هیئت وزیران در جلسه مورخ 6 / 12 / 45 بنا به پیشنهاد شماره 450 /858 /17485 - 8 / 9 / 45 وزارت آب و برق آئیننامه اجرائی قانون حفظ و حراست آبهای زیرزمینی کشور مصوب دهم خردادماه 1345 را بشرح ضمیمه تصویب نمودند.
نخستوزیر
آئین نامه اجرائی قانون حفظ و حراست آبهای زیرزمینی کشور مصوب
دهم خرداد ماه هزار و سیصد و چهل و پنج
ماده 1 ـ وزارت آب و برق مناطقی را که با توجه بمواد 2 و 3 قانون حفظ و حراست منابع آبهای زیرزمینی ممنوع یا محدود تشخیص دهد از طریق آگهی باطلاع عمومی میرساند.
آگهی از طرف وزارت آب و برق در دو روزنامه کثیرالانتشار مرکز در دو نوبت انشار خواهد یافت و برای مزید اطلاع مفاد آگهی بوسیله فرمانداری یا بخشداری نیز بطریق مقتضی باطلاع اهالی منطقه محدود یا ممنوع خواهد رسید.
حفر چاه عمیق و قنات در منطقه محدود احتیاج به تحصیل اجازه از وزارت آب و برق دارد ولی در مناطق ممنوع مادام که ممنوعیت مرتفع نشده حفر چاه یا قنات یا استخراج آب زائد بر مقداری که در موقع آگهی استخراج میشده ممنوع است.
ماده 2 ـ در مناطق محدود در صورت اقتضا اجازه لازم از طرف وزارت آب و برق پس از بررسیهای فنی و رعایت حریم قنوات و چاههای موجود یا تعیین حداکثر بده مجاز و رعایت سایر شرایط و مواد این آئین نامه صادر میشود.
در مورد قنوات دائر واقع در این مناطق هر نوع قنّاتی اگر چه منجر بازدیاد آب قنات شود تا چهار سال مجاز است پس از انقضای چهار سال اگر مرمت یا خفر پیشکار قنوات دائر ضرورت یابد اقدام بقنائی فقط تا حدودی میسر است که بده قنات بمقدار آن در موقع صورت برداری از طرف اکیپهای وزارت آب و برق برسد. معذالک در این مدت وزارت آب و برق مکلف است باتمام وسائل ممکن بمردم آن ناحیه خاصه بکسانی که مبادرت بازدیاد آب قنات میکنند تفهیم کند که ازدیاد آب قنات ممکن است بزیان فاحش ایشان تمام شود.
در مواردیکه آمار کافی در دست نباشد متوسط بده پنج ساله اخیر قنات در موقع دائر بودن پس از بررسی کامل و کسب اطلاع از معتمدین محلی یا مطلعین و مجاورین با تأیید فرمانداری یا بخشداری تعیین خواهد شد و بهره برداری تا میزان بده مذکور در فوق مجاز خواهد بود.
ماده 3 ـ در آگهی راجع بمنطقه ممنوع علاوه بر ذکر مدت علل و موجبات ممنوعیت و حدود ـ مشخص منطقه ممنوع قید و اعلام میشود ولی در مناطق محدود فقط حدود مشخص منطقه محدود ذکر خواهد شد.
ماده 4 ـ در مناطق ممنوع با اطلاع و اجازه وزارت آب و برق مرمت و ادامه پیشکار قنوات و پایین بردن کف چاههای عمیق و نیمه عمیق موجود که قبل از اعلام آگهی ممنوعیت از آنها بهره برداری میشده بلامانع است و تشخیص اینکه قنات یا چاهی قبل از نشر آگهی در حال بهره برداری بوده با توجه بوضع موجود و قرائن و امارات لازم پس از بررسی کامل و کسب اطلاع از معتمدین محلی و مطلعین و مجاورین با مأمورین فنی وزارت آب و برق است.
ماده 5 ـ در مورد چاههای نیمه تمامیکه در مناطق محدود یا ممنوع واقعند ولی عملیات حفاری و لوله گذاری آنها در تاریخ انتشار آگهی محدودیت یا ممنوعیت خاتمه یافته است نصب پمپ و موتور برای بهره برداری از آنها بااطلاع و اخذ پروانه بهره برداری از وزارت آب و برق بلامانع است مشروط بر اینکه حفر چاه بنحو مذکور با رعایت تشریفات مقرر در قسمت اخیر ماده چهار ثابت و مسلم باشد و در اینصورت با تعیین حداکثر بده مجاز پروانه بهره برداری صادر خواهد شد.
ماده 6ـ در مناطق محدود که قبل از انتشار آگهی اشخاص اقدام بحفر قنات یا چاه نموده ـ باشند ولی شروع به بهره برداری نشده باشد هرگاه وزارت آب و برق ادامه حفاری و شروع بهره برداری را بلامانع تشخیص دهد پروانه حفاری و بهره برداری از طرف وزارت آب و برق صادر میشود مشروط براینکه سبق اقدام مذکور نسبت بنشر آگهی با مراعات تشریفات مقرر در قسمت اخیر ماده چهار ثابت و محرز گردد.
ماده 7 ـ راهنمائیهای فنی مندرج در ماده 4 قانون حفظ و حراست منابع آبهای زیرزمینی کشور و همچنین راهنمائیهای فنی وزارت آب و برق که قبل از تصویب این آئین نامه بعمل آمده و مورد استفاده قرار نگرفته باشد اجازه حفاری تلقی نخواهد شد. در اینگونه موارد هزینه کارشناسی که بوزارت آب و برق پرداخته شده باشد مسترد خواهد شد.
ماده 8 ـ اقدام بانجام تقاضای متقاضی دائر براهنمائی فنی موکول بپرداخت 50% هزینه کارشناسی است که طبق تعرفه وزارت آب و برق تعیین میشود. شرکتهای تعاونی روستائی از پرداخت هزینه کارشناسی معافند.
تبصره ـ هزینه هرگونه عملیات اضافی از قبیل نقشه برداری ـ مطالعات ژئوفیزیک و حفر چاه گمانه که برای انجام راهنمائی فنی علاوه بر مطالعات مقدماتی و بازدید اولیه لازم و مورد تقاضای متقاضی باشد بعهده اوست.
ماده 9 ـ پس از انجام تشریفات لازم مأمور متخصص(کارشناس) بمحل عزیمت و از محل مورد تقاضا بازدید و با رعایت کلیه جوانب از نظر حریم قانونی استعداد آبدهی زمین و امکان بهره برداری و حداکثر بده مجاز و تعیین مشخصات پمپ و موتور و برآورد هزینه کلی کار گزارش لازم را توأم با کروکی محل تهیه خواهد نمود نتیجه راهنمائی پس از تأیید وزارت آب و برق بمتقاضی اعلام خواهد شد.
تبصره 1 ـ پروانه حفاری قبل از راهنمائی فنی بهیچوجه داده نخواهد شد.
تبصره 2 ـ چاههای نیمه تمام مندرج در ماده 5 این آئین نامه مستلزم راهنمائی فنی نیست.
ماده 10 ـ پروانه حفاری و بهره برداری پس از بررسی و راهنمائی فنی از طرف وزارت آب و برق روی اوراق مخصوصی که دارای شماره و حاوی مشخصات مربوط به چاه و موتور و تلمبه و حداکثر بده مجاز و سایر نکات لازم باشد بنام متقاضی مجاناً صادر میشود و چنانچه متقاضی ظرف 6 ماه از تاریخ صدور پروانه اقدام بحفاری ننمایند پروانه صادر بلا اعتبار خواهد بود.
ماده 11 ـ مأمورین متخصصی که بعنوان کارشناس از طرف وزارت آب و برق تعیین میشوند از ـ مهندسین یا زمین شناسانی خواهند بود که لااقل پنج سال سابقه تجربی در امور زمین شناسی و آبهای زیرزمینی و حفاری داشته یا صلاحیتشان وسیله کمیسیون مندرج در ماده 14 این آئین نامه که مأمور رسیدگی بصلاحیت حفاران است مورد رسیدگی و تأیید قرار گرفته باشد.
ماده 12 ـ وزارت آب و برق چاههائی را که پس از تصویب قانون حفظ و حراست آبهای زیرزمینی کشور بدون اجازه در مناطق ممنوع یا محدود حفر شده باشد ضمن تنظیم صورتمجلس با مراجعه بشهربانی یا ژاندارمری محل (برحسب مورد) بنحوی مسدود و توقیف میکند که عملاً غیرقابل استفاده گردد مشروط باینکه بچاه لطمه وارد نشود.
ماده 13 ـ تشخیص اینکه چهار سال متوالی چاه یا قناتی بایر و بدون آب جاری بوده با وزارت آب و برق است که با رعایت تشریفات مقرر در قسمت اخیر ماده چهار این آئین نامه اعلام نظر خواهد کرد.
ماده 14 ـ صدور پروانه حفاری موتوری از طرف وزارت آب و برق منوط بتشخیص کمیسیون فنی خواهد بود که تحت ریاست معاون وزارت آب و برق (سرپرست واحد آب) تشکیل میشود. کمیسیون مذکور براساس شرایط و ضوابطی که برای صدور پروانه تعیین و اعلام خواهد نمود بتقاضای درخواست کنندگان رسیدگی و اعلام نظر خواهد کرد.
ماده 15 ـ بشرکتها و سازمانها وافرادی که با وسائل موتوری تا تاریخ تصویب این آئین نامه اشتغال بامر حفاری دارند در صورتیکه بخواهند بکار ادامه دهند پروانه موقت برای یکسال داده خواهد شد تا در مدت مذکور وضع خود را با شرائط صدور پروانه حفاری که طبق ماده 14 تعیین و اعلام خواهد شد تطبیق دهند و در غیر اینصورت پس از پایان مدت پروانه موقت مجاز بادامه کار نخواهد بود.
ماده 16 ـ دارندگان پروانه حفاری موظف بانجام تکالیف زیر میباشند و در صورت تخلف طبق مقررات ماده 5 قانون حفظ و حراست آبهای زیرزمینی با آنها رفتار خواهد شد.
1ـ در مناطق محدود بدواً باید اجازه نامة حفرچاه را ملاحظه و سپس برطبق شرایط مندرج در آن اقدام بحفر چاه نمایند.
2 ـ پرسشنامه عملیات حفاری را که از طرف وزارت آب و برق بآنها داده میشود هر ماه تکمیل نموده بوزارت آب و برق بفرستند.
3 ـ برطبق دستور وزارت آب و برق از طبقات مختلف زمین نمونه برداری نموده در جعبههای مخصوصی که از طرف وزارت آب و برق تهیه و در اختیار آنان گذاشته میشود نگهداری و پس از خاتمه حفاری بوزارت آب و برق تحویل نمایند.
4 ـ در حین حفاری برطبق دستور وزارت آب و برق از آب اعماق مختلف نمونه برداری نموده و گزارش تجزیه آنرا بوزارت آب و برق ارسال دارند.
5 ـ در هر چاهی که حفر مینمایند روزنه ای برای کنترل سطح آب تعبیه نمایند تا بتوان سطح آبراـ قبل و بعد از پمپاژ اندازه گیری نمود.
6 ـ بعد از عملیات حفاری آزمایش پمپاژ بعمل آورده نتیجه را برای اطلاع وزارت آب و برق ارسال دارند تا در مناطق محدود نوع موتور پمپ از نظر حداکثر قدرت مجاز و حداکثر بده مجاز از طرف وزارت آب و برق تعیین شود. آزمایش پمپاژ باید با موتور پمپ بقدرت کافی در ـ حضور و با نظارت نماینده وزارت آب و برق انجام شود.
حفاران موظفند تاریخ آزمایش پمپاژ را باطلاع وزارتخانه برسانند در صورتیکه نماینده وزارت آب و برق ظرف 72 ساعت حاضر نشود آزمایش پمپاژ وسیله حفار انجام و گزارش پمپاژ بوزارت آب و برق ارسال خواهد شد. بهرحال در صورتیکه آزمایش ناقص تشخیص داده شود تجدید آزمایش بعهده حفار است.
ماده 17 ـ قراردادهائی که در مورد حفر چاه های آرتزین با متقاضیان منعقد میشود باید مطابق مشخصات مصوب وزارت آب و برق باشد.
ماده 18 ـ حفاران موظفند در مواردیکه ضمن انجام عملیات حفاری بآبهای تحت فشار برخورد کنند وزارت آب و برق را فوراً مطلع نمایند تا از طرف وزارت آب و برق مشخصات لوله گذاری چاههای آرتزین و نصب شیر فلکه بآنها داده شود که برطبق مشخصات داده شده رفتار شود.
ماده 19 ـ در مورد چاههای آرتزین موجود چنانچه طبق نظر وزارت آب و برق مهار کردن چاه ضروری تشخیص داده شود دستور لازم از طرف آن وزارت به طریق مقتضی برای صاحب چاه ارسال میگردد تا فوراً بر طبق آن عمل نماید. در صورت خودداری صاحب چاه از اجرای دستور اقدام لازم از طرف وزارت آب و برق بعمل خواهد آمد و هزینه انجام کار بر طبق اسناد مثبته بعلاوه خسارت تأخیر تأدیه از صاحب چاه وصول خواهد شد.
ماده 20 ـ وزارت آب و برق در صورت اطلاع از عوامل آلودگی منابع آبهای زیرزمینی موضوع را با ذکر دلیل باشخاص یا مؤسساتیکه موجبات آلودگی را فراهم نمودهاند اخطار مینماید که در رفع موجبات آلودگی اقدام نمایند اشخاص یا مؤسسات مکلفند بر طبق دستور وزارت آب و برق رفتار نمایند.
ماده 21 ـ مأمورین شهربانی و ژاندارمری برحسب مورد موظف میباشند در صورت مراجعه وزارت آب و برق در اجرای مقررات قانون حفظ و حراست منابع آبهای زیرزمینی کشور و این آئیننامه اقدام نمایند.