آئین نامه بازرسی و نمونه برداری(موضوع ماده 12 قانون مواد الحاقی به قانون تأسیس مؤسسه استاندارد تحقیقات صنعتی ایران)
مصوب 1350,04,28

ماده 1- تعاریف
اصلاحاتیکه در این آئین نامه و آئین نامه های دیگر قانون مواد الحاقی به قانون تأسیس مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران بکار رفته است بشرح زیر تعریف میشود:

1- کارخانه و کارگاه، واحد تولیدی است که در آن مواد اولیه اعم از خام و نیمه ساخت بصورت اشیاء و اجناس تولیدی یا ساخته شده درآید و کارگر در آنجا بدستور کارفرما برای انجام یکی از مقاصد تولیدی مذکور کار کند.

2- محل تهیه، محلی است که فرآورده های کشاورزری یا هر نوع فرآورده دیگر در آنجا بدست آمده و عملیات لازم برای قابل عرضه کردن آنها به بازار در آن محل فراهم شود.

3- محل تمرکز، انبارها و مراکزی است که مواد خام و یا نیمه ساخت و یا فرآورده در آنجا نگهداری شود.

4- محل عرضه و فروش، جائی است که فرآورده برای خرید و فروش در آن عرضه شود.

5- بازرسی اولیه، عبارتست از:
الف- رسیدگی مدارک و اسناد مورد نیاز برای استاندارد کردن فرآورده.
ب- بازدید فعالیتهای کارخانه و کارگاه.
ج- رسیدگی بوضع بهداشتی و ایمنی و حفاظتی.
د- بررسی تجهیزات و وسائل آزمایشگاهی برای کنترل کیفیت فرآورده
هـ- رسیدگی به میزان قدرت و تولید فرآورده
و- نمونه برداری از فرآورده در مراحل مختلف.
ز- تطبیق نتایج آزمایشگاهی با مشخصات استاندارد

6- بازرسی از مراحل از تولید، عملیاتی است که بعد از استاندارد شدن فرآورده برای کنترل مواد خام و حصل اطمینان از اجرای استاندارد رسمی در مراحل تهیه و تولید و ساخت کالا و علامتگذاری و بسته بندی و انبار کردن آنها انجام می شود.

7- بازرسی فرآورده، عملیاتی است که برای فرآورده های دارای مهر استاندارد که به بازار عرضه یا آماده عرضه شدن است بمنظور مطابقت مشخصات آنها با استاندارد رسمی و تعیین نوع و چگونگی کیفیت و مقدار وزن و نحوه بسته بندی و ضد عفونی کردن و غیره انجام شود.

8- نمونه برداری، انتخاب مقداری از مواد اولیه و فرآورده ها است که در مراحل تولید یا ساخت یا نگهداری در انبار یا از محل عرضه و فروش بر طبق سیستم نمونه برداری مشخصی انجام شود.

9- آزمایش، کلیه عملیات آزمایشگاهی و مقایسه ای و مطالعاتی و تحقیقاتی است که برای مطابقت کیفیت مشخصات فرآورده با استاندارد رسمی و تطبیق روش کار با آئین کار با آئین کار رسمی انجام شود.

ماده 2- بازرسی

1- کارشناس مؤسسه حق دارد در هر موقع جهت عملیاتی که برای تولید یا ساخت فرآورده انجام می شود بر طبق اجازه خاصی که بر حسب مورد از طرف مؤسسه صادر میشود بکارخانه ها و کارگاهها و محلهای تهیه یا تولید یا ساخت یا نگاهداری یا بسته بندی یا عرضه یا فروش فرآورده های استاندارد شده وارد شده و از فرآورده نمونه برداری نماید.

2- اجازه نامه بازرسی و نمونه برداری فرآورده معین یا تمام فرآورده های استاندارد شده به مدت محدود یا بطور دائم صادر می شود.

3- اجازه نامه رسمی بازرسی و نمونه برداری با امضای مدیرعامل مؤسسه یا توسط معاون مجاز از طرف او صادر خواهد شد.

4- در صورتیکه محل تهیه یا تولید یا ساخت یا نگهداری فرآورده استاندارد شده مسکونی باشد تحصیل اجازه لازم از دادستان محل ضروری است.

ماده 3- کارت بازرسی

1- مؤسسه استاندارد موظف است برای کارشناسان انتصابی خود کارت مخصوص بازرسی که معرف سمت آنان باشد صادر و به آنان تسلیم نماید.

2- در صورتیکه کارشناس انتصابی از سمت بازرسی برکنار شود کارت مخصوص باید از او اخذ و باطل گردد.

3- کارشناسان مؤسسه باید در موقع بازرسی و نمونه برداری پروانه یا کارت مخصوص و همچنین اجازه نامه رسمی بازرسی و نمونه برداری را همراه داشته باشند و آنرا قبل از شروع به بازرسی و نمونه برداری به مدیران کارخانه ها و یا کارگروهها و یا مسئولان محلهای تهیه یا تولید یا ساخت یا نگاهداری و یا فروش فرآورده های استاندارد شده ارائه دهند.

ماده 4- وظائف کارشناسان در موقع بازرسی
وظائف کارشناسان در وقع بازرسی بر حسب مورد بقرار زیر است:

1- بازرسی فیزیکی از فرآورده بر اساس استاندارد رسمی.

2- نمونه برداری از فرآورده استاندارد شده با حضور و یا با اطلاع مدیران یا مسئولان کارخانه ها و کارگلاهها یا متصدیان مراکز تهیه یا تولید و عرضه یا فروش آنها.

3- انجام آزمایش بر روی فرآورده استاندارد شده در آزمایشگاه کارخانه یا کارگاه.

4- بررسی نتایج آزمایشهائیکه در آزمایشگاههای کارخانه ها یا کارگاهها انجام شده است.

5- نظارت مستمر یا غیرمستمر و محدود و یا نامحدود از وضعیت تولید و ساخت فرآورده استاندارد شده در تمام مراحل تهیه و ساخت و بسته بندی.

6- تعلیم روشهای علمی نمونه برداری و آزمایش نمونه ها بر طبق روش آزمایشی که در استاندارد رسمی پیش بینی شده است.

7- مراجعه بدفاتر و مدارکی که برای انجام بازرسی لازم و ضروری باشد و تهیه رونوشت تمام یا قسمت از مدارک مورد لزوم.

8- بازرسی در نحوه استعمال علائم استاندارد رسمی.

9- انجام اقدامات و عملیاتی که برای اجرای استانداردهای اجباری و تشویقی لازم بوده و هیأت مدیره مؤسسه در حدود قانون مواد الحاقی به قانون تأسیس مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران یا سایر قوانین موضوعه انجام آنها را تصویب و ابلاغ کرده باشد.

ماده 5- گزارش کارشناسی
کارشناس مؤسسه مکلف است در هر مورد نتیجه مشاهدات و بازرسی و اقدامات خود را در دو نسخه در روی اوراق مخصوص که بوسیله مؤسسه و در اختیار او گذاشته میشود تنظیم نموده و به مؤسسه تسلیم نماید.
مدیرعامل مؤسسه می تواند یک نسخه از گزارش مزبور را جهت اطلاع مدیر یا مسئول کارخانه یا کارگاه یا محل عرضه و فروش یا نگهداری فرآورده ارسال دارد.

ماده 6- مقدار و میزان نمونه

1- نمونه برداری از فرآورده باید بر طبق میزان تعیین شده در استاندارد رسمی یا متناسب با اندازه ای باشد که برای آزمایش لازم است.

2- نمونه ها باید در مقابل رسید اخذ گردد و مقدار یا تعداد و همچنین مشخصات فیزیکی آن در گزارش کارشناس قید شود.

ماده 7- روش آزمایش
نمونه کالاهای استاندارد شده بر طبق روشی که در استاندارد رسمی پیش بینی شده است با رعایت اصول علمی آزمایش خواهد شد و در صورتیکه در استاندارد رسمی روش آزمایش تعیین نشده باشد از روش آزمونی که کمیسیون تدوین استاندارد تعیین و تصویب می نماید پیرو خواهد شد.

ماده 8- استرداد باقیمانده نمونه
هرگاه پس از انجام آزمایش نمونه قابل استفاده یا تبدیل باشد باقیمانده آن باید بصاحب نمونه مسترد و رسید اخذ گردد.

ماده 9- انجام آزمایش در خارج از آزمایشگاههای مؤسسه
مؤسسه مجاز است در صورت لزوم به تشخیص خود انجام آزمایش نمونه فرآورده ها و تطبیق کیفیات و مشخصات آنها را با استاندارد رسمی به آزمایشگاههای موسسات آموزش عالی یا موسسات وابسته بدولت یا موسسات خصوصی معتبر داخل یا خارج از کشور ارجاع نماید در اینصورت هزینه آزمایش نمونه فرآورده ها بر طبق صورت حسابی که هیات مزبور ارسال میدارند باضافه 5 درصد کارمزد باید توسط اشخاص حقیقی و حقوقی که از مزایای علائم استاندارد بهره مند میشود پرداخت شود.

ماده 10- دستورالعمل اجرائی
دستورالعمل هائیکه برای اجرای این آئین نامه لازم باشد به وسیله هیأت مدیره مؤسسه تهیه و بموقع اجرا گذارده خواهد شد.
آئین نامه فوق که مشتمل بر 10 ماده میباشد و بنا به اختیار حاصله از ماده 12 قانون مواد الحاقی به قانون تأسیس مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مصوب بیست و چهارم آذر ماه 1349 در جلسه مورخ 28 /4 /50 بتصویب شورای عالی استاندارد رسیده است جهت اجرا ابلاغ می گردد.

وزیر اقتصاد و رئیس شورایعالی استاندارد