آئین نامه اجرائی قانون ملی شدن جنگلها
مصوب 1342,06,06با اصلاحات و الحاقات بعدی

هیئت وزیران در جلسه مورخ 6/6/42 بنا بپیشنهاد شماره 3761 س ج مورخ 26/4/42 وزارت کشاورزی در اجرای ماده دوازدهم قانون ملی شدن جنگلها مصوب 27/10/41 آئین نامه اجرائی زیر را تصویب نمودند:

فصل اول ـ تعاریف

ماده 1) از لحاظ اجرائی مفاهیم زیر از اصطلاحات مذکور در قانون ملی شدن جنگلها و این آئین نامه استنباط میشود.

1 ـ جنگل یا مرتع یا بیشه طبیعی عبارت از جنگل یا مرتع یا بیشه‌ای است که بوسیله اشخاص ایجاد نشده باشد.

2 ـ بوته جنگلی رستنیهای خود روی خشبی است که ساقه آنها بطور طبیعی کمتر از سطح خاک منشعب شده باشد و نوعاً در جنگلها یا اراضی جنگلی یا بیشه‌ها میروید.

3 ـ بوته کویری ـ کلیه نباتات خود روی چند ساله به جز درخت که در کویر و بیابان میروید بوته کویری نامیده میشود.

4 ـ کنده ـ آن قسمت از تنه درخت که پس از قطع در زمین باقی بماند کنده نامیده میشود.

5 ـ اراضی جنگلی:
الف ـ زمینهائی میباشد که در آنها آثار و شواهد وجود جنگل از قبیل نهال یا پاجوش یا کنده‌ی درختان جنگلی بطور گروهی یا پراکنده وجود داشته باشد مشروط بر آنکه در تاریخ ملی شدن جنگلها تحت کشت نباتات یکساله یا آیش زراعت مزبور نبوده باشد.
ب ـ زمینهائی که در آنها درختان خود روی جنگلی بطور پراکنده وجود داشته باشد و حجم درختان موجود در حوزه شمال از آستارا تا گلیداغی در هکتار کمتر از یکصد متر مکعب و در سایر مناطق ایران کمتر از بیست متر مکعب باشد مشروط بر آنکه در تاریخ ملی شد جنگلها تحت کشت نباتات یکساله یا آیش زراعتهای مزبور نبوده باشد.
ج ـ اراضی که درختچه یا بوته‌های خود روی جنگلی بطورانبوه یا پراکنده در آنها وجود داشته باشد مشروط بر آنکه در تاریخ ملی شدنه جنگلها تحت کشت نباتات یک ساله یا آیش زراعتهای مزبور نبوده باشد.

تبصره ـ چنانچه در اراضی بند ب درختان شمشاد وجود داشته باشد و حجم آنها بیش از سی متر مکعب در هکتار باشد این قبیل اراضی مشمول اراضی جنگلی نبوده و جنگل شمشاد محسوب میگردد.

6 ـ مرتع ـ اعم است از مشجر و غیرمشجر.

7 ـ مرتع غیرمشجر ـ زمینی است اعم از کوه و دامنه یا زمین مسطح که در فصل چرا دارای پوششی از نباتات علوفه‌ای خودرو بوده و با توجه به سابقه چرا عرفاً مرتع شناخته شود. اراضی که آیش زراعتند ولو آنکه دارای پوشش نباتات علوفه‌ای خود رو باشند مشمول تعریف مرتع نیستند.

8 ـ مرتع مشجر ـ چنانچه مرتع غیر مشجری دارای درختان جنگلی خودرو باشد مرتع مشجر نامیده میشود مشروط بر آنکه حجم درختان موجود در هکتار بیش از یکصد متر مکعب باشد.

تبصره ـ اراضی ماسه‌ای ساحلی دریا تا حدود سیصدمتر بین جاده ساحلی و دریا ولو آنکه واجد شرایط فوق باشند مشمول تعریف اراضی جنگلی و مرتع (مشجر یا غیرمشجر) نخواهند بود.

9 ـ توده جنگلی ـ قطعات مجزائی از جنگل یا مرتع مشجر که وسعت سطح آن کمتر از ده هکتار و حجم درختان جنگلی موجود بیش از سیصد متر مکعب در هکتار باشد.

10 ـ باغ ـ در مناطق جنگلی باغ بمحلی اطلاق میشود که دارای شرایط زیر باشد:
1 ـ حدود آن بنحوی از انحاء مشخص و معین شده باشد.
2 ـ حجم درختان جنگلی خود روی آن از پنجاه متر مکعب در هکتار تجاوز نکند.
3 ـ حداقل در هر هکتار آن یکصد عدد درخت بارده یا مجموعاً دویست عدد درخت بارده و جوان دست کاشت میوه‌ای وجود داشته باشد.
4 ـ لااقل نه دهم سطح آن از کنده و ریشه درختان جنگلی پاک شده باشد.

تبصره ـ در باغاتی که حداقل دو سوم درختان میوه‌ای آنها در تاریخ تصویب قانون ملی شدن جنگلها بارده بوده‌اند حجم درختان جنگلی موجوده آنها مشمول حدنصاب مقرر در بند 2 نخواهد بود.

11 ـ طرح جنگلداری ـ طرح جنگلداری طرحی است که در آن مقدار و محل و موقع برداشت و نحوة بهره‌برداری و عملیات احیائی و عمرانی که در داخل جنگل یا جنگلهای مربوطه باید بعمل آید درج شده و بتصویب سازمان جنگلبانی ایران رسیده باشد و در این آئین‏نامه هرجا ذکری از طرح میشود منظور طرح جنگلداری است.

12 ـ مصارف روستائی ـ مصارف روستائی عبارت از مصارف چوبی و سوختی است که موردنیاز فردی یا دسته جمعی ساکنین دهکده‌های مجاور جنگل و جنگل‌نشینان باشد از قبیل مصارف ساختمانهای مسکونی، مساجد، درمانگاهها، مدارس، انبار، اصطبل، سدهای چوبی، پل، آبدنگ، پادنگ، تلمبار، پایه برای محصور کردن مزارع و باغات و محاوط و امثال آنها.

13 ـ دهکده مجاور جنگل ـ دهکده ایست که اراضی آن لااقل از یک طرف بجنگل متصل باشد.

14 ـ گرده بینه یا گردبینه قسمتی از تنه درخت است که تقریباً استوانه‌ای شکل بوده و از آن انواع چوب یا روکش تهیه میشود.

15 ـ چوب تونلی ـ گردبینه یا شاخه‌هائی است که در معادن مصرف میشود و قطر میانه آنها بین 6 تا 20 سانتیمتر باشد.

16 ـ استر (STERE) مقدار هیزمی است که یک متر مکعب فضا را اشغال نماید و هر استر معادل 6% متر مکعب محسوب میشود.

17 ـ درختان جنگلی شمال ایران از نظر اجرای این آئین‏نامه بشرح زیر دسته بندی میشود:
دسته اول ـ زربین، ارس، شمشاد، سرخدار، گردو، آزاد.
دسته دوم ـ راش، بلوط، زبان گنجشک، ملج، افرا، شیردار، آلوکک، توسکا، نمدار.
دسته سوم ـ اوجا، سفید پلت، کلهو، ممرز.
دسته چهارم ـ سایر گونه‌ها.

فصل دوم ـ بهره‌برداری

ماده 2 ـ سازمان جنگلبانی مجاز است اجرای طرحهای جنگلداری را از طریق مزایده به اشخاص واجد صلاحیت واگذار نماید. حداقل سرمایه‌ای که برای اجرای هر طرح ضرورت دارد وسیله سازمان جنگلبانی تعیین و در آگهی مزایده قید خواهد شد.

تبصره 1 ـ مبنای مزایده میزان درصد بهای متوسط سالیانه یک متر مکعب چوب از جنس‌های مختلف در بازار تهران است که بعنوان بهره مالکانه یک متر مکعب درخت از همان جنس بسازمان جگلبانی باید پرداخت شود این میزان درصد ضریب بهره مالکانه نامیده میشود.

تبصره 2 ـ حداقل ضریب بهره مالکانه برای هر طرح از طرف سازمان جنگل‌بانی تعیین و در آگهی مزایده قید خواهد شد.

تبصره 3 ـ نرخ چوب از منابع رسمی و بر اساس معاملات عمده فروشی در بازار تهران به دست خواهد آمد و میانگین نرخهای بدست آمده مأخذ محاسبه خواهد بود چنانچه در بازار تهران نتوان نرخ عمده فروشی چوبی را بدست آورد نرخ عمده فروشی در یکی از مراکز اصلی مصرف مأخذ گرفته میشود و هر سال در موقع واریز حساب با طرف قرارداد و یا در موقع تنظیم قرارداد نرخ متوسط سالیانه سال قبل مأخذ محاسبه خواهد بود و درسال 1342 نرخ چوب از منابع مختلف تحصیل میشود و میانگین نرخ های حاصله ملاک عمل خواهد بود.

تبصره 4 ـ بهای متوسط یک متر مکعب انواع چوب معدل قیمت یک متر مکعب الوار و تراورس و قنداق و دو نعل می‌باشد و چنانچه بعضی از انواع فوق قیمت عمده فروشی در بازار نداشته باشد معدل قیمت بقیه بهای یک متر مکعب از همان جنس خواهد بود
چنانچه انواعی از چوب در بازار یافت شود با توجه بنرخ سایر چوب‌هائیکه در دسته مربوطه قرار دارند سازمان جنگلبانی نرخ تعیین خواهد کرد.

تبصره 5 ـ مدت قرارداد حداکثر سی سال خواهد بود.

تبصره 6 ـ ضریب بهره مالکانه که از طریق مزایده بدست می‌آید برای دهساله اول طرح مورد مزایده معتبر خواهد بود و در انقضای دهسال برای بقیه مدت قرارداد ضریب بهره مالکانه دو برابر ضریب بهره مالکانه دهساله اول خواهد بود.

تبصره 7 ـ در خاتمه دهساله اولیه و همچنین در خاتمه مدت قرارداد یا فسخ قرارداد کلیه ساختمانهائیکه در عرصه مورد طرح ساخته شده و همچنین کلیه جاده‌هائیکه برای اجرای طرح احداث شده مجاناً بدولت تعلق خواهد داشت.
مجری طرح میتواند در خاتمه مدت دهساله اولیه برای بقیه مدت قرارداد از راهها و ساختمانهای مزبور برای اجرای طرح مجاناً استفاده کند ولی نگهداری و تعمیرات آنها را باید برعهده بگیرد.

ماده 3 ـ بهره مالکانه بر حسب متر مکعب درخت اخذ میشود و تعیین حجم درختان بر اساس جداول حجمی است که مورد عمل سازمان جنگلبانی باشد و حجم قطعی درختان مورد معامله پس از قطع و تحدید حجم معین خواهد شد.

تبصره 1 ـ بهره مالکانه هر متر مکعب از سرشاخه‌هائی که در جدول مورد عمل حجم آنها بحساب منظور نشده قسمتی که بتوان از آنها چوب تونلی یا تخته یا شکی تهیه نمود برابر یک چهارم بهره مالکانه یکمتر مکعب درخت از آن جنس محاسبه و دریافت میشود و نسبت بمازاد بهره مالکانه هیزم دریافت میگردد.

تبصره 2 ـ هر مترمکعب چوب معادل 2 مترمکعب درخت و هر مترمکعب گرده بینه معادل25/1 متر مکعب درخت محسوب میشود و این مبنا منحصراً از لحاظ اجرای بند 1 تبصره ماده 7 قانون ملی شد جنگل‌ها معتبر است.

ماده 4 ـ در اجرای بند 1 تبصره ماده 7 قانون ملی شدن جنگلها سازمان جنگلبانی موظف است مقررات زیر را رعایت نماید:

1ـ در صورتی که معامله مجری طرح یا مالک سابق بر مبنای تعداد درخت بدون توجه بحجم کل یا واحد حجم انجام گرفته باشد از لحاظ نرخ با خریدار طبق بند 2 رفتار خواهد شد.

2 ـ اگر مجری طرح خود مالک تمام یا قسمتی از جنگلهای مورد طرح بوده و یا نسبت بقسمتی از جنگلهای موضوع طرح قرارداد رسمی نداشته بهره مالکانه‌ای که برای هر متر مکعب درخت از گونه‌های مختلف در هرسال از او دریافت میشود عبارت از میانگین نرخ یکمتر مکعب درخت از همان گونه‌ها برای همان سال است که در طرح‌های جنگلداری استان مربوطه مورد معامله رسمی قرار گرفته. طرح‌هائی مأخذ محاسبه قرار خواهند گرفت که بموجب اسناد رسمی و قبل از قانون ملی شد جنگل‌ها بین مجریان طرح‌ها و مالکین سابق منعقد شده‌اند.

تبصره 1) چنانچه در استان مربوطه طرحی در حال اجرا نباشد حد‌متوسط نرخ نزدیکترین طرح استان مجاور مأخذ عمل خواهد بود .

تبصره 2 )معاملاتی که بر مبنای تعداد درخت بدون توجه بحجم‌‌ کل یا واحد حجم انجام گرفته باشد در محاسبه منظور نخواهد شد.

تبصره 3 )چنانچه معاملات مربوط بهر یک از جنگل های حوزه طرح بر مبانی مختلف صورت گرفته باشد با توجه بنرخ قراردادهای رسمی قبلی بشرح زیر عمل خواهد شد.
الف ـ در صورتیکه معامله منحصراً بر اساس متر مکعب درخت بعمل آمده باشد نرخ معامله عیناً ملاک عمل خواهد بود.
ب ـ اگر معامله بر اساس مترمکعب گرده بینه یا براساس مترمکعب چوب انجام شده باشد حجم گرده بینه یا چوب با توجه به تبصره 2 ماده 3 بمتر مکعب درخت تبدیل و بهره مالکانه بر اساس نرخ حاصله احتساب خواهد شد.
ج ـ اگر معامله بصورت متر مکعب )درخت یا گرده بینه( یا متر مکعب (درخت یا چوب مستحصله) یا متر مکعب )گرده بینه یا چوب مستحصله( انجام شده باشد پس از تبدیل نرخ معامله بنرخ متر مکعب درخت نرخ بالاتر مبنای محاسبه قرارخواهد گرفت.

4 ـ در مواردی که در قراردادهای فروش برای بعضی از درختان نرخی منظور نشده باشد بهره مالکانه این قبیل درختان در صورتیکه از دسته اول باشد متر مکعب درخت یکهزار ریال و در مورد سایر دستجات معادل نرخ درختان دسته مربوطه که در قرارداد قید شده باشد محسوب خواهد شد و اگر در دسته مربوطه نرخی تعیین نشده باشد معادل نصف قیمت دسته ما قبل منظور می‌شود.

5 ـ چنانچه در قراردادهای خرید ذکری از بهای درختان افتاده نشده باشد بهای قسمتهای قابل استحصال درختان مزبور به انواع چوب معادل بهای درختان سرپا از همان جنس خواهد بود.

6 ـ در صورتی که در قراردادها نرخی برای بهره مالکانه هیزم تعیین نشده باشد بهره مالکانه آن از قرار استری بیست ریال محسوب خواهد شد.

ماده 5 ـ سازمان جنگلبانی مجاز است هزینه تهیه طرحهای جنگلداری را که وسیله متقاضیان پرداخت شده ولی دستور اجرای آنها داده نشده مسترد دارد این هزینه‌ها شامل هزینه سفر و فوق‌العاده مأمورین و دستمزد راهنمایان و کایه دواب و خرید وسایل تهیه طرح خواهد بود و تشخیص هزینه قطعی با سارمان جنگلبانی است.
چنانچه اجرای این قبیل طرحها بمزایده گذارده شود هزینه مذکور از برنده مزایده باید دریافت گردد.

ماده 6 ـ بهره‌برداری از بیشه‌های طبیعی از طریق استعلام بها به اشخاص واگذار خواهد شد.

ماده 7 ـ اجرای طرح‌های جنگلداری به روش شاخه‌زاد و یا شاخه و دانه‌زاد بمنظور تهیه ذغال هیزم چوب تونلی و مواد اولیه صنایع چوب از طریق مزایده انجام میگیرد. مجریان این قبیل طرحها میتوانند اشخاص حقیقی یا حقوقی باشند بهای هر متر مکعب چوب‌های مستحصله از درختان دسته دوم 15% از درختان دسته سوم 12% و از درختان دسته چهارم 5% قیمت یکمتر مکعب چوبهائی از همان جنس در بازار تهران بطور ثابت خواهد بود و مبنای مزایده نرخ بهره مالکانه برای هر استر هیزم از طرف سازمان تعیین و درآگهی مزایده ذکر خواهد شد.
مدت قرارداد از ده سال تجاوز نخواهد کرد و در خاتمه مدت با تعیین ضریب بهره مالکانه درختان صنعتی و حداقل بهای هیزم تجدید مزایده خواهد شد.

تبصره ـ تبصره‌های 3 و 4 و 7 ماده 2 و بند 4 ماده 4 در مورد طرحهای فوق‌الذکر لازم‌الاجرا است.

ماده 8 ـ‌ سازمان جنگلبانی مجاز است پیوندزنی و اصلاح و بهره‌برداری جنگلهای پسته و بادام را بهر نحو که صلاح بداند با انعقاد قرارداد لازم به عهده اشخاص برگذار کند.

فصل سوم ـ مقررات متفرقه

ماده 9 ـ اخطار ضرب‌الاجل معینه در بند 1 تبصره ماده 7 قانون ملی شدن جنگلها از طرف سازمان جنگلبانی ایران بمجری طرح بوسیله نامه سفارشی یا بنحو دیگری که سازمان مقتضی بداند به آدرسی که در قرارداد تعیین شده بعمل خواهد آمد مدتی که بعنوان ضرب‌الاجل در اخطاریه‌های فوق قید می‌شود برحسب مورد از طرف سازمان جنگلبانی ایران تعیین خواهد شد ولی در هر حال نباید از دو ماه کمتر باشد.

ماده 10 ـ مجریان طرحهای جنگلداری مجازند اجرای طرحهای مورد قرارداد خود را با موافقت سازمان جنگلبانی بعهده اشخاص واگذار نمایند، مشروط بر آنکه منتقل‌ الیه انجام تعهداتیکه در طرح یا طبق قرارداد جداگانه برعهده ناقل بوده قبول نماید چنانچه مجری طرحی بدون موافقت سازمان جنگلبانی اجرای طرح خود را بدیگری منتقل نماید این عمل بمنزله عدم قدرت مجری طرح به اجرای طرح تلقی و با او طبق قسمت اخیر بند 1 تبصره ماده هفتم قانون ملی شدن جنگلها رفتار خواهد شد.

ماده 11 ـ در صورتیکه پس از رفع تصرف از جنگل‌های موضوع طرح اشیاء و اثاثیه و ماشین‌آلات متعلق بمجری طرح در مورد طرح باقی بماند و با اخطار قبلی سازمان جنگلبانی و گذشت ضرب‌الاجل مقرر آنها را خارج ننماید سازمان جنگلبانی میتواند اشیاء و اثاثیه و ماشین‌آلات مزبور را بمحل مناسب دیگری که مقتضی بداند منتقل نماید و مراتب را بمالک اطلاع دهد و مجری طرح سابق از این حیث حق هیچگونه اعتراضی و مطالبه خسارت نخواهد داشت.

ماده 12 ـ در اجرای آخرین قسمت از بند 1 تبصره ماده 7 قانون ملی شدن جنگلها هزینه‌های انجام شده عبارت است از هزینه‌هائی که برای احداث پل‌ها و جاده‌ها و ساختمان‌ها و عملیات عمرانی و احیائی از طرف مجری طرح بمصرف رسیده است.

ماده 13 ـ ادارات ثبت اسناد و املاک مکلفند به تقاضای مامورین سازمان جنگلبانی رونوشت اسناد مالکیت و نقشه‌های ثبتی و صورت‏مجالس تحدید حدود کلی املاک و رقباتی که بمنظور تشخیص منابع طبیعی ملی شده و مستثنیات مذکور از قانون ملی شدنه جنگلها وبالنتیجه اجرای مقررات قانون مزبور موردنیاز مامورین سازمان باشد و همچنین اگر احتیاج بمطالعه پرونده ثبتی داشته باشند مامور ثبت باید پرونده مورد تقاضا را در بایگانی اداره ثبت تحت نظارت خود در اختیار مامورین سازمان بگذارد مأمورین سازمان نسبت به آنچه که طبق قانون ملی شد جنگلها مستثنی است و همچنین منابع طبیعی ملی شده‌ای که از محدوده املاک باید منتزع شود از حیث حدود و مشخصات و مسافت گزارشی تنظیم و ‌بادارات جنگلبانی یا سرجنگل‌داریهای مربوطه تسلیم مینمایند ادارات جنگلبانی یا سرجنگلداریها پس از رسیدگی گواهی لازم صادر و باداره ثبت اسناد و املاک مربوطه ارسال میدارند.
ادارات ثبت مکلفند مواد مندرج در گواهی مذکور را از موضوع سند مالکیت تفکیک نموده سند مالکیت جدید نسبت بمورد استثناء شده جهت اشخاص صادر و سند مالکیت سابق را با قید موارد تفکیک بنام دولت اصلاح کنند و در اسناد مزبور شماره گواهی اداره جنگلبانی یا سر جنگلداری مربوطه را قید نمایند.

ماده 14 ـ کلیه مؤسسات دولتی و همچنین شرکتها و بنگاههای وابسته به دولت مکلفند چوب موردنیاز خود را به استثناء هیزم از سازمان جنگلبانی خریداری نمایند چنانچه سازمان جنگلبانی قادر بتامین چوب موردنیاز آنها نبود مراتب را کتباً بموسسات مزبور اعلام میدارد تا بنحویکه مقتضی بدانند نسبت بتهیه آن اقدام کنند.

ماده 15 ـ سازمان جنگلبانی مجاز است آن قسمت از اموال منقول خود را که صلاح بداند با رعایت آئین‏نامه معاملات دولتی بفروش رسانیده و وجوه حاصل را با موافقت وزارت دارائی بمصرف تهیه وسائل فنی و موتوری و یا احداث ساختمان یا ایجاد نهالستان و جنگلکاری و احیاء جنگلها برساند.

ماده 16 ـ عملیات اجرائی هر طرح وسیله عوامل زیر اجراء نظارت خواهد شد:
1 ـ نشانه‌گذاری وسیله هیئت نشانه‌گذاری بمعیت ناظر یا کمک ناظر طرح.
2 ـ تحدید حجم و استحصال وسیله هیئتی مرکب از بازرس یا معاون سرجنگلداری و ناظر یا کمک ناظر طرح و جنگلدار
3 ـ نظارت در تبدیل گرده بینه در کارخانه و نظارت در تهیه ذغال و مواد مستحصله از سرشاخه‌ها و صدور پروانه حمل چوب و هیزم و ذغال چنانچه عملیات مزبور در حوزه اجرای طرح صورت گیرد بعهده ناظر طرح و در صورتیکه خارج از حوزه اجرای طرح و داخل منطقه جنگلی شمال باشد بعهده جنگلدار یا سر جنگلبان مربوطه خواهد بود.
4 ـ نظارت در اجرای تعهداتی که مجری طرح بعهده دارد بعهده ناظر طرح و صدور گواهی‌نامه انجام تعهدات وسیله بازرس و یا معاون سرجنگلداری بمعیت ناظر طرح انجام میشود.
5 ـ صورت‌برداری و گواهی قطع درخت وسیله جنگلدار بمعیت ناظر طرح و در صورت تعدد طرح درحوزه یک جنگلداری وسیله سرجنگلبان مربوطه بمعیت ناظر طرح.

ماده 17 ـ صاحب پروانه باید پس از قطع درخت و پیش از خروج مواد مستحصله از جنگل اظهارنامه‌ای برای تنظیم صورت‌مجلس استحصال بسرجنگلداری مربوطه تسلیم و رسید دریافت دارد سرجنگلداری مکلف است پس از دریافت اظهارنامه نسبت بتقاضای رسیده به ترتیب زیر اقدام نماید.
بازرس یا معاون سرجنگلداری باتفاق جنگلدار و ناظر یا کمک ناظر طرح با حضور دارنده پروانه یا نمایند تام‌الاختیار وی به محل عزیمت و پس از رسیدگی مواد مستحصله مجاز را با چکش ویژه نشانه‌گذاری نموده و صورت مجلس استحصال تنظیم نمایند.

تبصره 1 ـ میزان برداشت سالیانه در هر طرح طبق طرح مصوبه باید صورت گیرد و سازمان جنگلبانی مجاز نیست بعنوان باقیمانده درختان که در سال قبل با سنوات قبل برای آنها پروانه صادر نشده بمیزان پروانه سال بعد اضافه نماید.

تبصره 2 ـ سری و شماره چکش و علامت‌گذاری درخت و مواد مستحصله هر طرح باید از سری و شماره چکش طرح دیگر متمایز باشد.

تبصره 3 ـ در پروانه حمل مدت اعتبار آن، مبدأ مقصد، وسیله حمل آن مشخصات چوبها، شماره و تاریخ پروانه قطع، شماره و تاریخ صورت مجلس استحصال مربوط، سری و شماره چکش علامت‌گذاری مواد مستحصله و سایر نکاتی که سازمان جنگلبانی لازم بداند باید درج شود و در مورد پروانه‌های حمل ذغال و هیزم باید حجم قید شود.

تبصره 4 ـ مقررات مندرج در ماده 27 و 29 آئین‏نامه قانون جنگلها و مراتع کشور مصوب دیماه 39 مشمول طرحهای جنگلداری نیست.

ماده 18 ـ سازمان جنگلبانی ایران مجاز است بمنظور رفاه و تسریع در تأمین نیازمندیهای جنگل‌نشینان چکش‌های مربوطه باستحصال و نشانه‌گذاری مصارف روستائی را به طور دائم در اختیار جنگلداران گذارده تا در عملیات مجاز مورد استفاده قرار دهند
جنگلداران موظفند بمحض تحویل چکش بسرجنگلبانی مراتب بسرجنگلداری فوراً اعلام دارند.

تبصره ـ چکش‌هائی که برای نشانه‌گذاری و استحصال مصارف روستائی بکار میروند از نظر شکل و سجع بایستی با سایر چکشها که مورد استفاده طرحهای جنگلداری است اختلاف داشته باشند.

ماده 19 (اصلاحی 08/02/1347)ـ از اول سال 1343 به بعد در طرح های جنگلداری موقع قبول درخواست پروانه قطع تا آخر مرداد ماه و صدور پروانه قطع تا آخر دیماه است و عملیات نشانه‌گذاری تا آخر آبان ماه و قطع درختان تا آخر اسفند ماه هر سال باید انجام گیرد.
سازمان جنگلبانی مجاز نیست در خارج از مواعد مزبور نسبت بقبول درخواست و یا صدور پروانه قطع اقدام کند و چنانچه درختی در خارج از موعد فوق قطع شود بمنزله قطع بدون پروانه خواهد بود. درصورتی که از پروانه قطع صادره در مدت مقرره درختانی قطع نشود درختان مزبور بمنزله درخت مقطوعه محسوب و عوارض آن از مجری طرح دریافت میشود بعلاوه مجری طرح موظف است سال بعد با پرداخت عوارض جدید نسبت به قطع درختان باقیمانده سال قبل اقدام نماید.

ماده 19-
1)مواقع انجام عملیات نشانه گذاری و صدور پروانه و فصل قطع از طرف وزارت منابع طبیعی تعیین خواهد شد.
2)در صورتیکه از پروانه قطع در مدت مقرر استفاده نشود و وزارت منابع طبیعی تشخیص دهد که عدم استفاده مبتنی بعلل موجه بوده میتواند مدت مزبور را تمدید نماید و صاحب پروانه قطع مکلف است در مدت تعیین شده نسبت باجرای مفاد پروانه اقدام نماید و در صورت عدم اجرا طبق بند 1 تبصره ماده هفتم قانون ملی شدن جنگلها اقدام خواهد شد.
3)در مواردیکه قطع درخت از لحاظ حفظ جان افراد و یا حفظ و اصلاح جاده ها و ساختمانها و تاسیسات و یا بمنظور احداث مراتع در طرحها و تامین مصارف روستائی و یا در مواقع فوق العاده ضروری و فوری تشخیص داده شود وزارت منابع طبیعی میتواند بدون رعایت مواعد مقرر اجازه قطع صادر نماید.

تبصره ـ در مواردی که قطع درخت از لحاظ حفاظت جان افراد یا حفظ جاده‌های جنگلی یا حفظ ساختمان‌ها و تأسیسات و امثال آنها ضرورت پیدا کند رعایت مقررات فوق نخواهد شد.

ماده 20 ـ تشخیص منابع ملی مندرج در ماده یک قانون ملی شدن جنگلها با رعایت تعاریفی که در این آئین‏نامه شده با جنگلدار مربوطه است و هرگاه نظر مزبور مورد اعتراض سازمان جنگلبانی یا شخص ذینفع واقع شود اعتراض مزبور در کمیسیونی مرکب از رئیس کل کشاورزی استان، سرجنگلدار و بازرس سرجنگلداری مطرح و مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت و نظر اکثریت این هیئت قطعی و لازم‌الاجرا است.

ماده 21 ـ دادگاهها موظفند تخلفات ناشی از عدم رعایت قانون و مقررات مربوط بجنگل و مرتع را در خارج از نوبت رسیدگی و نسبت به آن تعیین تکلیف و نتیجه را بسازمان جنگلبانی اعلام نمایند.

ماده 22) سازمانی جنگلبانی مجاز است بکسانیکه بنحوی از انحاء سازمان را از تخلفاتی که در جنگلها یا مراتع یا بیشه‌های طبیعی یا اراضی جنگلی متعلق بدولت صورت گرفته مطلع نمایند پاداشی که از ده هزار ریال تجاوز نکند برای هر فقره گزارش پرداخت کند این پاداش بمامورین مسئول در حوزه مأموریت پرداخت نخواهد شد.
همچنین بسازمان جنگلبانی اجازه داده میشود از درآمد خالص طرحهای جنگلداری که راساً بموقع اجرا میگذاردحداکثر چهاردرصد بعنوان پاداش بکسانیکه در اجرای طرح بنحوی از انحاء مؤثر بوده‌اند پرداخت نماید.

ماده 23)سازمان جنگلبانی مجاز است بمأمورینی که وضع خدمتی آنها ایجاب میکند به پیشنهاد رئیس سازمان و تصویب وزیر کشاورزی فوق‌العاده ویژه ماهیانه‌ایکه حداکثر معادل حقوق دریافتی ماهیانه آنها خواهد بود پرداخت کند
بچنین کارمندانی فوق‌العاده اضافه‌کار و کمک سازمانی پرداخت نخواهد شد.

ماده 24) برای تشخیص اراضی جنگل و مراتع مشجر و توده جنگلی و باغ و تطبیق آنها با تعاریف مندرج در این آئین‏نامه در موقع تعیین حجم درختان در مورد شمشاد از قطر 4 سانتیمتر ببالا و در مورد سایر درختان از قطر ده سانتیمتر ببالا (برابر سینه )مأخذ محاسبه خواهد بود.

ماده 25) سازمان جنگلبانی ایران مجاز است در حدود مقدورات بکارمندان خود اجازه دهد از ساختمانهای دولتی و استیجاری سازمان جنگلبانی بدون پرداخت کرایه برای سکونت خود و خانواده خود در مدت مأموریت در محل استفاده نمایند.

از طرف نخست وزیر