آئین نامه دلالی رسمی بیمه ( آئین نامه شماره 6 )
مصوب 1352,02,24با اصلاحات و الحاقات بعدی

شورای عالی بیمه در اجرای ماده (68) قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری آیین نامه زیر را که مشتمل بر 46 ماده و 12 تبصره است در جلسه مورخ 24 /2 /1352 تصویب نمود:

فصل اول ـ دلال رسمی بیمه و صدور پروانه

ماده 1 ـ دلال رسمی بیمه شخصی است که در مقابل دریافت کارمزد واسطه انجام معاملات بیمه، بین بیمه گذار و بیمه گر بوده و شغل معمولی او عرضه بیمه باشد. دلال رسمی بیمه باید دارای پروانه دلالی رسمی بیمه باشد.

ماده 2 ـ دلال رسمی بیمه بازرگان شناخته می شود و باید طبق قوانین و مقررات جاری معاملات مربوط را در دفاتر قانونی خود ثبت نماید.

ماده 3 ـ پروانه دلالی رسمی بیمه طبق مقررات این آیین نامه از طرف بیمه مرکزی ایران صادر و به اشخاص حقیقی با داشتن شرایط مندرج در مواد (7 و 9) و به اشخاص حقوقی با داشتن شرایط مندرج در مواد (8 و 9) این آیین نامه داده می شود.

ماده 4 ـ پروانه دلالی رسمی بیمه برای مدت یک سال صادر می شود و هر سال برابر مقررات این آیین نامه تمدید خواهد شد.

ماده 5 ـ پروانه دلالی رسمی بیمه برای رشته بیمه های زندگی و یا سایر انواع بیمه که در آن ذکر شده باشد معتبر است.

ماده 6 ـ پروانه دلالی رسمی بیمه را بیمه مرکزی ایران تهیه خواهد کرد. در این پروانه مدت اعتبار، غیرقابل انتقال بودن، شماره، نام و نام خانوادگی، شماره و محل صدور شناسنامه، تاریخ تولد، نشانی محل کار و اقامت دلال رسمی بیمه ذکر و عکس دلال رسمی بیمه به آن الصاق خواهد شد.

ماده 7 ـ شخص حقیقی برای گرفتن پروانه دلالی رسمی بیمه باید واجد شرایط زیر باشد:
الف ـ داشتن حداقل 25 سال تمام.
ب ـ انجام خدمت وظیفه عمومی با داشتن معافیت قانونی
پ ـ تابعیت ایران.
ت ـ داشتن حداقل تحصیلات دبیرستانی و اطلاعات فنی بیمه و یا تحصیلات لازم در رشته بیمه.
ث ـ عدم شهرت به نادرستی.
ج ـ نداشتن سابقه محکومیت به ارتکاب جنایت و یا ورشکستگی به تقصیر و یا کلاهبرداری و یا خیانت در امانت و یا دزدی و یا صدور چک بلامحل و یا اختلاس و یا معاونت در یکی از جرایم فوق به گواهی اداره سجل کیفری وزارت دادگستری.

ماده 8 ـ شخص حقوقی برای گرفتن پروانه دلالی رسمی بیمه باید واجد شرایط زیر باشد:
الف ـ به صورت یکی از شرکتهای مندرج در قانون تجارت به ثبت برسد.
ب ـ اساسنامه شرکت به تأیید بیمه مرکزی ایران رسیده باشد.
پ ـ مدیر عامل شرکت دارای شرایط مندرج در ماده (7) این آیین نامه باشد.

تبصره- شخص حقوقی دارای مجوز دلالی رسمی بیمه (کارگزار حقوقی) با رعایت ضوابط تعیین شده توسط بیمه مرکزی ایران در مورد تأسیس دفاتر فرعی کارگزاری رسمی بیمه و اخذ مجوز از بیمه‌ مرکزی می‌تواند نسبت به ایجاد دفتر فرعی اقدام نماید.

ماده 9 ـ شخص حقیقی یا حقوقی که به عنوان دلال رسمی شناخته می شود، باید با نظرکمیسیون موضوع ماده (13) این آیین نامه تضمینی به صورت وجه نقد یا ضمانتنامه بانکی یا اوراق قرضه دولتی یا سهام یا اوراق بهادار پذیرفته شده در بورس در درجه اول و وثیقه ملکی در درجه دوم برای هر یک از دو رشته بیمه های زندگی و سایر انواع بیمه نزد بیمه مرکزی ایران تودیع نماید. میزان تضمین متناسب با حجم کارهر دلال رسمی بیمه خواهد بود و به هر حال برای هر یک از دو رشته بیمه های زندگی و سایر انواع بیمه در مورد شخص حقیقی کمتر از 000/300 ریال و در مورد شخص حقوقی کمتر از 000/600 ریال نخواهد بود.

تبصره 1 ـ مدت تضمینهای مذکور در این ماده باید معادل سه برابر مدت اعتبار پروانه دلالی رسمی بیمه باشد.

تبصره 2 ـ در صورتی که شرکتی از بیمه مرکزی ایران پروانه دلالی رسمی بیمه اخذ کرده باشد مدیر عامل این شرکت مادام که در سمت مذکور انجام وظیفه می کند نمی تواند شخصاً و به نفع خود به عنوان دلال رسمی بیمه فعالیت داشته باشد.

ماده 10 ـ تضمین مذکور در ماده (9) این آیین نامه تضمین حقوق و مطالبات بیمه گذاران، بیمه شدگان یا صاحبان حقوق آنان و یا افراد ذی نفع در بیمه نامه ها و بیمه گران با حق رجحان نسبت به سایر بستانکاران دلال رسمی بیمه می باشد و در میان آنها حق تقدم با بیمه عمر است.

ماده 11 ـ استرداد تضمین مندرج در ماده (9( این آیین نامه پس از ارائه مفاصا حساب عملیات مربوط به دلالی رسمی بیمه با نظر کمیسیون موضوع ماده (13) این آیین نامه و با رعایت قانون راجع به دلالان و سایر مقررات و قوانین جاری خواهد بود.

ماده 12 ـ تقاضای صدور پروانه دلالی رسمی بیمه باید روی نمونه های مخصوصی که به وسیله بیمه مرکزی ایران تهیه و در دسترس متقاضی قرار می گیرد نوشته شود و به ضمیمه مدارک زیر به بیمه مرکزی ایران تسلیم گردد.
الف ـ رونوشت مصدق یا فتوکپی شناسنامه.
ب ـ رونوشت مصدق یا فتوکپی دفترچه پایان خدمت وظیفه عمومی یا برگ یا مستند معافیت قانونی.
پ ـ دو قطعه عکس.
ت ـ مدارک مندرج در بندهای «ت و ج» ماده (7) این آیین نامه.
ث ـ تعهدنامه دایر بر اینکه اسرار طرفین معامله را محفوظ داشته و افشا ننماید و با رعایت اصول معمول و متداول دلالی و بر طبق قانون و مقررات موضوعه رفتار نموده و از هر نوع اظهار خلاف واقع یا گفتار و یا عملی که موجب اشتباه بیمه گذار و یا بیمه گر شود، خودداری کند.

ماده 13 ـ برای رسیدگی به درخواست پروانه دلالی رسمی بیمه و سایر تکالیف مقرر در این آیین نامه، کمیسیونی به ریاست معاون بیمه مرکزی ایران با شرکت افراد زیر تشکیل می شود.
الف- یک نفر از اعضای بیمه مرکزی ایران به انتخاب رئیس کل بیمه مرکزی ایران.
ب- نماینده سندیکای بیمه گران ایران.
پ- نماینده سندیکای دلالان رسمی بیمه.

تبصره 1- جلسات کمیسیون به دعوت رئیس تشکیل خواهد شد.

تبصره 2- تصمیمات کمیسیون با سه رأی نافذ و معتبر خواهد بود.

ماده 14 ـ رسیدگی به درخواست متقاضیان پروانه دلالی رسمی بیمه و صدور آن چهار بار در سال و در ماههای اردیبهشت، شهریور، آذر و بهمن خواهد بود.

فصل دوم ـ تکالیف دلال رسمی بیمه

ماده 15 ـ دلال رسمی بیمه باید تکالیف مقرر در قانون تجارت و آیین نامه های مربوط و قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری و آیین نامه های مصوب شورای عالی بیمه و دستورالعملهای بیمه مرکزی ایران و قانون راجع به دلالان را رعایت نموده و بر خلاف آنها عملی انجام ندهد و در صورت تخلف بر طبق ماده (8) قانون راجع به دلالان با او رفتار خواهد شد.

ماده 16 ـ دلال رسمی بیمه باید علاوه بر دفاتر قانونی دفاتر مخصوصی هم طبق نظر بیمه مرکزی ایران داشته باشد که معاملات مربوط به دلالی خود را در آن ثبت کند. صفحات دفاتر مزبور از طرف بیمه مرکزی ایران مهر و پلمپ خواهد شد.

تبصره ـ بیمه مرکزی ایران می تواند هر موقع که لازم بداند دفاتر دلال رسمی بیمه را مورد بازرسی قرار دهد و توضیحات لازم را نیز بخواهد.

ماده 17 ـ دلال رسمی بیمه باید عضو سندیکای دلالان رسمی بیمه باشد.

تبصره - اساسنامه سندیکای مذکور باید به تأیید بیمه مرکزی ایران برسد و سندیکای دلالان رسمی بیمه مکلف است دستورالعملهای مربوط به امر بیمه را که از طرف بیمه مرکزی ایران ابلاغ خواهد شد اجرا و هر سال گزارشی از فعالیتها و عملیات خود را به بیمه مرکزی ایران تسلیم نماید.

ماده 18- دلال رسمی بیمه مسؤول عملیات و جبران خسارت ناشی از تقصیر، غفلت و یا قصور خود و بازاریابیها و کارکنان خود در امور مربوط به دلالی بیمه می باشد.

ماده 19 ـ دلال رسمی بیمه اعم از شخص حقیقی یا حقوقی پس از سپردن تضمین مندرج در ماده (9) این آیین نامه طبق سند رسمی و ضمن عقد خارج لازم باید به بیمه مرکزی ایران وکالتی بدهد که بیمه مرکزی ایران بتواند با توجه به مدلول ماده (10) این آیین نامه بنا به تشخیص خود برای جبران خسارات وارده ناشی از تقصیر و یا غفلت و یا قصور دلال و یا بازاریابها و یا کارکنان وی از تضمین مذکور استفاده نماید.

ماده 20 ـ دلال رسمی بیمه ملزم به حفظ اسرار و اطلاعاتی است که به مناسبت شغل خود به دست می آورد. در صورت افشای غیرمجاز این اسرار کمیسیون مذکور در ماده (13) این آیین نامه می تواند نسبت به عدم تجدید یا لغو پروانه دلالی رسمی بیمه او اقدام نماید.

ماده 21 ـ دلال رسمی بیمه مکلف است تمام اطلاعات لازم درباره بیمه مورد پیشنهاد و نیز نرخ حق بیمه مربوط را برای بیمه گذار خود تشریح و به او ارائه و اعلام نماید و بیمه نامه را برابر با نیاز و شرایط و پیشنهادات بیمه گذار از بیمه گر اخذ نماید و در غیر این صورت مسؤول جبران خسارات وارده خواهد بود.

تبصره ـ نرخ حق بیمه برابر با تعرفه مصوب شورای عالی بیمه خواهد بود و در مواردی که نرخ تعیین نشده باشد مؤسسه بیمه قبلاً نرخ را از بیمه مرکزی ایران اخذ و در اختیار دلال رسمی بیمه خواهد گذاشت.

ماده 22 ـ دلال رسمی بیمه حق ندارد حق بیمه را نقدی یا ضمن چک بانک در وجه حامل و یا به نام خود دریافت کند مگر اینکه از طرف بیمه گر اجاره نامه کتبی معتبر داشته باشد.

تبصره ـ هرگاه دلال رسمی بیمه برخلاف دستور این ماده عمل نماید در مقابل بیمه گذار و بیمه گر مسؤول خواهد بود.

ماده 23 ـ دلال رسمی بیمه حق دریافت خسارت از بیمه گر را ندارد و مؤسسات بیمه موظفند خسارت را در وجه بیمه گذار و یا ذی نفع یا به حواله کرد پرداخت نمایند.

ماده 24ـ دلال رسمی بیمه حق ندارد از خسارتی که بیمه گر به بیمه گذار می پردازد مبلغی به هر عنوان دریافت دارد.

ماده 25 ـ دلال رسمی بیمه مسؤول صحت امضای بیمه گذار که ذیل پیشنهاد بیمه را امضا می نماید خواهد بود.

ماده 26 ـ دلال رسمی بیمه باید از رقابت مکارانه و ناسالم با دلال یا دلالان رسمی بیمه دیگر و از انجام تبلیغات سوﺀ علیه مؤسسات بیمه خودداری کند.

ماده 27 ـ دلال رسمی بیمه مکلف است نشانی محل کار و سکونت خود را به بیمه مرکزی ایران اعلام نماید و درصورت تغییر محل کار و یا سکونت بلافاصله نشانی جدید خود را اطلاع دهد.

ماده 28 ـ دلال رسمی بیمه موظف است هر شش ماه یکبار گزارش عملیات و هر سال یک نسخه از ترازنامه و حساب سود و زیان سالانه خود را به بیمه مرکزی ایران تسلیم دارد.

فصل سوم ـ تکالیف مؤسسات بیمه

ماده 29 ـ قبول بیمه از طرف مؤسسات بیمه از هر شخص به عنوان دلال بیمه در صورتی که فاقد پروانه دلالی رسمی بیمه است ممنوع می باشد.

ماده 30 ـ مؤسسات بیمه موظفند نام و شماره پروانه دلال رسمی بیمه را در بیمه نامه ای که بنا به پیشنهاد او صادر می شود ذکر نمایند.

ماده 31 ـ در صورتی که دلال رسمی بیمه از طرف مؤسسه بیمه ای مجاز به دریافت حق بیمه باشد در این صورت پرداخت حق بیمه به دلال رسمی بیمه در حکم پرداخت حق بیمه به مؤسسه بیمه بوده و مؤسسه بیمه مسؤول جبران خسارات وارده خواهد بود.

ماده 32 ـ مؤسسه بیمه نمی تواند بیمه ای را که وسیله دلال رسمی بیمه به آن مؤسسه یا نماینده مؤسسه پیشنهاد شده است از طریق مستقیم یا وسیله نماینده خود قبول نماید مگر اینکه بیمه گذار انصراف خود را از صدور بیمه نامه از طریق دلال رسمی بیمه کتباً اعلام دارد، در این صورت مؤسسه بیمه یا نماینده مؤسسه نمی تواند تخفیفی برای بیمه گذار منظور نموده و یا به وی پرداخت کند.

ماده 33 ـ اگر دلال رسمی بیمه پیشنهاد بیمه گذار خود را به مؤسسه بیمه یا نماینده مؤسسه تسلیم دارد مؤسسه بیمه یا نماینده مؤسسه مزبور نمی تواند همان بیمه را از دلال رسمی بیمه دیگری قبول کند مگر با دستور صریح و کتبی بیمه گذار.

ماده 34 ـ در صورتی که بیمه گری پیشنهاد دلال رسمی بیمه ای را رد نماید نمی تواند همان بیمه را با همان شرایط از دلال رسمی بیمه دیگری قبول کند.

ماده 35 ـ اگر برای بیمه ای چند دلال رسمی بیمه نرخ و شرایط خواسته باشند مؤسسه بیمه باید در کمال بی طرفی عمل نماید.

ماده 36 ـ مؤسسه بیمه کارمزد دلال رسمی بیمه را حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ دریافت حق بیمه پرداخت خواهد نمود.

تبصره ـ میزان کارمزد دلالان رسمی بیمه طبق مقررات مصوب شورای عالی بیمه می باشد.

ماده 37 ـ چنانچه تغییراتی در بیمه نامه داده شده باشد و این تغییرات باعث افزایش حق بیمه گردد کارمزد دلال رسمی بیمه نیز به همان نسبت افزایش خواهد یافت و در صورتی که به علل منطقی و قابل قبول، بیمه نامه فسخ و یا باطل شود و یا مبلغ حق بیمه تقلیل یابد کارمزد دلال رسمی بیمه نیز به همان نسبت کاهش داده شده یا برگشت داده خواهد شد. مؤسسه بیمه باید این تغییرات را به دلال رسمی بیمه مربوط اطلاع دهد.

ماده 38 ـ بیمه نامه هایی که به پیشنهاد دلال رسمی بیمه صادر می شود پرتفوی دلال رسمی بیمه خواهد بود و مؤسسات بیمه حقوق دلال رسمی بیمه را نسبت به پرتفوی او در حدود عرف و اصول جاری بیمه رعایت خواهند نمود.

تبصره ـ دلال رسمی بیمه می تواند پرتفوی خود را با نظر بیمه مرکزی ایران و اطلاع بیمه گران مربوط به دلال رسمی بیمه دیگری انتقال دهد.

فصل چهارم ـ مقررات مختلف

ماده 39 ـ مرجع رسیدگی به تخلفات دلال رسمی بیمه از مقررات این آیین نامه کمیسیون مذکور در ماده (13) این آیین نامه می باشد.
در هر حال رسیدگی به تخلفات دلال رسمی بیمه در مرجع فوق الذکر مانع از این نخواهد بود که در دادگاه های عمومی تخلفات دلال رسمی بیمه طبق قوانین جزایی و یا مدنی مورد تعقیب قرار گیرد.

ماده 40 ـ صدور و لغو پروانه دلالی رسمی بیمه در هر مورد توسط بیمه مرکزی ایران به مؤسسات بیمه و سندیکای بیمه گران ایران و سندیکای دلالان رسمی بیمه اعلام خواهد شد و در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار محل نیز درج خواهد گردید.

ماده 41 ـ پروانه دلالی رسمی بیمه در موارد زیر لغو می شود:
الف ـ به درخواست دلال رسمی بیمه.
ب ـ در صورت معروفیت به فساد اخلاق.
پ ـ در صورتی که شکایتی ازطرف بیمه گذار یا بیمه گر یا از طرف سندیکای بیمه گران و یا سندیکای دلالان رسمی بیمه از عملیات دلال رسمی بیمه به بیمه مرکزی ایران واصل شود و مورد شکایت در کمیسیون مذکور در ماده (13) این آیین نامه تأیید گردد.
ت ـ در صورت عدم اجرای مقررات این آیین نامه و تأیید آن در کمیسیون مذکور در ماده (13) این آیین نامه.

تبصره 1 ـ در صورت فوت یا حجر دلال رسمی بیمه کمیسیون مذکور در ماده (13) این آیین نامه خارج از نوبت به وضع دلال متوفی یا محجور رسیدگی خواهد کرد.

تبصره 2 ـ تضمین مذکور در ماده (9) این آیین نامه با رعایت شرایط مقرر در مواد (10و 11) پس از لغو پروانه دلالی رسمی بیمه مسترد خواهد شد.

ماده 42 ـ در صورت محکومیت به ارتکاب جنایت و ورشکستگی به تقصیر و یا کلاهبرداری و یا خیانت در امانت و یا دزدی و یا صدور چک بلامحل و یا اختلاس و یا معاونت در یکی از جرایم فوق پروانه دلالی رسمی بیمه لغو خواهد شد.

ماده 43 ـ در صورت فقدان پروانه دلالی رسمی بیمه عندالاقتضا المثنی از طرف بیمه مرکزی ایران صادر خواهد شد.

ماده 44 ـ برای تطبیق وضع دلالان فعلی بیمه با مقررات این آیین نامه کمیسیون مذکور در ماده (13) این آیین نامه ملزم به رعایت شرایط مندرج در بند «ت» ماده (7) این آیین نامه نیست و می تواند به تشخیص خود شرایط دیگری را جایگزین آن سازد.
دلالان فعلی بیمه در صورتی که بخواهند به عنوان دلال رسمی بیمه شناخته شوند موظفند تا آخر سال 1352 وضع خود را با مقررات این آیین نامه تطبیق دهند.

ماده 45 ـ وظایف و اختیاراتی که به موجب این آیین نامه به عهده سندیکای دلالان رسمی بیمه گذارده شده تا تصویب اساسنامه و ثبت سندیکای مزبور به عهده سندیکای نمایندگان و دلالان بیمه خواهد بود.

ماده 46- نسبت به مواردی که در این آیین نامه پیش بینی نشده است دلال رسمی بیمه تابع قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری و قانون تجارت و قانونراجع به دلالان و سایر قوانین مربوط و عرف بیمه خواهد بود.