آیین نامه اجرائی قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و اخذ جرائم رانندگی


مصوب 1350,05,09با اصلاحات و الحاقات بعدی

هیئت وزیران در جلسه مورخ 50/5/9 بنا به پیشنهاد شماره 71211/1/5 مورخ 50/4/23 وزارت کشور و موافقت وزارت دادگستری در اجرای ماده 16 قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و اخذ جرائم رانندگی مصوب 17 خرداد ماه 1350 آئین‏نامه اجرائی قانون مذکور را مشتمل بر 15 ماده و 3 تبصره و 4 جدول ضمیمه به شرح پیوست تصویب نمودند.

وزیر مشاور ـ محمود کشفیان

آئین‏نامه اجرائی قانون نحوه رسیدگی ‌به تخلفات و اخذ جرائم رانندگی

ماده 1) در شهر‌هائیکه طبق ماده یک قانون نحوه رسیدگی به‌تخلفات و اخذ جرائم رانندگی اجازه اخذ جرائم بافسران شهربانی داده میشود شهربانی کل کشور عده ای از افسران را که آموزش لازم دیده‌اند جهت اخذ جرائم نقدی از متخلفین مقررات راهنمائی و رانندگی در آن شهر‌ها تعیین خواهد نمود.

ماده 2(اصلاحی 12/03/1352)- وجوه حاصل از محل جرائم رانندگی بمصارف زیر خواهد رسید:

ماده 2ـ وجوه حاصل از جرائم و تخلفات رانندگی موضوع این آئیننامه به مصارف زیر خواهد رسید:
الف ـ خرید اتومبیل و موتورسیکلت و سایر وسائل نقلیه موتوری و لوازم آنها برای پلیس راه و پرداخت هزینه‌های مربوط به سوخت و نگاهداری و تعمیر و بیمه آنها.
ب ـ خرید و تعمیر دستگاه کنترل مرکزی و تلویزیونهای مدار بسته و رادار و آئینه‌های نامرئی، دستگاههای ساعت زنی، ترافیک سنج و همچنین خرید سایر تجهیزات و لوازم و اثاثیه فنی و مخابراتی و ارتباطی راهنمایی و هزینه‌های تعمیر و بیمه و حقوق دولتی و عوارض و هزینه حمل دستگاههای فوق و هزینه برق و باطری مصرفی چراغهای راهنمائی.
پ ـ خرید و احداث ساختمان برای اداره مرکزی پلیس راه و مناطق و پاسگاههای پلیس راه در خارج از محدوده شهرها و هزینه نگاهداری و تعمیر آنها و پرداخت بهای آب و برق و سوخت مصرفی و بهای مکالمات تلفنی.
ت ـ تهیه اوراق قبوض، اخطاریه‌ها، دفاتر ساعت زنی، نمودارها، دفاتر اختصاصی مورد نیاز پلیس راه.
ث ـ تهیه وسائل آموزشی و تبلیغاتی و فیلم و هزینه استفاده از امکانات رادیو و تلویزیون در جهت آموزش اصول راهنمائی و رانندگی و هزینه‌های آمارگیری برای امور مربوط به راهنمائی.
ج ـ پرداخت حق‌التدریس و ترجمه نشریات مربوط به راهنمائی و رانندگی طبق مقررات مربوط و تهیه و تکثیر نشریات مربوط به آموزش مسائل راهنمائی و رانندگی و پرداخت حق‌التعلیم آموزش رانندگی وسائط نقلیه مأمورین پلیس راه.
چ ـ پرداخت حق‌الزحمه طبق قرارداد و هزینه‌های پذیرائی از متخصصین و کارشناسان ترافیک بنا به پیشنهاد پلیس راه و موافقت فرمانده ژاندارمری کشور.
ح ـ اعزام پرسنل راهنمائی و رانندگی بخارج از کشور جهت مطالعه و بازدید از موسسات آموزشی و ترافیک و پرداخت هزینه‌های مأموریت افسرانی که برای بررسی و آموزش امور ترافیک در داخل کشور اعزام میگردند.

تبصره ـ در شهر تهران جرائم مربوط به تخلف از مقررات راهنمائی و رانندگی طبق جدولهای (الف ـ ب ـ ج ـ د ـ هـ ـ و ـ ز) ضمیمه میباشد.

1 (اصلاحی 12/03/1352)- خرید و تعمیر اتومبیل و موتورسیکلت و سایر وسائل نقلیه موتوری راهنمائی و بیمه آنها و لوازم و هزینه سوخت و نگهداری آنها.

2 (اصلاحی 12/03/1352)- خرید وتعمیر چراغها و علائم راهنمائی و خرید و تعمیر دستگاه کنترل مرکزی و همچنین خرید سایر تجهیزات و لوازم و اثاثیه فنی و مخابراتی و ارتباطی راهنمائی و هزینه های تعمیر و بیمه و حقوق دولتی و عوارض و هزینه حمل دستگاههای فوق و تهیه وسائل خط کشی و مواد مورد مصرف آن و هزینه برق مصرفی چراغهای راهنمائی.

3 (اصلاحی 12/03/1352)- خرید یا اجازه یا احداث ساختمان و تجهیزات محل متناسب برای آزمایش و شماره گذاری وسائط نقلیه و قسمتها و مناطق راهنمائی و همچنین هزینه تعمیر و پرداخت بهای آب و برق و سوخت مصرفی آنها و بهای مکالمات تلفنی.

4 (اصلاحی 12/03/1352)- تهیه اوراق برای آزمایش رانندگی و قبوض و اخطاریه های جرائم رانندگی.

5 (اصلاحی 12/03/1352)- تهیه وسائل آموزشی و تبلیغاتی و فیلم و هزینه استفاده از امکانات رادیو و تلویزیون در جهت آموزش اصول راهنمائی و رانندگی و هزینه های آمارگیری برای امور مربوط به راهنمائی.

6 (اصلاحی 12/03/1352)- پرداخت حق التدریس و ترجمه نشریات مربوط براهنمائی و رانندگی طبق مقررات مربوطه.

7 (اصلاحی 12/03/1352)- پرداخت حق الزحمه طبق قرارداد و هزینه های پذیرائی از متخصصین و کارشناسان ترافیک بنا به پیشنهاد اداره راهنمائی و رانندگی و موافقت ریاست شهربانی کل و هزینه پذیرائی در سمینارهای راهنمائی سالانه یک مرتبه در یکی از شهرستانها.

8 (اصلاحی 12/03/1352)- بیمه افسران و مأموران موتورسوار راهنمائی و تهیه لباس مخصوص موتورسواری برای آنها.

9 (اصلاحی 12/03/1352)- اعزام پرسنل راهنمائی و رانندگی بخارج از کشور جهت مطالعه و بازدید از مؤسسات آموزشی و ترافیک شهری و پرداخت هزینه های مأموریت افسرانیکه برای آزمایش متقاضیان گواهینامه رانندگی و یا بررسی و آموزش امور ترافیک در داخل کشور اعزام میگردند.

ماده 3) قبض رسید تمبر دار که در قبال وصول جرائم داده میشود طبق نمونه ایکه از طرف شهربانی کل کشور پیشنهاد میگردد وسیله وزارت دارائی تهیه و در اختیار شهربانی گذارده خواهد شد.

تبصره ـ در شهر تهران قبض رسیدی که در قبال وصول جرائم رانندگی داده میشود طبق نمونه ای خواهد بود که از طرف شهرداری پایتخت تهیه و در اختیار اداره راهنمائی و رانندگی تهران گذارده میشود.

ماده 4) در مواردیکه وصول جریمه بعلت همراه نداشتن وجه یا هر علت دیگری از متخلف در محل مقدور نباشد افسر مربوطه یکنسخه از برگ اخطاریه را براننده تسلیم یا بوسیله نقلیه‌الصاق مینماید. چنانچه متخلف ازدریافت برگ اخطاریه خودداری نماید افسر استنکاف متخلف را در برگ ‌ثانی اخطاریه قید و نسخه اول را بوسیله نقلیه ‌الصاق مینماید.

ماده 5) نسخه دوم برگهای اخطاریه که جرائم آنها توسط متخلفین پرداخت نشده در واحد مربوط جمع آوری و به ترتیب پس از انقضاء 15 روز مهلت قانونی با متخلف طبق مقررات قانونی عمل خواهد شد

ماده 6) در صورت تعدد خلاف و جریمه هریک از تخلفات بمیزان مقرره در جدول‌های مذکور در ماده 2 اخذ میگردد.

ماده 7) شماره حساب در شعب بانکهای ملی دریافت کننده جرائم نقدی رانندگی توسط شهربانی هرمحل بوسیله مقتضی یه اطلاع عامه خواهد رسید.

تبصره ـ در شهر تهران شماره حساب در بانک ملی ایران برای دریافت جرائم نقدی توسط شهرداری پایتخت افتتاح و باطلاع عامه خواهد رسید.

ماده 8) راننده متخلف میتواند وسیله شخص دیگری هم جریمه را بحساب مربوط بانکی پرداخت و قبض رسید دریافت دارد.

تبصره ـ در شهر تهران راننده متخلف میتواند جز در مورد تخلفات مندرج در جدول نمرات منفی تخلفات که باید برای پرداخت جریمه شخصاً و با دردست داشتن گواهینامه رانندگی بیکی از شعب اجرائیات اداره راهنمائی و رانندگی مراجعه کند بوسیله شخص دیگری جریمه خود را بحساب بانکی پرداخت کند.

ماده 9) شخص معترض میتواند ظرف 15 روز پس از دریافت برگ اخطاریه یا الصاق آن بوسیله نقلیه بدادگاه مربوطه مراجعه نماید.

ماده 10) افسران مجاز گواهینامه رانندگی متخلفین را که بعلت سرعت و سبقت غیر مجاز و تجاوز بچپ عبور از جهت و مسیر ممنوع، عدم رعایت حق‌ تقدم، نقص فنی، عبور از چراغ قرمز، عدم توجه بفرمان پلیس راهنما و دور زدن در نقاط غیر مجاز جریمه شده‏اند با دادن رسید اخذ و جهت انعکاس تخلف در پرونده آنان باداره راهنمائی ارسال میدارند.

تبصره 1 ـ نقص فنی عبارت است از نداشتن چراغهای جلو و عقب، نا میزان بودن چرخهای جلو یا فرمان حساس و میزان نبودن ترمز پائی، نداشتن عاج در سطح اتکاء لاستیک چرخ، نداشتن برف پاک کن در مواقع بارندگی و زنجیر چرخ در یخبندان و دود کردن.

تبصره 2 ـ وسائط نقلیه ایکه رانندگان آنها در حال مستی مبادرت برانندگی نمایند یا دارای نقص فنی باشد و یا رانندگان آن ها با وجود قید در گواهینامه رانندگی از عینک طبی استفاده نکنند توسط افسران مجاز متوقف و از ادامه حرکت آنها جلوگیری بعمل میآید و در مورد وسائط نقلیه ای که نقص فنی دارند به تعمیر گاه اعزام و پلاکهای شماره آن اخذ و پس از رفع نقص و تائید افسر کارشناس پلاکها مسترد میگردد.

ماده 11) اعتبار رسید گواهینامه رانندگی که مرتکب تخلفات مندرج در ماده 10 شده اند پنج روز میباشد. راننده باید ظرف این مدت به اداره راهنمائی و رانندگی مراجعه نماید و در صورتیکه مشمول مقررات ماده 9 قانون نباشد گواهینامه او پس از انعکاس تخلف در پرونده مسترد میگردد.

تبصره ـ برانندگان متخلف مندرج در ماده(10) این آئین‏نامه برای ادامه رانندگی موقت در موارد ضروری بر حسب مورد تا پنج روز مهلت داده میشود و مدت مهلت در رسید ذکر میگردد.

ماده 12) در صورتیکه افسران مجاز وسیله نقلیه فاقد شماره ای را در معابر عمومی مشاهده کنند علاوه بر اخذ جریمه از ادامه حرکت اتومبیل جلوگیری بعمل میآورند.

ماده 13) دادگاه مکلف است پس از صدور حکم محکومیت رانندگانی که بعلت ارتکاب تخلفات مستی حین رانندگی، تجاوز بچپ، سرعت غیرمجاز، سبقت غیرمجاز، عبور از چراغ قرمز، عبور از مسیرممنوع، عدم رعایت حق‌تقدم، امتناع تاکسی از سوارکردن مسافر، نرساندن مسافر بمقصد، عدم استفاده از تاکسیمتر با داشتن مسافر و دورزدن در نقاط غیرمجاز محکوم شده‏اند مراتب محکومیت و نوع تخلف را جهت درج در پرونده صاحب گواهینامه باداره راهنمائی اعلام نماید تا مفاد ماده 9 قانون نحوه رسیدگی بتخلفات و اخذ جرائم رانندگی بمورد اجراء گذارده شود.

ماده 14) گواهینامه رانندگانی که بعلت تکرار در ارتکاب تخلف مندرج در ماده 10 منگنه میشود.حداکثر برای مدت یکماه و بشرح زیر ضبط میگردد. 1 ـ برای دو منگنه در یکسال 10 روز 2 ـ برای سه منگنه در یکسال 20 روز 3 ـ برای بیش از سه منگنه در یکسال 30 روز

تبصره ـ در شهر تهران اداره راهنمائی و رانندگی میتواند گواهینامه رانندگانی را که ظرف مدت یکسال دارای ده نمره منفی باشند برای مدت یکماه ضبط نماید.

ماده 15) مقررات این آئین‏نامه در نقاطیکه در حوزه استحفاظی ژاندارمریکل کشور قرار دارد بوسیله افسران و درجه داران دیپلمه پلیس راه که آموزش لازم دیده باشند اجراء میشود.

ماده 16ـ کلیه اختیاراتی که در آئین‌نامه اجرائی قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و اخذ جرائم رانندگی به شهربانی کشور داده شده است در تهران به شهرداری پایتخت واگذار میشود.

ماده 17ـ هرکس با باز کردن قفل مخصوص وسایل نقلیه‌ای که از طرف اداره راهنمائی و رانندگی متوقف شده است برانندگی با آن اقدام کند و یا محل آنرا تغییر دهد به پنجهزار ریال جزای نقدی محکوم میشود.

جدول ‌الف
جرائم یکصد ریالی

1) عبور عابر پیاده از عرض خیابان خارج از گذرگاه مخصوص عابرین.
2) عبور عابر پیاده از طول خیابانی که دارای پیاده رو باشد.
3) دست گرفتن بوسیله نقلیه با دوچرخه آویزان شدن یا سوار شدن پشت وسیله نقلیه یا روی کاپوت آن یا صندوق عقب.

4) یدک کشی دوچرخه با دوچرخه یا موتور سیکلت.
5) سوار کردن مسافر اضافی.
6) سوار کردن مسافر با داشتن مسافر قبلی.
7) عبور وسائط نقلیه کند رو در محلهای ممنوعه.
8) بکار انداختن چرخهای بلبرینگی.
9) هر کس بهر وسیله عبور و مرور را مختل نماید.
10) حمل باری که موجب ناراحتی مسافرین گردد.

11) نداشتن شماره جلو.
12) دو ترکه سواری با دوچرخه پائی.
13) حرکت دادن و پا رها نمودن، دامها بنحویکه موجب اختلال عبور و مرور شود.

جدول ب
جرائم دویست ریالی

1) گردش بچپ بدون رعایت مقررات مربوط
2) عدم رعایت سمت‌های تعیین شده از طرف راهنمائی
3) عدم رعایت حق تقدم در گذرگاه عابر پیاده از طرف راننده
4) سه ترک سواری باموتور سیکلت.
5) عدم توجه به اخطار و تذکر پلیس راهنما.
6) نشاندن مسافر بغل دست راننده در اتوبوس.
7) عدم رعایت مقررات چراغهای چشمک زن.
8) قصور از روشن کردن چراغ در موقع لزوم.
9) باز کردن در وسیله نقلیه بدون رعایت احتیاط در حرکت و توقف.
10) حرکت با دنده عقب در موقع غیر ضروری.
11) پیاده و سوارشدن از وسیله نقلیه ضمن حرکت (در اتوبوسها کمک راننده در سایر وسائط نقلیه شخص مرتکب مقصر است.

12) حمل اشیاء کثیف و ‌آلوده و حیوانات با وسائل نقلیه عمومی که اختصاص به اینکار داده نشده باشد.
13) حمل بار و اشیاء طویل بوسیله دوچرخه پائی و موتور سیکلت.
14) هرگونه دخالتی که اجرای مقررات راهنمائی را تغییر داده و یا خنثی نماید و یا مختل سازد.
15) هر نوع توقف که منجر بسد معبر گردد.
16) گردش بچپ در محل ممنوعه.
17) گردش براست در محل ممنوعه.
18) بوق زدن ممتد و غیر ضروری.
19) حمل مسافر با وسیله نقلیه پلاک شخصی.
20) راندن وسائط نقلیه غیرموتوری در پیاده رو.
21) همراه نداشتن گواهینامه رانندگی.
22) حمل مسافر با وسیله نقلیه‌ای که برای حمل بار اختصاص داده شده است.
23) استنکاف از قبول مسافر و یا نرساندن مسافر بمقصد وسیله رانندگان وسائط نقلیه همگانی.
24) نداشتن کارت راننده شهری در وسائط نقلیه عمومی.
25) نشاندن مسافر در سمت چپ راننده در وسائط نقلیه ای که فرمان آنها در سمت چپ قرار دارد و یا بالعکس در وسائط نقلیه ای که فرمان آنها در سمت راست قرار دارد.

26) همراه نداشتن پروانه شناسائی خودرو.
27) حرکت با سرعت کم بنحویکه موجب کندی عبور و مرور گردد.
28) باز گذاردن در صندوق عقب وسیله نقلیه در حرکت یا نصب پرده و کرکره بطوریکه مانع دید عقب وسیله نقلیه شود.

29) حمل اشیاء طویل بنحویکه قسمتی از آن از عرض وسیله نقلیه خارج شود.
30) شستشوی وسیله نقلیه در معابر اصلی.

جدول ج

جرائم پانصد ریالی

1) دور زدن در محل ممنوعه.
2) عدم رعایت فاصله قبل و بعد از سبقت.
3) قصور از دادن علائم با دست یا چراغ راهنما در گردش بچپ و راست یا هنگام دور زدن و توقف.
4) یدک کشی وسیله نقلیه دیگر بطور غلط و بدون رعایت احتیاط.
5) حمل مسافر روی بار.
6) سبقت اتوبوس و کامیون در داخل شهر.
7) عدم رعایت مقررات حمل بار مندرج درآئین‏نامه راهنمائی و رانندگی در شهر‌ها.
8) توقف با موتور روشن بدون حضور راننده.
9) راندن هر نوع وسیله نقلیه موتوری در پیاده روی خیابانها.
10) استفاده از بوق شیپوری.
11) استفاده از چراغهای اضافی و نور افکن و داشتن نور سفید در عقب وسیله نقلیه.
12) استفاده از چراغهای گردان قرمز که مخصوص وسائط نقلیه امدادی است.
13) حرکت دادن وسائط نقلیه در موازات هم (غیر از موارد سبقت مجاز در خیابانهائیکه عرض آنها برای عبور دو وسیله نقلیه بیشتر نیست).

14) توقف اتوبوس خارج از ایستگاه.
15) خروج تاکسی از حومه شهر بدون اجازه.
16) تغییر خط حرکت بدون دادن علامت.
17) حرکت بطور مار پیچ.
18) قصور در تعویض استپ نور بالا.
19) نداشتن دفترچه ساعت کنترل و ساعت وسائط نقلیه مسافربری در جاده‌ها.
20) توقف دوبله.
21) توقف در محل ممنوعه.
22) حمل تیر آهن و امثال آن بدون رعایت شرایط مقرر.
23) قصور در دادن راه عبور بوسیله نقلیه پشت سر در سبقت مجاز.
24) عدم استفاده از عینک حین رانندگی برای کسانیکه در گواهینامه آنان رانندگی با عینک درج شده است.
25) ایجاد صدای ناهنجار لوله اگزوز و نداشتن چراغهای جلو و عقب و راهنما و ایجاد صدای ناهنجار لنت‌های ترمز.

26) نداشتن برگ معاینه برای وسائط نقلیه مسافر بری و باربری.
27) توقف در گذرگاه عابر پیاده.
28) تجاوز بسطح گذرگاه عابر پیاده.
29) دود کردن وسیله نقلیه بعلت نقص فنی.
30) نداشتن شماره عقب یا غیر خوانا بودن آن.
31) باز گذاردن در وسیله نقلیه در سمت سواره رو.
32) خودداری از کنار بردن وسیله نقلیه ایکه بعلت نقص فنی یا تصادف در وسط سواره رو متوقف شده است.
33) تعمیر وسیله نقلیه در معابر عمومی.

جدول د جرائم یکهزار ریالی

1) عدم توجه به چراغ راهنما.
2) عدم توجه بفرمان پلیس راهنما.
3) تجاوز از سرعت مقرر.
4) سبقت غیر مجاز.
5) عدم رعایت حق تقدم.
6) عبور از محل ممنوع.
7) تجاوز بچپ از خط وسط معابر.
8) عدم رعایت مقررات توزین در راهها (عرض، طول، ارتفاع، وزن).
9) حرکت تراکتور‌های زراعتی در طول جاده‌ها و حمل بار و مسافر و یدک در طول جاده‌های اصلی.
10) قصور در بکار بردن وسائل اخباری از قبیل (مثلث شبرنگ و چراغ چشمک زن باطری دار در جلو و عقب وسیله نقلیه متوقف در شانه و روی جاده).

11) حمل جنازه با وسائط نقلیه عمومی.
12) حرکت در سرازیری با دنده خلاص.
13) حمل مواد محترقه با وسائل نقلیه عمومی (مگر آنکه اختصاصاً برای اینکار در نظر گرفته باشد).
14) توقف وسائط نقلیه باربری و مسافری در سطح آسفالت جاده‌ها.
15) هرگونه دخالت و دستکاری در دستگاه سرعت نگار (تاخو گراف) در وسائط نقلیه عمومی.
16) توقف در محل ایستادن ممنوع.
17) تعویض پلاک شهربانی.
18) عدم توجه به تابلوی ایست.
19) استفاده از شماره‌های غیر مجاز.
20) توقف در ایستگاههای اتوبوس و تاکسی.

جرائم سه‌هزار ریالی
جدول هـ
1 ـ عدم توجه بفرمان پلیس راهنما در تقاطع‌ها.
2 ـ توقف دوبله.
3 ـ دور زدن در محل ممنوع.

جرائم چهار هزار ریالی
جدول و
1 ـ تجاوز بسمت چپ از محور یا خط وسط خیابان.

جرائم پنجهزار ریالی
جدول ز
1 ـ سرعت غیر مجاز.
2 ـ سبقت غیرمجاز.
3 ـ عبور از چراغ قرمز راهنمائی.
4 ـ عبور از محل ممنوع.
5 ـ عبور از پیاده رو یا توقف در پیاده رو.