانواع یدکها که درجاده‌های عمومی عبورمینمایند. بایستی دارای دوشیشه نورتاب(رفلکتور) برنگ قرمزیاشبرنگ درطرفین قسمت عقب خود باشند. هرگاه نور تابهائی درقسمت جلو نصب شوند باید برنگ زرد باشند.
ارتفاع نور تابها بیشتر از یکمترونیم وکمتر از شصت سانتی متر نخواهد بود مگرآنکه بلندی خود وسیله نقلیه ازکف زمین کمتر از شصت سانتی متر باشند.
نور تابهای عقب یدکهای مستقل ممکن است دردوطرف آن یادر دوطرف بارنصب شود. در تمام موارد مذکور باید نورتابها کاملا قابل رؤیت بوده وشیشه‌های آنها دارای اندازه وخصوصیاتی باشد که موقع شب درمقابل نورچراغهای وسائل نقلیه دیگر از فاصله150متری کاملا مشهود گردد.

ماده 55 ـ هروسیله نقلیه موتوری باید مجهز بدونوع ترمزپائی ودستی باشد که‌ هریک به تنهائی بتواند آنراازحرکت باز دارد.

ماده 56 ـ یدک ها وشبه یدک هائی که ظرفیت آن هااز1400کیلوگرم زیادتر است بایستی دارای ترمزی باشند که راننده بتواند بوسیله آن یدک را متوقف سازد. طرزساختمان این ترمز باید طوری باشد که درصورت قطع ناگهانی وسیله اتصال یدک. ترمزخود بخود گرفته شود ویدک را متوقف نماید.

ماده 57 ـ قدرت ترمز باید بقدری باشدکه درراه های مختلف طبق جدول های بین‌المللی که ملاک عمل کارشناسان تصادفات راهنمائی ورانندگی است بتواند با شتاب معینی از ادامه حرکت وسیله نقلیه جلوگیری نماید. ترمزپائی هروسیله نقلیه باید دارای حداقل شتاب سه باشد که ترمز سنج مورد استعمال کاردان فنی آنرا نشان دهد.

ماده 58 ـ رانندگی باوسائل نقلیه‏ای که قدرت ترمز آنها طبق مشخصات مذکور نباشد ممنوع است.

ماده 59 ـ کلیه وسائل نقلیه موتوری باید مجهز به بوق یا وسیله اخبار صوتی دیگری باشندکه تولید صدای غیرعادی وناهنجار ننماید وصدای آن ازفاصله70متری شنیده شود.

ماده 60 ـ هروسیله نقلیه موتوری بایستی مجهز به لوله اگزز باشد که مانع خروج صداهای ناهنجار گردد. برداشتن تمام یاقسمتی ازاین دستگاه ممنوع است.

ماده 61 ـ کلیه وسائل نقلیه موتوری باید دارای آئینه‌ هائی در داخل باشد بنحوی که راننده بتواند بوسیله آنهالااقل تا فاصله هفتاد متری پشت سرخویش را به ببیند. نصب آئینه در دوطرف خارج وسیله نقلیه مجازاست.

ماده 62 ـ هروسیله نقلیه موتوری که دارای شیشه جلو است باید مجهز به دوبرف پاک کن باشد. برف پاک کن ها باید همیشه سالم وحاضربکارباشد تا درمواقع لزوم برای پاک کردن شیشه جلو ازآن استفاده گردد.

ماده 63 ـ دستگاه تهویه وسائل نقلیه باید طوری نصب گردد که بهیچوجه تولیدخطر برای سرنشینان آن نکند ومحتوی گازهای مسموم وآتش زا نباشد.

ماده 64 ـ روی چرخ های وسائل نقلیه یاکنارآنها نباید اجسام اضافی وزاید مانند میخ وپیچ های بلند یا هرشیئی که ازمحازات لاستیک ها تجاوزکند وجودداشته باشد مگرآنکه درتراکتور های زراعتی وانواع کمباین لازم باشد.

ماده 65 ـ اتوبوسها وکامیونها شبها هنگام حرکت در جاده‌ها باید لوازم زیرراهمیشه ‌همراه داشته باشند تادرمواقع ضرورت برحسب مورد ازآنها استفاده نمایند:
1ـ سه چراغ باسه مشعل‌ الکتریکی یاسه فانوس ویاسه شیشه نورتاب یاتابلوی شبرنگ بانورقرمز که درشرایط جوی معمولی ازفاصله150متری قابل رؤیت باشند.
2ـ در صورت فقدان لوازم مذکور لااقل سه چراغ ‌الکتریکی بانورقرمز.
3ـ دو پرچم قرمزبابعادلااقل یکمتر باچوب پرچم.

ماده 66 ـ وسائل نقلیه‏ایکه مواد خطر ناک حمل میکنند بایدفقط سه چراغ قرمز‌الکتریکی همراه داشته باشند. حمل فانوس برای آنها ممنوع است. باضافه وسائل نقلیه مزبور باید دارای دستگاه پمپ آتش نشانی آماده بکارباشند. این پمپ ها بایستی درمحلهائی نصب شوند که‌ هنگام ضرورت بتوان فوراً آنها را مورد استفاده قرارداد.

قسمت دوم ـ تجهیزات اختصاصی موتورسیکلت و دوچرخه

ماده 67 ـ موتورسیکلت ودوچرخه‌های موتوردار باید دارای حداقل یک وحداکثر دوچراغ با نور سفید درجلو ویک شیشه نورتاب قرمز رنگ درعقب باشند.

ماده 68 ـ هردوچرخه باید دارای تجهیزات زیرباشند:
1 ـ یک چراغ با نورسفید درجلوکه تامسافت150متری جلوی آنرا بقدرکافی روشن سازد.
2 ـ یک چراغ با نورقرمزدرعقب که ازفاصله150متری دیده شود.
3 ـ یک چراغ قرمز شب نما درعقب که نوروسائل نقلیه پشت سررا از فاصله بیست متری منعکس نماید
4 ـ یک زنگ یابوق که صدای آن ازفاصله سی متری شنیده شود. نصب واستعمال زنگهای صوتی یاآژیر یابوق خطربرای دوچرخه‌ها ممنوع است.
5 ـ ترمز که بمحض گرفتن آن دوچرخه متوقف گردد

فصل ششم ـ مقررات محل بار

ماده 69 ـ طول وعرض وسائل نقلیه باربری همان است که برطبق مشخصات(کاتالوک[کاتالوگ]) سازنده معین گردیده ولی ظرفیت آن مطابق نظرافسر کاردان فنی شهربانی تعیین میشود. ارتفاع هیچ وسیله نقلیه‏ای بانضمام بارآن ازسطح راه نباید ازچهار مترتجاوزکند.

ماده 70 ـ وسائل نقلیه مسافر بری حق ندارندبارهائی راکه ازداخل اطاق آنها یا گلگیرها باطراف تجاوز کرده باشد حمل کنند

ماده 71 ـ بارهای وسائل نقلیه بارکش نبایستی از قسمت جلو بیش از یک متر و از قسمت عقب بیش از دو متر تجاوزکند. بهرحال بایدعلائم لازم وچراغ قرمزخطردرابتداء وانتهای بارنصب شود.

ماده 72 ـ محدودیت طول بار وسائل نقلیه که درماده فوق تصریح شده درباره بارهائیکه بنابروضع وطبیعت یاساختمان مخصوص قابل تفکیک وتجزیه نیستند رعایت نمیشود مشروط براینکه اینگونه بارها روی یدک های طولانی گذارده شوند. درهرحال اگرطول بارازبیست مترتجاوزکند برای حمل آن بایدپروانه مخصوص ازمقامات صلاحیتدار اخذ گردد.

ماده 73ـ مقامات صلاحیتدار میتوانند جهت حمل بارهای بیش ازظرفیت یابزرگتر ازحجم معین پروانه مخصوص که حاوی مشخصات وظرفیت وسیله نقلیه حمل کننده ووزن وحجم بارومسیروتعداد دفعات رفت وآمد یا مدت حمل مستمر است صادرکنند. این پروانه باید تاپایان مدت اعتبار آن نزد راننده موجود باشد وهنگام مراجعه مأموران انتظامی ارائه گردد.

ماده 74 ـ وسائل نقلیه ای که درحدود مواد70و71و72حمل باری کنند باید:
1 ـ شب ها دو چراغ یا دو فانوس قرمزرنگ درآخرین نقطه طرفین عقب بار نصب نمایند بطوریکه از فاصله یکصد و پنجاه متری طرفین وعقب وسیله مزبور دیده شود
2 ـ روزها دو پرچم یا دو پارچه قرمزرنگی که سطح آن لااقل نیم مترمربع باشد در انتهای بارآویزان کنند بنحوی که رانندگان پشت سر بتوانندآنرا ازفاصله مذکوردر بند یک این ماده به بینند.

ماده 75 ـ حمل موادخطرناک فقط با وسایل نقلیه مخصوص مجازاست وباوسائل مسافری یا باربری معمولی جزبااجازه شهربانی ممنوع است.

ماده 76 ـ بنگاه ها باید بارهای وسایل نقلیه را طوری بارگیری نمایند ومحکم ببندند که‌ هیچگونه خطر افتادن یا چکه کردن یا باز شدن و یا پخش شدن در هوا وجود نداشته باشد.

ماده 77 ـ یدک یاهرنوع وسیله نقلیه ای که توسط وسیله نقلیه دیگری کشیده میشود باید با سیم های آهنی یا میله‌های محکم بوسیله کشنده متصل شود بطوریکه ‌هیچگونه خطر گسیختن نداشته وتحمل کشش وسیله نقلیه را بنماید. طول وسیله اتصال نباید از پنج متر زیادترباشد.
هرگاه وزن یدک با بار آن از دوهزارکیلو گرم زیادتر باشد باید با دورشته اتصال محکم بسته شود.

ماده 78 ـ رانندگان موظفند بدستور مأموران صلاحیتدار وسیله نقلیه را جهت توزین بروی قپان ببرند. هرگاه ضمن توزین معلوم شود که بیش ازظرفیت مقرر بارگیری شده بار اضافی تخلیه میشود. دراینصورت مسئولیت انبارکردن وحفظ آن بعهده مالک وراننده است.

فصل هفتم ـ تصادفات

ماده 79 ـ راننده‌ هروسیله نقلیه ای که مرتکب تصادف منجر بجرح یا فوت گردد موظف است بلافاصله وسیله نقلیه را درمحل تصادف متوقف سازدو مادام که تشریفات مربوط برسیدگی وسیله کارشناسان شهربانی یا ژاندارمری خاتمه نیافته مطلقا از تغییر وضع اتومبیل یا صحنه تصادف خودداری نماید.
لیکن هرگاه تصادف فقط منجر بخسارت مالی جزئی شود راننده موظف است وسیله نقلیه را در نزدیکترین محلی که موجب سد معبر نگردد برای رسیدگی و معاینه متوقف سازند مگراینکه درمورد جرح وخسارت ازطرف بیمه مقرراتی وضع واعلام شده باشد که در اینصورت توقف در محل بشرط انجام مقررات بیمه ازطرف رانندگان اجباری نخواهد بود.

تبصره ـ در نقاطی که کار شناس شهربانی یا ژاندارمری وجود ندارد با حضور بموقع آنان مقدور نباشد در اینصورت مسئولان امر از نظریات مستدل سه نفر از رانندگان پایه یکم استفاده خواهند کرد.

ماده 80 ـ رانندگان وسائل نقلیه ای که بهرترتیب تصادف نموده اند درصورت وقوع جرح موظفند کمک های لازم را به مجروحین نموده ودراعزام آنان ببیمارستان مساعدت نمایند.

ماده 81 ـ رانندگان مذکور مکلفند در موارد تصادف منجربجرح یا فوت نام ونشان صحیح و مشخصات گواهی نامه رانندگی ووسیله نقلیه خود را بلافاصله به مأمورین انتظامی اعلام دارند.

ماده 82 ـ رانندگانی که با وسیله نقلیه متوقف فاقد سرنشین تصادف می نمایند باید در محل وقوع تصادف صاحب یا راننده وسیله متوقف و مأمورین انتظامی را ازهویت ونشانی کامل خود آگاه سازند ودرصورت عدم دسترسی بایشان نام ونام خانوادگی ونشانی دقیق خویش وشماره وسایرمشخصات وسیله نقلیه خود را روی کاغذی بنویسند ودرمحل قابل رؤیتی دروسیله نقلیه متوقف‌الصاق نمایند

ماده 83 ـ رانندگانی که با اشیاء یا حیوانات تصادف نموده و باعث خسارت یا اتلاف آن ها میشوند مکلفند که در محل مالک یاحافظ اشیاء یاحیوانات مورد تصادف راطبق دستور ماده فوق مطلع سازند.

ماده 84 ـ هرگاه راننده وسیله نقلیه ای دراثرتصادف توانائی اجرای مقررات مندرج درمواد82و83 را نداشته باشد در اینصورت مالک آن وسیله نقلیه موظف است در اولین فرصت پس ازآگاهی ازواقعه مراتب را بمأمورین مربوط اعلام دارد.

ماده 85 ـ اتو سرویس ها( تعمیرگاه‏ها) و توقف گاه‌ ها( پارکینگ‏ ها) موظفند ظرف24ساعت پس از رؤیت وسیله نقلیه ای که آثارتصادف یا جای گلوله در آن وجود دارد مراتب را با ذکرمشخصات اتومبیل و در صورت امکان با ذکر نام و نشانی راننده بشهربانی یا ژاندارمری محل اعلام دارند.

فصل هشتم ـ علائم راهنمائی ورانندگی

قسمت اول ـ علائمی که مقامات و ماموران انتظامی بکار می برند

ماده 86 ـ علائم راهنمائی ورانندگی که برای کنترل و تنظیم عبور ومرور درراه‌ها بکار میرود وسیله شهربانی تعیین میشود.
انتخاب محل نصب آن ها درشهرها با شهربانی وتهیه و نصب آن ها با شهرداری است. درخارج شهرها انتخاب محل نصب با ژاندارمری و تهیه و نصب آن ها با وزارت راه خواهد بود.

ماده 87 ـ رانندگان کلیه وسائل نقلیه واشخاص اعم از پیاده یا سواربرحیوانات موظفند ازعلائم راهنمائی ورانندگی تبعیت نمایند مگراینکه مأموران انتظامی بجهاتی عدم رعایت آن ها را درمحل مجازاعلام کنند.

ماده 88 ـ کنترل وتنظیم عبورومرور ممکن است بوسیله چراغ ها یا خطوط یا تابلوها یا نوشته‌ها یا مأموران انتظامی ویا بهروسیله دیگری که بر حسب مورد مقتضی باشد بعمل آید درهرحال فرمان پلیس برتمام علائم دیگرمقدم است.

ماده 89 ـ درمحل‏ هائی که عبور و مرور بوسیله چراغ راهنمائی کنترل میشود رنگهای زیر را برای مقاصدی که معین شده است بکارمیرود:
1 ـ چراغ سبز برای حرکت ـ وسائل نقلیه ای که با چراغ سبز روبرو میشوند حق عبور با گردش را دارند مگر آنکه گردش بوسیله علامت دیگری ممنوع شده باشد. درهرحال وسائل نقلیه درحال گردش باید حق تقدم وسائل نقلیه ای راکه مستقیم میروند وحق تقدم پیادگانی راکه ازگذرگاه پیاده درحرکتند رعایت نمایند.
2 ـ چراغ زرد برای احتیاط ـ وسائل نقلیه ای که بااین چراغ روبرو میگردند نباید بتقاطع یاگذرگاه پیاده نزدیک شوند ودرصورت ورود قبلی موظفند بحرکت خودادامه بدهند و ازتقاطع یاگذرگاه عبور کنند.
3 ـ چراغ قرمز برای ایست کامل ـ وسائل نقلیه ای که با چراغ قرمز برخورد میکنند باید قبل ازخط مخصوص ایست توقف کامل نمایند و درصورت فقدان خط ایست در فاصله پنج متری چراغ راهنمائی بایستد و تا روشن شدن چراغ سبز منتظربمانند.
4 ـ چراغ چشمک زن زرد برای عبور بااحتیاط ـ وسایل نقلیه مکلفند با مشاهده این چراغ ازتقاطع وگذرگاه پیاده با احتیاط کامل وسرعت کم عبورنمایند.
5 ـ چراغ چشمک زن قرمز برای ایست وعبور ـ وسائل نقلیه درصورت برخورد بااین چراغ باید قبل ازورود بتقاطع یا گذرگاه پیاده توقف کامل کنند وپس ازاطمینان ازعدم وجود خطر تصادف حرکت نمایند.

ماده 90 ـ انواع خطوطی که روی راهها باید کشیده شود مطابق نمونه‌های منظم باین آئیننامه است

ماده 91 ـ تابلوها باید مطابق نمونه بین‌المللی که ضمیمه این آئیننامه است تهیه و نصب شود.

ماده 92 ـ درمحلهائیکه چراغ قرمز یا هرنوع علائم ایست دیگر وجود دارد ممکن است بوسیله پیکان سبزی که درکنار چراغ قرمز تعبیه میشود یابانصب تابلوبوسائل نقلیه اجازه داده می‌شود که درمسیرمعینی حرکت نمایند. دراینمورد رعایت حق تقدم پیاده گان و وسائل نقلیه که با چراغ سبزجهت دیگر اجازه عبور داشته اند‌الزامی است

ماده 93 ـ نصب آگهی یا علامت یا تابلویا وسائلی که دارای شباهت باعلائم ویا تابلوهای راهنمائی ورانندگی باشد یاازآنها تقلید شودویامنظور ازآن هدایت و کنترل وسائل نقلیه باشدویا بطریقی باعث جلوگیری ازرؤیت علائم وتابلو ووسائل راهنمائی و رانندگی گردد و همچنین نصب چراغهای رنگی تبلیغاتی درمجاورت چراغهای راهنمائی بطوریکه موجب اشتباه رانندگان گردد ممنوع است مقامات انتظامی میتواننددرصورت مشاهده چنین اشیائی جهت برداشتن آنها اقدام کنند. با اینوصف ممکن است ازطرف موسسات یااشخاص بااجازه مقامات صلاحیتدارعلائمی جهت هدایت مراجعین بااماکن اطراف راه نصب گردد.

ماده 94 ـ هیچکس حق ندارد بدون اجازه مقامات شهربانی تغییراتی درعلائم راهنمائی ورانندگی ودیگروسائل تنظیم عبورو مرور وسائل نقلیه وراه آهن بدهد ویا درمتن آن تصرفاتی نماید.

قسمت دوم ـ علائمی که رانندگان بایدبکاربرند

ماده 95 ـ رانندگانیکه قصد گردش براست یا بچپ یا توقف را دارند مکلفند از فاصله یکصد متری محل گردش یا توقف وسیله چراغ راهنما بترتیب زیرعلامت دهند:
1 ـ برای گردش براست چراغ راهنمای سمت راست وسیله نقلیه را روشن کنند.
2 ـ برای گردش بچپ چراغ راهنمای سمت چپ راروشن کنند.
3 ـ برای توقف چراغ راهنمای سمت راست را روشن نمایند.

ماده 96 ـ رانندگان وسائل نقلیه موتوری فاقد چراغ راهنما و همچنین وسائل نقلیه غیرموتوری و موتورسیکلتها و دوچرخه‌ها باید بادست بشرح زیرعلامت بدهند.
1 ـ برای گردش براست ـ دست چب[چپ] را بطرف بالا نگاهدارند.
2 ـ برای گردش بچپ ـ دست چب[چپ] را بطور افقی نگهدارند.
3 ـ برای توقف ـ دست چپ را بطرف پائین نگاهدارند.
4 ـ برای کاستن سرعت ـ دست چپ را بطور افقی ازبالا به پائین متناوبا حرکت دهند.

ماده 97 ـ علائم اخبار و همچنین علائم سبقت گرفتن بشرح ذیل است:
1 ـ در روز بوق کوتاه
2 ـ درشب چند بارخاموش وروشن کردن چراغ بزرگ جلوی وسیله نقلیه یا تعویض استپ

قسمت سوم ـ علائم اختصاصی و استثنائی بعضی از وسائل نقلیه

ماده 98 ـ اتومبیلهای امدادی و مدارس باید دارای دستگاه اخبار قابل رویت مندرج درماده52این آئیننامه باشند و روی بدنه اتومبیل هم مطابق دستور شهربانی عبارات و علائم ممیزه بطور خوانا نقش گردد.

ماده 99 ـ رانندگان وسائل نقلیه‏ایکه موادخطرناک حمل میکنند باید درطرفین وعقب وسیله نقلیه تابلوئی که روی آن کلمه(خطر)با حروف درشت برنگ قرمزنوشته شده باشدنصب کنند.

ماده 100 ـ هرگاه وسیله نقلیه ای شب درکنار راه توقف نماید ونورکافی درآن محل برای تشخیص اشیاء یااشخاص از فاصله150متری وجود نداشته باشد راننده (اعم از اینکه داخل وسیله نقلیه باشدیا خارج آن) مکلف است چراغهای خطر جلو وعقب وسیله نقلیه را روشن نگهدارد چنانچه چراغ خطر جلو خراب شده باشد لااقل چراغ بزرگ سمت چپ را با نور پائین روشن سازد.

ماده 101 ـ هرگاه درراه‌ها خرابی غیرقابل پیش بینی برای هرنوع وسیله نقلیه موتوری ایجاد شود راننده مکلف است آنرا از مسیرعبورومرور خارج ودرمحل مناسبی که موجب سد راه ومزاحمت سایروسائل نقلیه وعابرین پیاده نباشد متوقف سازد. دراین مورد ودرسایرمواردی که وسیله مزبور قادر به حرکت نباشد وانتقال آنها بمحل مناسبی مقدور نگردددرصورت فقدان نورکافی درراه باید بمنظوراخباربسایررانندگان علائم ایمنی بترتیب زیر درمحل قراردهد:
1 ـ در وسط راه یک فانوس یا یک چراغ یا یک مشعل نورانی قرمز درفاصله هفتاد متری جلو ویکی درفاصله هفتاد متری عقب ویکی دیگردرپهلوی وسیله ازکارافتاده بگذارد.
2 ـ هرگاه وسیله نقلیه سرپیچ یا تپه‏ای از کار بیفتد فانوس ها یا چراغ‏ها یامشعل ها را باید درفواصل مناسبی قرار دهد تا وسائل نقلیه دیگرازفاصله دویست متری متوجه خطر بشوند.

ماده 102 ـ هرگاه وسیله نقلیه موتوری در راه‌های خارج شهر ازکاربیفتد وبعلت کفایت روشنائی احتیاجی باستفاده ازچراغ یا مشعل نباشد راننده باید در وسط جاده یک مثلث شبرنگ قرمز متساوی‌الاضلاع از نوع علامت احتیاط به ابعاد سی سانتیمتر در فاصله هفتاد متری جلو و مثلث مشابه دیگری درفاصله هفتاد متری عقب آن به نحوی که کاملا قابل رؤیت باشد قراردهد.

ماده 103 ـ اگر وسیله نقلیه ای که مواد خطرناک حمل میکند درساعات و شرایط مندرج درماده 100 در راه‌های خارج شهر ازکار بیفتد راننده موظف است که در وسط جاده یک چراغ ‌الکتریکی قرمز با باطری درفاصله هفتاد متری جلو و یکی در فاصله هفتاد متری عقب ویکی دیگر در پهلوی وسیله ازکارافتاده بگذارد. استفاده ازفانوس یا چراغ یامشعل برای این قبیل وسائل نقلیه ممنوع است.

ماده 104 ـ روی یدک وهرنوع وسیله نقلیه‏ای که توسط وسیله نقلیه دیگرکشیده شود باید یک پرچم سفید بطول وعرض لااقل نیم متری طوری نصب شود تاسایررانندگان ازفاصله دور و ار[از] طرفین جاده آنرا مشاهده نمایند.

فصل نهم ـ مقررات رانندگی

قسمت 1 ـ مسیر وجهت عبور

ماده 105 ـ رانندگان کلیه وسائل نقلیه موظفند که از منتهی‌الیه سمت راست راه حرکت نمایند مگردرموارد زیر:
الف ـ درموقع سبقت گرفتن ازوسیله نقلیه جلو.
ب ـ موقعی‌ که سمت راست جاده بهرعلتی مسدود وغیر قابل عبور باشد.
پ ـ هنگام گردش بچپ.

ماده 106 ـ درراه‌ هائی که خط کشی شده وسائل نقلیه باید درمسیر بین خطوط حرکت کنند وازآن خارج نشوند مگر اینکه احتیاط کامل را رعایت نمایند وقبلا بادادن علامت وسائل نقلیه دیگررا ازقصد خودآگاه سازند

ماده 107 ـ رانندگی درقسمت وسطی راه‌ هائی که بوسیله خط کشی یاعلائم دیگر بسه قسمت تقسیم شده ممنوع است مگر برای سبقت گرفتن یاگردش بچپ.

ماده 108 ـ در راه‌ هائی که بوسیله موانع مخصوص یا سکو بدوقسمت تقسیم شده رانندگان موظفند از قسمت راست حرکت کنند وحق ندارند ازروی موانع بگذرند.

ماده 109 ـ درراه‌های یکطرفه راننده وسائل نقلیه باید درجهت مجاز عبورکنند و حرکت خلاف جهت مزبور ممنوع است.

ماده 110 ـ درمیدان های سکودار رانندگان وسائل نقلیه موظفند ازطرف راست سکوگردش نمایند.

ماده 111 ـ درمعابری که عبوروسائل نقلیه کندرو مجاز اعلام گردیده رانندگان این قبیل وسایل درهرحال مکلفند که ازمنتهی‌الیه سمت راست یامحل هائی که برای عبورآنها تعیین شده حرکت نمایند.

ماده 112 ـ در مواقعی که وسیله نقلیه ای از روبروی وسیله نقلیه دیگری در جهت مخالف حرکت میکند راننده ‌هریک ازآنها بایستی حتی ‌المقدور درطرف راست خود حرکت نماید ومخصوصاً درراه‌ هائی که ازهرطرف فقط یک وسیله نقلیه می تواند عبورکند رانندگان باید سعی نمایند که درهنگام عبور فاصله کافی بین دووسیله وجود داشته باشد.

قسمت دوم ـ سرعت

ماده 113 ـ درراه‌ها ومناطقی که میزان سرعت رانندگی بوسیله تابلو یا علائم دیگرراهنمائی معین نگردیده حداکثر سرعت مجاز برای رانندگان وسائل نقلیه بقرار ذیل میباشد:
اول- درشهرها:
1 ـ درخیابان ها پنجاه کیلومتردرساعت
2 ـ درکوچه ‌ها و میدان ها و پیچ ها بیست کیلومتر در ساعت.
3 ـ درتقاطع فاقد چراغ راهنما پنج کیلومتردرساعت.
دوم- درراه‌های خارج شهرومناطق غیرمسکونی روزها هشتاد کیلومتروشبها شصت کیلومتردرساعت.

ماده 114 ـ اداره راهنمائی ورانندگی میتوانددرمواقع یا محل های ضروری ازطریق نصب تابلو یا علائم دیگر حداقل سرعت را نیزمعین واعلام نماید. دراینصورت رانندگی باسرعت کمترازحداقل مجازنخواهد بود.

ماده 115 ـ رانندگان حق ندارند در راه‌ها آنقدر با سرعت کم حرکت نمایند که باعث کندی عبورومرور یا اختلال درآن بشوند مگرآنکه برای احتراز ازخطروتصادف ضروری باشد.

ماده 116 ـ رانندگان وسائل نقلیه موظفنددرتقاطع ها، سرپیچ ها، جاده‌ های تنگ وتپه‌ ها وبطورکلی درمحل هائی که موانعی در مسیر حرکت آنان وجود داشته باشد و همچنین در مواقع بارندگی(برف ـ باران) یا مه یاکولاک وامثال آنها از سرعت وسیله نقلیه تاحدی که برحسب مورد برای احترازازخطر ویا تصادف ضروری دارد بکاهند.

ماده 117 ـ رانندگی با انواع دوچرخه‌های موتوردار درشب با سرعتی بیش از40 کیلومتردرساعت مجاز نیست مگر اینکه نور چراغ جلوی آنها برای تشخیص اشیاء وانسان از فاصله یکصد متری کافی باشد. که دراینصورت هم نمی توانند از حداکثر سرعت مقرر تجاوزنمایند.

قسمت سوم ـ سبقت

ماده 118 ـ رانندگانی که قصد سبقت گرفتن از وسائل نقلیه ای را که درجهت آنان حرکت می نمایند دارند باید فقط ازسمت چپ آنها سبقت گیرند و پس از سبقت وطی مسافت کافی مجدداً بطرف راست خود متوجه شوند بنحویکه راه وسیله نقلیه ای که ازآن سبقت گرفته شده مسدود نگردد یاموجب تصادف نشود. معذلک سبقت گرفتن ازطرف راست وسیله نقلیه ای که درحال گردش بچپ می باشد مجازاست.

ماده 119 ـ رانندگان وسائل نقلیه ای که ازآنها سبقت گرفته میشود بایستی راه را برای وسیله نقلیه ای که درحال سبقت گرفتن است بازکنند وبرسرعت خودنیفزایند.

ماده 120 ـ سبقت گرفتن درموارد زیرممنوع است:
1 ـ درسرپیچ های تند وسربالائی ها که میدان دیدراننده کم است.
2 ـ در سی متری پیچهای ملایم یا تقاطع معابر و یا راه آهن.
3 ـ درمواقعی که روشنائی ومیدان دید بهرعلت کافی نباشد.
4 ـ سبقت ازوسیله نقلیه ای که خود درحال سبقت گرفتن است مگردرراهی که بمناسبت وجود سه ردیف خط کشی بریده یا بیشتر از سه ردیف این عمل مجازباشد.
5 ـ برای اتوبوسها وکامیونها درمعابرشهری
6 ـ درسی متری ‌پل یاتونل که مدخل و مخرج آن کاملا قابل رؤیت نباشد.
7 ـ درنقاطی که بانصب علائم مخصوص سبقت گرفته ممنوع اعلام شده باشد.
8 ـ ازاتومبیل های مدارس که برای سوار وپیاده کردن شاگردان درحال توقف می باشد.

قسمت چهارم ـ حق تقدم

ماده 121 ـ رعایت مقررات مربوط به حق تقدیم عبوربرای همه اجباری است مگر درمواردی که بموجب مقررات خاص یا علائم مخصوص راهنمائی خلاف این حکم اجازه داده شده باشد.

ماده 122 ـ حق تقدم عبور وسائل نقلیه در تقاطع و میدان هائی که‌ هیچگونه علامت و چراغ راهنما وجود نداشته باشد به ترتیب زیراست:
1ـ هروسیله نقلیه ای که زودترازوسیله دیگرواردتقاطع شود حق تقدم عبوردارد.
2ـ هرگاه دو یا چند وسیله نقلیه از دو یا چند راه مختلف در یک زمان بمدخل تقاطع یامیدانی برسند. حق تقدم عبور با وسیله ای است که درطرف راست وسیله دیگرقراردارد.
3ـ درداخل تقاطع ومیدان عبوروسیله نقلیه‏ای که مستقیم حرکت می کند بروسائلی که قصد گردش دارند مقدم است.

ماده 123 ـ دربرخورد راه اصلی باراه فرعی حق تقدم با وسیله ای است که از راه اصلی عبورمیکند. رانندگانیکه از راه فرعی وارد راه اصلی میشوند باید قبل ازورود براه اصلی توقف کامل نمایند وپس از اطمینان از عدم برخورد با وسائل نقلیه‏ای که احتمالا درراه اصلی حرکت میکنند وارد این راه بشوند.

ماده 124 ـ مقررات ماده فوق برای وسیله نقلیه‏ایکه از راه خصوصی یا گاراژ یا کوچه یا تعمیرگاه و امثال آنها بمعابر عمومی وارد میشود نیز لازم ‌الرعایه است.

ماده 125 ـ وسیله نقلیه‏ای که درحرکت است بروسائل نقلیه متوقفیکه درحال حرکت کردن یا جلو وعقب زدن یادور زدن هستند حق تقدم عبور دارد.

ماده 126 ـ درگذرگاه پیاده حق تقدم عبور باعابرین پیاده است. علاوه براین رانندگان مکلفند درهرحال حق تقدم عبور عابرین پیاده واطفال و اشخاص علیل و نابینا را رعایت نمایند.

ماده 127 ـ هنگام گردش بچپ وسیله نقلیه حق تقدم با وسائل نقلیه‏ای است که مستقیم حرکت میکنند.

قسمت پنجم ـ استفاده از چراغها

ماده 128 ـ راننده وسیله نقلیه‏ایکه در حرکت است. شب یا هرموقع دیگری که بعلت کمی روشنائی نتواند اشیاء و اشخاص را از فاصله150متری بخوبی تشخیص دهد باید چراغهای آنرا بترتیب مقرر درمواد بعدی روشن نماید.

ماده 129 ـ درخیابانها وجاده‌ هائیکه نور کافی وجود دارد باید فقط ازچراغهای کوچک ودرصورت خرابی ناگهانی چراغهای کوچک جلو ازنورپائین چراغهای بزرگ استفاده شود.

ماده 130 ـ در ساعاتیکه چراغها باید روشن باشند، اگر چند وسیله نقلیه متصل بهم حرکت کنند، روشن کردن چراغهائیکه بلحاظ محل نصبشان پوشیده میشوند ضرورت ندارد ولی در هرحال چراغهای جلوی وسیله اولی و چراغهای عقب وسیله آخری باید روشن باشند.

ماده 131 ـ وسائل نقلیه موتوری موظفند که درجاده‌ها و سرپیچها از نور بالا استفاده کنند تا بتوانند کلیه اشیاء و اشخاص را درفاصله دورتر ازحد مقرر به بینند مگر درموارد زیر که باید از نور پائین استفاده نمایند:
1 ـ در موقع روبرو شدن با وسیله نقلیه‏ایکه از جهت مخالف حرکت میکند. دراینصورت راننده بایستی از فاصله150متری از نور پائین استفاده نماید تا نور بالا چشمهای راننده مقابل را خیره نسازد. درعین حال برای جلوگیری از تابش خیره کننده نوربچشم رانندگان دیگرممکن است برحسب مورد از چراغهای کوچک یا چراغهای مه استفاده نمود.
2 ـ هنگامی که وسیله نقلیه از فاصله150متری عقب وسیله نقلیه دیگری که درحال حرکت است عبور میکند مگر وقتی که درحال سبقت گرفتن باشد.

ماده 132 ـ چراغهای داخل وسائل نقلیه عمومی مسافربری شبها موقع حرکت باید روشن باشند.

ماده 133 ـ استعمال چراغهای چشمک زن دروسائل نقلیه ممنوع است مگر جهت وسائل نقلیه امدادی و اتومبیل های مدارس ووسائل موتوری برف روبی ودرمواقع گردش یاخطر.

قسمت ششم ـ گردش

ماده 134 ـ قواعد گردش درتقاطع بشرح زیراست:
1 ـ برای گردش براست باید وسیله نقلیه را بمنتهی‌الیه سمت راست هدایت کرده وکاملا ازکنار تقاطع گذشت.
2 ـ برای گردش بچپ بایستی ازفاصله یکصدمتری تقاطع بادادن علامت وارد مسیر سمت سمت چپ شد بطوریکه پس ازورود بتقاطع وسیله درمرکز تقاطع قرارگیرد وسپس با رعایت حق تقدم عبور وسائل نقلیه‏ایکه مستقیم درحرکتند باحداقل سرعت بچپ گردش نماید.

ماده 135 ـ در راههای یکطرفه برای گردش بچپ رانندگان موظفند وسیله‌ نقلیه را بمنتهی‌الیه طرف چپ خیابان هدایت وسپس بچپ گردش کنند.

ماده 136 ـ دورزدن درفاصله یکصدوپنجاه متری پیچ ها وسربالائیهائیکه میدان دید کافی نیست وهمچنین ازروی خط پر ممنوع است.

ماده 137 ـ عقب راندن وسیله نقلیه‌ هنگام ضرورت باید با احتیاط کامل برای احراز از وقوع هرگونه حادثه و انسداد راه عبور سایر وسائل نقلیه انجام گیرد.

قسمت هفتم ـ توقف

ماده 138 ـ رانندگان وسائل نقلیه‌ همگانی هنگامیکه مسافر ندارند باید درایستگاههائیکه ازطرف شهربانی علامت گذاری شده متوقف شوند مگراینکه شهربانی مقررات دیگری اعلام نماید.

ماده 139 ـ کلیه رانندگان وسائل نقلیه برای سوار و پیاده کردن سرنشینان خود بایستی فقط در محل های مجاز و درمنتهی‌الیه سمت راست سواره رو توقف نمایند.

ماده 140 ـ درنقاط غیر مسکونی و خارج شهر توقف کوتاه یا طولانی وسائل نقلیه حتماً بایستی درخارج از مسیر عبوروسائل نقلیه وعابرین پیاده انجام گیرد بنحویکه رانندگان وسائل نقلیه درحال حرکت ازفاصله هفتاد متری وسیله نقلیه متوقف را بسهولت به بینند.

ماده 141 ـ هیچ راننده ای مجازنیست وسیله نقلیه ای را که موتور آن روشن است ولو درمحل مجازمتوقف سازدوخود از آن پیاده و دور گردد. در سراشیبی پس ازتوقف چرخهای جلوی وسیله نقلیه باید بسمت راست کنار راه پیچانده شود.

ماده 142 ـ رانندگان وسائل نقلیه درموارد زیرموظفند بترتیبی که ذیلا مقرر میشود توقف نمایند:
1ـ درموقع برخورد باوسائل نقلیه امدادی که دستگاههای اخبار صوتی یا بصری خود را بکارانداخته باشند باید وسیله نقلیه را بمنتهی‌الیه سمت راست راه ‌هدایت وعنداللزوم تاگذشتن وسائل نقلیه امدادی متوقف شوند.
2ـ قبل ازورود بتقاطعی که فاقدعلائم یامأمورراهنمائی است باید توقف بکنند وسپس با احتیاط کامل ازتقاطع بگذرند.
3ـ قبل از رسیدن بگذرگاه پیاده و در صورت عبور اشخاص باید وسیله نقلیه خودرا متوقف سازند وضمناً باحرکت دادن دست چپ رانندگان پشت سررا نیزبتوقف دعوت نمایند.
4ـ هنگام برخورد با عابرین پیاده واشخاص ناتوان، نابینا، معلول واطفال که درحال عبور از سواره رو میباشند.
5ـ درتقاطع راه آهن، هنگامی که علائم ‌الکتریکی یا مکانیکی یا پرچم قرمز یا صوت قطار نزدیک شدن آنرا اعلام میدارد یا دروازه عبور بسته شده یادرحال باز وبسته شدن است باید لااقل درپنج متری علامت یا دروازه توقف کامل کنند تا قطار بگذرد وتقاطع برای عبور آزاد گردد.

ماده 143 ـ رانندگان وسائل نقلیه موتوری مخصوصاً اتومبیل های مدارس و وسائل نقلیه‏ایکه حامل مواد خطرناک میباشند در تقاطع راه ‏آهن هرچند علامتی وجود نداشته باشد باید کاملا توقف کنند وپس ازحصول اطمینان ازبی خطربودن معبر از تقاطع بگذرند. درهرحال هنگام عبور ازروی ریل‏ها مجاز به تعویض دنده نمیباشند.

ماده 144 ـ توقف درمحل های زیرممنوع است مگرآنکه برای جلوگیری ازتصادف ورفع خطر ضروری باشد:
1 ـ پیاده رو و گذرگاه پیاده
2 ـ مقابل مدخل خیابانها وجاده‌ها وکوچه‌ ها یا مدخل اتومبیل روی ساختمانها
3 ـ داخل تقاطع
4 ـ درفاصله پانزده متری میدان یاتقاطع راهها یاتقاطع راه آهن.
5 ـ پنج متری شیرهای آب منصوب درراهها
6 ـ پانزده متری اطراف چراغ راهنما یا تابلوهای راهنمائی که درکنار راهها نصب شده است.
7 ـ کوچه‌ ها
8 ـ از ابتدا تا انتهای پیچ ها
9 ـ درفاصله پانزده متری مدخل گاراژهای آتش نشانی ـ پلیس ـ بیمارستانها
10 ـ کنار وسائل نقلیه ای که خود متوقف میباشند (توقف دوبله)
11 ـ روی پل ها وداخل تونل ها ومعابرهوائی(راههائیکه برروی پایه قراردارند)
12 ـ درخیابانهائیکه پیاده روی آن قابل عبور نبوده و پیاده‌ها مجبورند ازقسمتی ازسواره رو عبور کنند.
13 ـ در ایستگاههای وسائل نقلیه عمومی و حریم آنها که با علائم راهنمائی مشخص است.
14 ـ در محل هائی که تابلوهای توقف ممنوع یا توقف مطلقا ممنوع نصب شده باقتضای مورد.
15 ـ درهرنقطه ازمعابر بمنظور تعمیروسیله نقلیه جزدر مورد ماده101که باید بترتیب مقرردرهمان ماده عمل گردد.

قسمت هشتم ـ مقررات اختصاصی موتورسیکلت ودوچرخه

ماده 145 ـ رانندگان موتورسیکلیت بایستی در موقع رانندگی فقط روی زین موتورسیکلت بنشینند و حق ندارند شخص دیگری را برترک سوارکنند مگراینکه درترک نیز یک زین کامل نصب شده یاموتورسیکلت دارای یدک پهلو(ساید کار) باشد.

ماده 146 ـ رانندگی بادوچرخه رکابدار بدون داشتن زین محکم درمحل مخصوص ممنوع است.

ماده 147 ـ دوترکه سوارکردن اشخاص روی دوچرخه ممنوع است مگرآنکه زین اضافی برای این کارداشته باشد.

ماده 148 ـ دوچرخه سواران مکلفند:
1 ـ هنگام حرکت کاملا ازطرف راست راه عبورنمایند و برای گذشتن ازوسائل نقلیه ای که در کنار راه توقف کرده اند منتهای احتیاط را بعمل آورند.
2 ـ در صورت تعداد دوچرخه سواران در یک ردیف حرکت کنند مگرآنکه معبر ویژه ای آنها اختصاص داده شده باشد.
دراینصورت حق ندارند ازخارج ازمعبرویژه عبورومرور نمایند.

ماده 149 ـ عبوردوچرخه سوارازپیاده روووسط دستجات، بازار نقاط شلوغ وپرتردد ممنوع است.

ماده 150 ـ دوچرخه سواران حق ندارند حین رانندگی بار واشیاء دیگری حمل کنند یاحرکات ورزشی نمایند یااعمالی انجام دهند که مستلزم برداشتن دست های آنان ازروی فرمان باشد.

قسمت دهم[نهم] ـ مقررات مختلف مربوط برانندگی

ماده 151 ـ رانندگان وسائل نقلیه ای که در پشت سر وسیله نقلیه دیگر حرکت می کنند موظفند فاصله مناسبی را برای جلوگیری ازتصادف حفظ کنند.

ماده 152 ـ کامیونهای بزرگ و وسائل نقلیه دیگری که دارای یدکهای طویل هستند موقع عبوردرراههای غیرمسکونی باید فاصله بیشتری با وسائل نقلیه جلوی خود داشته باشند بطوریکه وسیله نقلیه دیگری که ازآنها سبقت می گیرد بتواند پس ازسبقت مجدداً درجلوی آنها وارد مسیراولیه بشود.

ماده 153 ـ وسایل نقلیه ای که بصورت کاروان ودسته جمعی درراهها عبورمی کنند نیز مشمول ماده فوق می باشند. فواصل آنها باید بقدری باشد که وسیله نقلیه سبقت گیرنده بتواند پس از سبقت برای ورود به مسیراولیه بآسانی داخل این فواصل گردد.

ماده 154 ـ سوارکردن بیش از سه نفر باراننده درقسمت جلوی وسیله نقلیه وهمچنین گذاشتن بار یا اشیاء دیگر جلوی راننده که مانع دید او گردد ممنوع است.

ماده 155 ـ رانندگان وسائل نقلیه سنگین درموقع عبور ازجاده‌های تنگ یا عقب راندن باید یکنفرکمک راننده برای احترازازهرگونه خطری همراه داشته باشند.

ماده 156 ـ حرکت با دنده خلاص درسرازیری ها ممنوع است.

ماده 157 ـ وسائل نقلیه نباید از روی لوله‌های آب آتش نشانی که جهت اطفاء حریق در خیابان قرار گرفته عبور نمایند مگربااجازه متصدیان آتش نشانی.

ماده 158 ـ رانندگان وسائل نقلیه عمومی که دربست کرایه داده میشوند نبایدبدون رضایت کرایه کننده شخص دیگری را سوار کنند.

ماده 159 ـ رانندگان حق ندارند ضمن رانندگی باکسی صحبت یا استعمال دخانیات نمایند یا خوراکی میل کنند.

تبصره : استفاده راننده در حین رانندگی از هر گونه وسایل و تجهیزات و یا اشتغال اعضای موثر وی که باعث انحراف ذهنی و توجه در حین رانندگی گردد ممنوع است .

ماده 160 ـ رانندگی برای کسی که نوشابه‌ الکلی صرف کرده تارفع کامل آثارآن ممنوع است.

تبصره- در مواردیکه مأموران راهنمائی و رانندگی نسبت بوجود حالت مستی راننده ای ظنین شوند وسیله نقلیه را متوقف ساخته و بلافاصله میزان الکل خون راننده را بوسیله دستگاه الکل سنج ازراه تنفس (الکل تست) تعیین مینمایند.
هرگاه میزان الکل بیشتر از پنجاه سانتی گرم درلیتر خون باشد از ادامة رانندگی او تا اعاده حالت عادی و رسیدن میزان الکل خون به کمتر از پنجاه سانتی گرم در لیتر خون جلوگیری خواهند کرد

ماده 161 ـ سوارکردن اشخاص‌ آلوده بکثافات دروسائل نقلیه عمومی مسافربری مجازنیست.

ماده 162 ـ هرراننده موظف است حین رانندگی گواهینامه رانندگی خویش را همراه داشته باشد ودرصورت تقاضای مأموران انتظامی آنرا ارائه دهد.

ماده 163 ـ بکاربردن بوقهای شیپوری، سوت بلبلی و بطور کلی هرنوع وسیله اخبار صوتی باصدای ناهنجار و غیرعادی وهمچنین زدن بوق ممتد یا غیرضروری یامکرر ویادر محل‏ هائیکه این عمل بوسیله علامتی منع شده ممنوع است.

ماده 164 ـ وسائل نقلیه امدادی، درمواقعی که جهت انجام مأموریت فوری درحرکتند، درصورت بکاربردن چراغ گردان مخصوص اعلام خطر یا آژیر تا حدودیکه موجب بروز تصادف نشود مجاز بانجام اعمال زیر میباشند:
1 ـ توقف در محل ممنوعه
2 ـ تجاوز از ساعت مجاز
3 ـ سبقت از سمت راست وسیله نقلیه دیگر
4 ـ عبور از طرف چپ راه
5 ـ دور زدن در نقاط ممنوعه
6 ـ گذشتن از چراغ قرمز یا عدم رعایت علائم دیگر ایست مشروط باینکه از سرعت وسیله نقلیه دراینگونه محل ها تا حداقل امکان کاسته شود.

ماده 165 ـ وسائل نقلیه امدادی که مجازبداشتن صوت خطر یازنگ مخصوص میباشند فقط درمواقعیکه برای انجام مأموریت های مهم وفوری درحرکتند باید ازآنهااستفاده نمایند.

ماده 166 ـ اتومبیل های مدارس فقط درمواقع سوار و پیاده کردن شاگردان حق استفاده از علائم بصری مذکور در ماده52را دارند.

ماده 167 ـ درموقع برف ویخبندان وبطور کلی درصورت اعلام مقامات ومأموران انتظامی رانندگی باوسیله نقلیه ای که چرخهای آن با زنجیر مجهز نباشد ممنوع است.

ماده 168 ـ راندن وسیله نقلیه ای که بیش از ظرفیت مندرج درکارت شماره گذاری بار یا مسافر گرفته ممنوع است.

ماده 169 ـ عبور وسائل نقلیه از وسط دستجات ارتش یاماموران انتظامی یادانش آموزان یا تشییع کنندگان جنازه‌ ها یا سایردستجات تشریفاتی وهمچنین بوق زدن دراین قبیل موارد مجازنیست.

ماده 170 ـ رانندگان بارکشهای موتوری بزرگ باید یکنفر شاگرد راننده‌ همراه داشته باشندو سوار کردن مسافر باستثنای یکنفر پهلوی راننده مجازنیست.

ماده 171 ـ سوارشدن وسوار کردن اشخاص روی گلگیر یارکاب یا محل دیگری درقسمت خارجی وسائل نقلیه ممنوع است.

ماده 172 ـ درهای هروسیله نقلیه درحال حرکت باید کاملا بسته باشد وبازکردن آنها قبل ازتوقف کامل مجازنیست.

ماده 173 ـ رانندگان وسائل نقلیه ‌هنگام عبورازمعابر وگذرگاههای تنگ یا پرجمعیت ویا درمواقعیکه بیشتراز50متر مقابل آنها مرئی نیست مکلفند آهسته حرکت کنند و در صورت احتمال وقوع حادثه یا اخلال نظم و مزاحمت برحسب مورد حرکت وسیله نقلیه را کند یا آنرا متوقف سازند.

ماده 174 ـ عبور وسائل نقلیه سنگین که حداکثر سرعت آنها ازپانزده کیلومتر درساعت تجاوزنمیکندمانندتراکتورهای زنجیری وغلطک های جاده کوبی وغیره باید قبل ازرسیدن آنها باولین پست راه آهن یا ایستگاه خبرداده شود تاتدارک احتیاطی لازم جهت عبور بی خطر آنها ازتقاطع راه آهن فراهم گردد.

ماده 175 ـ رانندگان این قبیل وسائل نقلیه موظفند هنگامی که عبورآنها ازتقاطع راه آهن مجازاست قبل ازرسیدن بآن توقف کامل کنند وپس ازمشاهده طرفین و اطمینان ازعدم خطر احتمالی ازآنجا بگذرند. درمواقعیکه نزدیک شدن قطار بوسیله علائم یاصدای لکوموتیواعلام میشود تاعبورقطارازتقاطع نباید عبور نمایند.

ماده 176 ـ هرگاه مأمور راهنما درمحل تقاطع راه آهن حضور داشته‌ باشد عبور ازتقاطع باید بافرمان اوانجام گیرد.

فصل 10 ـ موادمتفرقه

ماده 177 ـ هیچکس حق ندارد وسیله نقلیه ای را که متعلق باونیست یاراننده آن نمی باشد بدون اجازه کسیکه آنرا دراختیار دارد ازمحل خودحرکت دهد یا با آن رانندگی کند مگرماموران انتظامی آنهم درحدود مقررات ووظائف قانونی.

ماده 178 ـ هیچکس نمی تواند بشخص فاقد گواهینامه رانندگی لازم اجازه رانندگی با وسیله نقلیه خود را بدهد.

ماده 179 ـ هیچکس حق ندارد هیچ نوع وسیله نقلیه ای را که دارای عیب ونقص فنی باشد درراهها براند.

ماده 180 ـ ماموران مسئول راه مکلفند ازعبورو مرور دربعضی راههاکه بواسطه خرابی یاعلل دیگر خطرناک میباشد تاتعمیر ورفع علل خطر جلوگیری بعمل آوردند یا از حرکت برخی ازوسائل نقلیه یاغیرمجهز بوسائل لازم ممانعت بعمل آورند.

ماده 181 ـ رانندگی باوسائل نقلیه‏ای که شماره گذاری نشده یادرموعد مقرر پلاک شماره آنها تجدید نگردیده یا با علم باینکه شماره آنها غیرمجازاست و همچنین گذاردن این قبیل وسائل نقلیه برای رانندگی در اختیار اشخاص دیگر ممنوع است مگر آنکه قبلا اجازه حرکت ازشهربانی دریافت کرده ودردست داشته باشند.

ماده 182 ـ حمل جنازه بایدباوسیله نقلیه مخصوص انجام گیرد مگردرمواردیکه شهربانی اجازه حمل آنرا باسایروسائل نقلیه داده باشد.

ماده 183 ـ هیچکس حق ندارددرحالیکه سواردوچرخه یاکفشهای چرخداریاسه چرخه‌های بدون رکاب یا اتومبیلهای اسباب بازی است بوسائل نقلیه در حال حرکت تکیه نماید و آنهارا وسیله حرکت خود یاحرکت وسیلة که برآن سواراست قرار دهد. تکیه نمودن و آویزان شدن اشخاص نیز بوسائل نقلیه ممنوع است.

ماده 184 ـ ریختن شیشه، بطری، میخ، سیم، حلبی، مایعات لزج وبطور کلی هرچیزی که باعث سدراه وایجاد خطر وانحراف وسائل نقلیه ازمسیر حرکت باشد برروی راهها ممنوع است.

ماده 185 ـ نصب هرنوع علائم(جزعلامت کانون جهانگردی وآنچه دراین آئیننامه پیش بینی شده)وپلاکهای متفرقه وپرچم وهمچنین ‌الصاق هرنوع آگهی ونوشته وعکس ونوشتن عبارات وترسیم نقوش روی شیشه یابدنه داخل یاخارج وسائل نقلیه بدون اجازه شهربانی ممنوع است

ماده 186 ـ حرکت وسائل نقلیه چرخ فلزی در معابر شهری مجازنیست.

ماده 187 ـ اعمال ذیل در خیابانهاومعابر شهری ممنوع است مگربااجازه شهربانی.
1 ـ بستن یاخوراک دادن دامها وپرندگان یارهاکردن آنها بدون نگهبان.
2 ـ مسابقه بااسب یاسایر حیوانات و وسائل نقلیه.
3 ـ ورزش ومسابقه‌های ورزشی

ماده 188 ـ هرکس که مسئول حرکت دادن و هدایت حیوانات است باید علائم راهنمائی و رانندگی و آن قسمت از مقررات این آئین ‏نامه راکه بوی مربوط میشود درراههای عمومی رعایت نماید.

ماده 189 ـ اشخاصیکه بهرعنوان روی راههای عمومی کارمیکنند موظفند قبل ازشروع بکارعلائم ایمنی عبور ومرور را درمحل و بلباسهای کارگران ووسائل نقلیه خودنصب نمایند درغیراینصورت مامورین انتظامی موظفندازکار آنان جلوگیری بعمل آورند.

ماده 190 ـ جز ماموران انتظامی هیچکس حق ندارد برای هدایت یاحفاظت وسائل نقلیه درسواره روی خیابان بایستد یاقدم بزند.

ماده 191 ـ عابرین پیاده موظفند که:
1 ـ درمحل‏هائیکه پیاده رو وجوددارد ازداخل سواره رو عبور نکنند.
2 ـ درمحل‏هائیکه پیاده رو وجودندارد یادرصورت وجود بجهاتی قابل استفاده نباشد هنگام حرکت ازسواره رو ازمنتهی‌الیه سمت چپ خود بطوریکه حرکت وسائل نقلیه مقابل درخلاف جهت ایشان انجام گیرد عبورکنند.
3 ـ برای گذشتن ازعرض راه حتماً ازگذرگاههای پیاده عبورکنند.
4 ـ هنگام عبور از گذرگاههای پیاده مراقب حرکت وسائل نقلیه باشندوناگهان ازپیاده رو بسواره رو داخل نشوند.

ماده 192 ـ توقف در سواره روی خیابان برای سوار شدن وسیله نقلیه وهمچنین صحبت کردن یاخرید و فروش با راننده یاسرنشینان وسائل نقلیه درسواره رو ممنوع است.

فصل 11 ـ مجازاتها

ماده 193 (اصلاحی 06/11/1347)ـ متخلفین از مواد 2 (جز در مورد شماره‌ های موضوع قانون مجازات استفاده کنندگان از پلاکهای تقلبی مصوب 1345) و 3 و 7 تا 9 و 12 تا 15 و 16 (جز در مواردی که مشمول ماده 4 قانون مجازات استفاده کنندگان از پلاکهای تقلبی مصوب 1345 میباشد) و 20 و 21 (جز در مواردیکه مشمول قانون تشدید مجازات رانندگان مصوب 1328 است ) و 28و 29 و 33 و 37 تا 40 و42 و45 تا 52 و54 تا 85 و 87 و 89 و 92 تا 177 و 178 (در مورد وسایل نقلیه غیر موتوری) و 179 و 181 تا 192 بپرداخت غرامت از یکصد ریال تا دویست ریال یا حبس تکد یری از دو روز تا ده روز و یا بهر دو مجازات محکوم خواهند شد مگر در مواردی که تخلف آنان بموجب مقررات مخصوص مستوجب مجازات خاصی باشد که در آنصورت باید طبق همان مقررات رفتار شود.

تبصره (اصلاحی 06/11/1347)ـ دادگاه مکلف است پس از صدور حکم محکومیت رانندگانی که بعلت ارتکاب تخلفات مستی حین رانندگی انحراف بچپ ـ سرعت غیر مجاز- سبقت غیر مجاز ـ عبور از چراغ قرمز ـ عبور از منطقه ممنوعه ـ عدم رعایت حق تقدم ـ امتناع تاکسیها از سوار کردن مسافر ـ سورا کردن مسافر با وجود مسافر قبلی ـ نرساندن مسافر بمقصد ـ عدم استفاده از تاکسیمتر با داشتن مسافر و هر نوع تخلف دیگر منجر بتصادف محکوم شده اند مراتب محکومیت و نوع تخلف را در گواهینامه آنان درج نمایند تا نسبت بایشان برابرماده 9 قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و اخذ جرایم رانندگی مصوب 1350 عمل گردد.

ماده 194 ـ متخلفین ازمواد 42 و 47 و 104 بتادیه یکصدریال غرامت وازدوتا 5 روزحبس تکدیری محکوم میگردند.

ماده 195 ـ متخلفین ازمواد 8 و 12 و 15 و 16 و 29 و 67 و 70 و 72 و 76 و 77 و 78 و 81 و 82 و 83 و 84 و 87 و 93 و 94 و 95 و 96 و 99 و 107 و 108 و 111 و 114 و 115 و 117 و 129 و 133 و 137 و 138 و 139 و 140 و 144 و 145 و 151 و 152 و 153 و 162 و 169 و 171 و 172 و 173 و 174 و 175 و 176 و 182 و 183 و 185 و 186 و بپرداخت دویست ریال غرامت محکوم خواهند شد.

ماده 196 ـ متخلفین ازمواد 9 و 13 و 14 و 20 و 21 و 33 و 37 و 39 و 46 و 54 و 55 و 56 و 58 و 60 و 64 و 65 و 66 و 69 و 71 و 74 و 75 و 79 و 80 و 85 و 100 و 101 و 103 و 105 و 106 و 109 و 110 و 112 و 113 و 116 و 118 و 119 و 120 و 121 و 130 و 131 و 134 و 135 و 136 و 142 و 143 و 158 و 160 و 163 و 165 و 167 و 168 و 177 و 178 و 179 و 181 و 184 بپرداخت دویست ریال غرامت واز 6 روزتاده روز حبس تکدیری محکوم میشوند.

وزیر دادگستری وزیر کشور