آئین نامه‌ و مقررات ایمنی و حفاظت در معادن
مصوب 1354,06,18

فصل اول ـ کلیات

قسمت اول ـ مقررات عمومی

ماده ۱ـ منظور از عملیات اکتشاف و بهره برداری در این آئین نامه‌ کلیه عملیاتی است که در آئین نامه‌های اکتشاف و بهره برداری معادن پیش بینی شده است.

ماده ۲ـ کلیه عملیات اکتشاف و بهره برداری از معادن باید تحت نظر یکنفر مسئول حفاظت و ایمنی که صلاحیت او بتأیید وزارت کار و امور اجتماعی رسیده باشد انجام گیرد.

ماده ۳ـ مسئول ایمنی معدن باید مقیم معدن باشد. چنانچه مسئول معدن بخواهد بعللی محل کار را موقتاً ترک نماید باید بمسئولیت خود یک نفر جانشین تعیین نماید.

ماده ۴ـ مسئول ایمنی معدن موظف است کلیه مواد این آئین نامه‌ را به استادکاران و مسئولین مربوطه تفهیم نماید.

ماده 5ـ وزارت صنایع و معادن رونوشت پروانه های اکتشاف و بهره برداری و همچنین اجاره بهره برداری را بوزارت کار و امور اجتماعی ارسال مینماید و دارنده پروانه و دارنده اجازه بهره برداری مکلف است تا تاریخ شروع عملیات خود را بوزارت خانه‌های صنایع و معادن و کار و امور اجتماعی اطلاع دهد.

ماده ۶ـ اکتشاف کننده یا بهره بردار باید مدارک مشروحه زیر را در سر معدن نگاهداری کرده و برای ارائه به مهندسین ناظر وزارت صنایع و معادن و بازرسان کار آماده داشته باشد:

الف ـ پروانه اکتشاف اجازه یا پروانه بهره برداری و یا رونوشت مصدق و یا فتوکپی آنها.

ب ـ نقشه حدود ناحیه مورد اکتشاف به مقیاس ۲۵۰۰۰۰/۱ و نقشه بهره برداری به مقیاس ۲۵۰۰۰/۱ و برای معادنی که عملیات زیرزمینی دارند نقشه به مقیاس حداقل ۵۰۰/۱ از قسمت درون معدن و همچنین یک نقشه از کارگاهها و تأسیسات خارج معدن بمقیاس حداقل ۲۰۰/۱

ج ـ دفتر حاوی مشخصات کارکنان معدن و استخراج روزانه طبق نمونه ایکه وزارت کار و امور اجتماعی تعیین خواهد کرد.

د ـ دفتر مخصوصی جهت ثبت نظرات و تذکرات و دستوراتی که در اجرای آئین نامه‌های مربوط نسبت بطرز کار و رعایت اصول فنی و حفاظت و بهداشت کار و سایر موارد که از طرف مهندسین ناظر وزارت صنایع و معادن و بازرسان کار داده میشود.

هـ ـ دفتر مخصوص ثبت حوادث و گزارش اقدامات معموله طبق نمونه ای که از طرف وزارت کار و امور اجتماعی تعیین میشود.

و ـ دفاتری برای ثبت کلیه اقدامات ایمنی که در این آئین نامه‌ بآنها اشاره شده است.

ماده ۷ـ مسئول معدن موظف است جزوه یا سفارش نامه حاوی نکات احتیاطی و ایمنی که در مورد لوازم و کالاهای مصرفی و یا تجهیزات معدن همراه با این کالاها بوسیله سازندگان یا فروشندگان تهیه گردیده است هنگام خرید از آنان مطالبه نموده و مفاد آنرا دقیقاً بمورد اجرا بگذارد.

قسمت دوم: ورود و خروج

ماده ۸ـ محل یا محلهای عملیات معدنی باید بوسیله سیم خاردار یا هر وسیله دیگر از زمین‌های مجاور مجزا باشد بطوریکه مانع عبور اشخاص متفرقه و حیوانات گردد.

ماده ۹ـ معادن زیرزمینی (باستثنای موارد حفره چاه فرعی یا اکتشافی و پیشروی گالری و میله و دوپل) باید بوسیله حداقل دو راه با شرایط زیر بخارج ارتباط داشته باشد:
الف ـ راههای مذکور در داخل معدن بهم ارتباط داشته باشد.
ب ـ عبور افراد از هر یک از آنها به آسانی میسر باشد.
ج ـ فاصله بین آنها بیش از ۱۵ متر بوده و دهانه آنها زیر پوشش یک ساختمان واحد و مدخل آنها در نقاط سیل گیر و یا بهمن گیر و مانند آن نباشد.

ماده ۱۰ـ کلیه راههای عبور و مرور معدن که دارای شیب بیش از ۴۵ درجه‌هستند باید مجهز به نردبانهائی با مشخصات زیر باشند:
الف ـ بصورت قطعات جداگانه‌هر یک بطول حداکثر ۱۰ متر و بطریق مطمئنی نصب شده باشد و حداقل هفته ای یکبار مورد بازدید قرار گرفته و نواقص آن برطرف و نتیجه در دفتر ایمنی ثبت گردد.
ب ـ زاویه شیب آنها از ۸۰ درجه بیشتر نباشد.
ج ـ در انتهای هر نردبان پاگردی بمنظور استراحت و پیش گیری از خطرات ناشی از سقوط ساخته شده باشد.
د ـ نردبان باید حداقل تا یک متر بالای پاگرد ادامه یابد و در غیر این صورت به دستگیره های ثابتی که امکان بالا و پائین آمدن افراد را فراهم نماید مجهز گردد.

ماده ۱۱ـ موتورها و سایر ماشین‌های ثبت مربوط به عملیات معدنی در روی زمین باید در فضای سرپوشیده نصب شده باشد و بوسیله تابلوئی عبور اشخاص غیرمسئول بداخل جایگاه آنها منع شده باشد.

ماده ۱۲ـ کلیه محلهای خطرناک مانند پرتگاهها و غیره باید با سیم خاردار یا وسیله مناسب دیگر حفاظ گذاری شود.

فصل دوم ـ نگاهداری

ماده ۱۳ـ شبکه راه ها و همچنین تأسیسات و ابزار کار معدن باید همیشه با استفاده از وسایل مناسب در برابر هرگونه خطرات و عوارض از جمله ریزش حفظ شود.

تبصره ـ در قسمت‌هائی از شبکه معدن که به تجربه ثابت شده باشد بعلت جنس و استحکام سنگ نیازی به وسایل نگاهداری ندارد میتوان از بکار بردن این وسایل خودداری کرد ولی همواره باید آن قسمتها را از نظر بروز خطر بازرسی نمود.

ماده ۱۴ـ کلیه قسمتهای سست شده (لقی‌ها) در جبهه کار و دیواره ها و سقف‌ها باید با دقت پائین ریخته شده و یا بطور مطمئنی از ریزش آنها جلوگیری بعمل آید.

ماده ۱۵ـ کلیه وسایل نگاهداری نصب شده در معدن باید دارای قدرت و استحکام لازم باشد.

ماده ۱۶ـ در صورتیکه پشت وسائل نگاهداری نصب شده حفره هائی در سقف یا دیواره‌ها پیدا شود باید آنها را پر کرد.

ماده ۱۷ـ در موقع نصب و یا تعویض و یا تعمیر وسایل نگاهداری باید احتیاط‌های لازم برای جلوگیری از ریزش بعمل آید.

ماده ۱۸ـ استادکار هر قسمت موظف است در هر نوبت کار اقلا یک بار سقف و دیواره راهروها و جبهه کار خود را کاملا بازدید و درصورت مشاهده عیب و نقص فوراً نسبت برفع آن اقدام نماید بعلاوه در پایان هر نوبت کار قبل از حصول اطمینان از استحکام کارگاه نباید محل کار را ترک کند.

ماده ۱۹ـ وسیله نگاهداری باید بشکلی کار گذارده شود که بین آن با سقف و دیواره‌ها اتکای کامل حاصل شود (تنگ اندازی).

ماده ۲۰ـ در موارد ضروری باید بین قابها و یا ردیف های وسائل نگاهداری باندازه کافی وسائل پوششی از قبیل لارده و یا تورسیمی ‌قرار داده شود.

ماده ۲۱ـ در مورد فضای خالی شده در عملیات استخراج باید امکان نشست زمین و احتمال خطراتی را در بیرون و یا درون معدن پیش بینی کرده و با تدابیری نظیر پرکردن محل استخراج و یا مانند آن از بروز خطر جلوگیری نمود.

ماده ۲۲ـ تونل ها و گالری های متروکه و همچنین کارگاه هائی که استخراج آنها تمام شده باید مسدود گردد.
در مورد معادن ذغال این عمل باید طوری انجام گیرد که‌هیچگونه اختلالی در تهویه معدن بوجود نیاید.

فصل سوم ـ هوای معدن
تعاریف:
۱ ـ آتش بند:
آتش بند عبارتست از صفحاتی که روی آنها خاک نرم ریخته شده و یا ظرفهائی که از آب پرشده و زیر سقف تونل در نقاط مناسب نصب گردیده است. این صفحات و ظرفها در اثر تغییرات فشار هوای حاصل از انفجار خود بخود واژگون شده و مواد آن سدی در مقابل انتشار آتش بوجود میآورد.
۲ـ خاک:
خاک عبارتست از مواد غیرسوختنی و نرم که جاذب‌الرطوبه نباشد.

الف ـ تهویه عمومی‌

ماده ۲۳ـ تمام قسمتهای درونی معدن که کارگران در آنجا کار میکنند یا از آنجا عبور مینمایند باید بوسیله گردش منظم هوای سالم تهویه شود بطوریکه جریان هوا محسوس باشد تهویه باید طوری باشد که‌هوای معدن از نظر گرما و رطوبت قابل تحمل بوده و هر نوع گاز مضر را خارج سازد.

ماده ۲۴ـ سرعت جریان هوا باید در راهروهای درونی ـ چاهها و کارگاههای استخراج بین ۱ و ۸ متر در ثانیه باشد. در راهروهائی که از آنها برای تهویه استفاده میشود ممکن است سرعت هوا از ۸ متر در ثانیه تجاوز نماید.

ماده ۲۵ـ کار کردن در محلهائی که‌ هوای آن کمتر از ۱۹% اکسیژن داشته و یا تشعشع مواد رادیواکتیو آن از ۳۰۰ میکرومیکرو کوری در لیتر تجاوز نماید و میزان گازهای مضر از حد مجاز زیادتر باشد ممنوع است.

تبصره ـ میزان گازهای مضر در هوای معدن نباید از مقادیر زیر تجاوز نماید:
۱ ـ اکسید دو کربن ـ نیم در هزار
۲ ـ گاز گریزو ـ یک در صد
۳ ـ گاز ئیدروژن سولفوره ـ دو صدم در هزار
۴ ـ گاز انیدرید سولفورو ـ یک در ده‌هزار
۵ ـ گاز انیدرید کربنیک ـ۲۵/۱ در صد

ماده ۲۶ـ هوائی که اکسیژن خود را از دست داده باشد و یا با گازهای مضر و قابل اشتعال مخلوط و یا بیش از حد گرم شده باشد باید با کوتاهترین راه ممکن بخارج از معدن هدایت شود احتیاط های لازم نیز باید به عمل آید تا هوای خروجی در دهانه تونل ها و یا چاههای خروج هوا ایجاد خطر ننماید.

ماده ۲۷ـ راهروهای مخصوص گردش هوا باید مرتباً بازدید شده و همیشه تمیز و بدون مانع بوده و در صورت ریزش فوراً تعمیر شود.

ماده ۲۸ـ در مواردیکه تهویه طبیعی کافی نباشد باید از وسایل تهویه مصنوعی استفاده شود. گردش هوائی که توسط این وسائل ایجاد میشود تا آنجا که ممکن است باید با گردش طبیعی هوا در یک جهت باشد.

ماده ۲۹ـ در مواقعی که تهویه معدن بطور طبیعی انجام میشود باید در فصولی که جهت جریان هوا تغییر میکند ترتیبی داده شود که از اختلال در تهویه معدن جلوگیری شود.

ماده ۳۰ـ بادزنهای اصلی تهویه باید در محفظه غیر قابل اشتعالی نصب شود و در محل مناسب مجاور دهانه چاه یا دهانه تونل قرار گیرد و در مواقع لزوم تعویض جهت جریان هوا امکان پذیر باشد.

ماده ۳۱ـ بادزنها باید هر هفته بوسیله مسئول مربوطه معاینه گردد.

ماده ۳۲ـ بادزنهای اصلی معدن باید دارای دستگاه تعیین اختلاف فشار باشد و همچنین مجهز بوسیله ای باشد که توقف بادزنها را اعلام نماید.

ماده ۳۳ـ طرز تهویه باید طوری باشد که احتیاج به نصب درهای متعدد نباشد. در راهروهائی که احتیاج به نصب درهای تهویه است حتی المقدور باید دو در و در راهروهای پر عبور و مرور دو یا سه در با فاصله لااقل ۵ متر از یکدیگر کار گذاشته شود و در موقع عبور و مرور همیشه یک در بسته باشد. ساختمان درها باید طوری باشد که خود به خود بسته شود و هر کس از دری که عبور میکند باید مراقب بسته شدن آن باشد و اگر بسته نشود مسئول قسمت را برای تعمیر آن خبر کند.

تبصره ـ استفاده از پرده های پارچه ای از قبیل برزنت و غیره بجای درهای تهویه ممنوع است.

ماده ۳۴ـ در جائیکه راههای ورودی و خروجی اصلی تهویه به یکدیگر نزدیک باشند دیواره‌ها و درهای بین آن دو باید طوری ساخته شوند که در مواقع انفجار یا آتش سوزی بآسانی خراب نگردد.

ماده ۳۵ـ هرموقع درعمل تهویه قسمتی از معدن خللی حاصل شود آن قسمت باید تا برقراری مجدد تهویه تعطیل گردد.

ماده ۳۶ـ راههای متروک باید به ترتیبی مسدود گردد که کارگران نتوانند از آنها عبور نمایند.

ماده ۳۷ـ در معادنی که تعداد کارگران درونی آن در هر نوبت کار از ۱۰۰ نفر تجاوز کند و همچنین در معدن ذغال بطورکلی و در معادنی که احتمال وجود گازهای مضر و خطرناک در آنها میرود مسئولیت امر تهویه معدن باید به عهده یک فرد صلاحیتدار گذاشته شود.

ماده ۳۸ـ هرگونه تغییر درسیستم تهویه معدن باید فقط بدستور مسئول تهویه انجام گیرد.

ماده ۳۹ـ تغییر کلی در دستگاه تهویه معدن هنگامی ‌باید صورت گیرد که کلیه کارکنان معدن باستثنای متخصص و کارکنانی که انجام تغییرات به عهده آنها است از درون معدن خارج شده باشند.

ماده ۴۰ـ لااقل هر سه ماه یکبار باید مشخصات جریان تهویه کارگاهها و محلهای حساس معدن تعیین و در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده ۴۱ـ معادن گریزودار باید مجهز بدو دستگاه بادزن اصلی باشد که ‌هر یک بتواند به تنهائی تهویه کامل معدن را تأمین نماید. هر یک از بادزنها باید بدو منبع نیروی جداگانه که یکی از آنها موتور با احتراق داخلی باشد مستقیماً متصل گردد.

ماده ۴۲ـ اگر وقفه ای در کار بادزنها ایجاد شود باید فوراً مسئول تهویه را مطلع نمود تا اقدامات لازم برای حفاظت نفرات بعمل آورده و درصورت لزوم معدن یا قسمتهائی که به تهویه آن لطمه وارد آمده از کارگران تخلیه گردد، شروع مجدد کار باید با اجازه مسئول معدن باشد.

تبصره ـ در روزهای بعد از تعطیل و یا پس از هرگونه وقفه طولانی در کار بادزنهای اصلی مسئول تهویه موظف است کلیه بادزنها را بکار اندازد و مسئول معدن پس از حصول اطمینان از اینکه تهویه کافی صورت گرفته بکارگران اجازه ورود به معدن را بدهد.

ماده ۴۳ـ مواقعی که در سیستم تهویه تغییراتی بوجود آید مسئول تهویه معدن باید مشخصات جریان هوای نقاطی را که معین شده اندازه گیری کرده و نتایج حاصله را در دفتری ثبت کند.

ب ـ تهویه در معادن گرددار و گریزودار

ماده ۴۴ـ در معادنی که ولو یک بار و در یک نقطه حتی بمقدار کم گاز گریزو مشاهده شود آن معدن گریزودار شناخته میشود. در این گونه معادن و معادن دارای گرد ذغال علاوه بر لازم‌الاجرا بودن کلیه مواد مربوط به قسمت‌الف موارد زیر نیز لازم‌الاجرا میباشد:

ماده ۴۵ـ در معادن گریزودار در هر نوبت کار قبل از شروع بکار باید کارگاهها و نقاط مشکوک بوسیله مسئول تهویه معدن بازدید شده و بوسیله دستگاه گریز و سنج عیار گریزوی آن تعیین گردد. تا در صورتیکه عیارگریزو در محلی بیش از حد مجاز باشد از ورود کارگران بآنجا جلوگیری شود.

تبصره ـ عیارگزیز و در کارگاههای استخراج نباید بیش از یک درصد و در راهروهای خروج هوا بیش از یک و نیم درصد باشد.

ماده ۴۶ـ برای جلوگیری از تراکم گریزو باید محلهای خالی روی چوب بست تا سقف تونل کاملا پرشود.

ماده ۴۷ـ استخراج در معادن گریزودار باید بطریقه طبقه‌های اصلی یا فرعی پائین رو صورت گیرد محل استخراج راباید بطریقه خاکریزی و یا بطریق دیگر پر کنند و همچنین ترتیبی داده شود که‌ هوا باندازه لازم به جبهه کار برسد.

ماده ۴۸ـ در محل هائی که عملیات معدنی بطرف کارگاههای متروک که در آنجا امکان تمرکز گریزو میباشد پیش میرود و یا در معادنی که احتمال تصاعد آنی گریزو میرود برای اطلاع از وجود گاز جلوی جبهه کار چالی حفر کرد که ‌همیشه حداقل دارای ۵ متر طول باشد هرگاه گازگریزو از این چال متصاعد شود استاد کار موظف است کارگران را از محل خارج نموده و راه ورود به کارگاه را مسدود کرده و مسئول تهویه را مطلع سازد.

ماده ۴۹ـ کار کردن و عبور و مرور و ماندن در هر قسمت از معدن که شعله چراغ شاخص یا وسیله دیگر کشف کننده گاز، عیار بیش از حد مجاز را نشان دهد ممنوع است مگر در مواقع نجات کارگران.

ماده ۵۰ـ هر قسمت از معدن که بعلت وجود گاز یا عیار بیش از حد مجاز تعطیل شده است باید دیوارکشی یا بطور مؤثری از ورود افراد جلو گیری شود. ورود به چنین محلهائی فقط با اجازه کتب مسئول تهویه مجاز میباشد.

ماده ۵۱ـ مشخصات جریان هوا (موضوع ماده ۵۷) در معادن گریز و دار و معادنی که خطر اشتعال گرد وجود دارد باید لااقل هر ماه یکبار بررسی شود. اگر عیار گازگریز و در راهروهای خروج هوا بیش از یک در صد باشد باید این بررسی روزانه انجام گیرد.

ماده ۵۲ـ هرگاه در محلی عیار گریز و از حد مجاز تجاوز نماید باید تحت نظر مسئول مربوطه و با احتیاط کافی نسبت به تهویه بیشتر بمنظور پائین آوردن عیار گریز و تا حد مجاز اقدام نمود.

ماده ۵۳ـ برای رفیق کردن گاز نباید منحصراً از هوای فشرده استفاده نمود.

ماده ۵۴ـ در معادن گریزودار هر نوع عملی که ایجاد جرقه ممتد نماید ممنوع است.

ماده ۵۵ـ در معادن گریز و دار باید به تعداد کافی چراغ اطمینان موجود و مورد استفاده قرار گیرد درصورت استفاده از چراغ اطمینان برقی باید چراغ اطمینان شعله ای یا وسیله مشابه دیگری در بالاترین نقطه‌هر کارگاه بعنوان شاخص در تمام مدت کار مورد استفاده قرار گیرد.

ماده ۵۶ـ تهویه باید صعودی بوده و در هر بخش بصورت مجزا و مستقل از دیگری انجام گیرد.

ماده ۵۷ـ هر معدن باید نقشه تهویه داشته باشد که مشخصات تهویه از قبیل جهت جریان و گذر هوا و فشار و طرز توزیع آن و همچنین وضع درهای اصلی و نقاط اندازه گیری مشخص شده باشد. هر نوع تغییری که در وضع تهویه داده میشود باید در آن نقشه منعکس گردد.

ماده ۵۸ـ در سینه کار و مناطقی که در آن خطر انفجار گرد ذغال وجود دارد باید بوسیله پاشیدن خاک نرم یا آب و یا با وسایل دیگر از خطر انفجار جلوگیری شود قبل از پاشیدن خاک باید گرد ذغال موجود روی سقف و زمین و دیواره ها و وسائل نگهداری را جمعآوری و خارج نمود.

ماده 59ـ واگنهائی که برای حمل ذغال در معدن گرد ذغال دار بکار میرود باید طوری ساخته و نگهداری شوند که در موقع حمل و نقل گرد ذغال پخش نشود.

ماده ۶۰ـ ذغال هائی که تولید گرد میکند باید باندازه کافی با آب مرطوب شود.

ماده ۶۱ـ معدنی که در آنها خاک پاشی معمول است باید دارای دفتر مخصوصی باشد که در آن خصوصیات محل و تاریخ خاک پاشی و نمونه برداری از مخلوط خاک و گرد ذغال موجود در محل و همچنین نتیجه آزمایشات در مورد قابلیت اشتعال نمونه گرفته شده ثبت شود.

ماده ۶۲ـ چنانچه در نمونه‌های گرفته شده طبق ماده قبل عیار مواد سوختنی از ۳۵% تجاوز کرده باشد باید بلافاصله با خاک پاشی مجدد عیار آنرا پائین آورد.

ماده ۶۳ـ برای محدود کردن انفجار و جلوگیری از گسترش آتش سوزی ناشی از آن به مناطق دیگر باید در راههای ارتباط نزدیک کارگاهها آتشبندهائی با شرایط زیر تعبیه گردد:
۱ ـ در قسمت آزاد و بلامانع راه قرار گیرند.
۲ ـ صفحه های آنها نزدیک سقف طوری قرار گیرند که بین سطح خاک و سقف فاصله کافی موجود باشد.
۳ ـ طوری نگهداری شوند که‌ همیشه مقدار کافی خاک در آنها موجود باشد.

تبصره ـ محل آتشبندها باید در نقشه تهویه نشان داده شود و همچنین تاریخی که آتشبندها نصب شده و آخرین تاریخی که خاک آن تجدید شده در دفتر مخصوص موضوع ماده ۶۱ ثبت گردد.

ماده ۶۴ـ در محل‌های حساس معدن از قبیل درهای تهویه ـ پمپ ها تأسیسات اصلی برق و محلهای بارگیری ذغال، باید حداقل نیم تن خاک مخصوص خاک پاشی بعنوان ذخیره نگاهداری شود.

فصل چهارم ـ روشنائی
تعریف:
چراغ اطمینان وسیله روشنائی است که استفاده از آن در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال بدون خطر بوده و از این روی بکار بردن آنرا در این گونه معدن مجاز دانسته اند.

ماده ۶۵ـ در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال باید منحصراً از چراغ اطمینان استفاده شود.

ماده ۶۶ـ در معادن زیرزمینی هر کارگر باید دارای یک پلاک با شماره اختصاصی و همچنین یک چراغ بهمان شماره باشد که تحویل و تحول چراغ با پلاک شماره دار کارگر انجام گیرد.

ماده ۶۷ـ در معادن ذغال سنگ بدون گرد ذغال و گریزو که استفاده از چراغها و اطمینان ‌الزامی ‌نیست باید فقط از چراغهائی که شعله آنها محفوظ باشد استفاده شود.

ماده ۶۸ـ چراغهای اطمینان باید دائماً در وضع سالم و بدون نقصی نگهداری شده و هنگام تحویل بکارگران سالم و آماده بکار باشد.

ماده ۶۹ـ چراغها باید در محلی تنظیم و سوختگیری شوند که از محل انبار سوخت فاصله کافی داشته و از ساختمانهای مجاور و تأسیسات و دهانه معدن حداقل ۱۰ متر فاصله داشته باشند.

تبصره ـ در مخزن سوخت چراغهای اطمینان شعله ای باید‌الیاف مخصوص قرار داده شود که سوخت چراغ را در خود جذب نموده و مانع از تراوش آن بخارج شود.

ماده ۷۰ـ مسئول معدن باید شخصی را که واجد صلاحیت باشد بتصدی چراغ خانه بگمارد.

ماده ۷۱ـ در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال باید چراغها قبل از ورود بداخل معدن از لحاظ سالم بودن بوسیله شخص مسئولی بازدید و بررسی گردد.

تبصره ۱ـ بکار بردن قطعات یدکی غیر از آنچه که کارخانجات سازنده مربوط تعیین نموده اند ممنوع است.

تبصره ۲ـ هر شخص که چراغ دریافت مینماید موظف است از سالم بودن چراغ، اطمینان حاصل کند.

تبصره ۳ـ ساختمان چراغ اطمینان باید طوری باشد که فقط در چراغخانه بتوان با وسائل بخصوص آنرا باز کرد.

ماده ۷۲ـ اگر چراغ اطمینان شعله ای در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال خاموش شود باید از روشن کردن مجدد آن در داخل معدن خود داری کرد.

ماده ۷۳ـ چراغهای اطمینانی که در موقع کار دچار نقص گردد باید فوراً خاموش و به چراغخانه برگردانده شود.

ماده ۷۴ـ چراغهای اطمینان شعله ای را نباید جلوی لوله های تهویه قرار داد.

ماده ۷۵ـ کارگران باید پس از خروج از درون معدن چراغ خود را بلافاصله تحویل چراغخانه دهند و بردن چراغ به منازل و یا محل دیگر ممنوع است.

ماده ۷۶ـ شخصی که چراغ را تحویل گرفته است اگر مجدداً آنرا به چراغخانه بر نگرداند و یا چراغ دیگری بجای آن تحویل دهد باید علت آنرا به چراغدار گزارش نماید. چراغدار باید علت عدم تحویل و یا تعویض را رسیدگی و در صورت لزوم بمسئول معدن گزارش نماید.

ماده ۷۷ـ چراغخانه باید از مصالح غیر قابل اشتعال ساخته شده و خوب تهویه شود.

ماده ۷۸ـ ساختمان چراغخانه باید طوری باشد که در مواقع خطر کارکنان آن بتوانند محل کار را فوراً ترک نمایند.

ماده ۷۹ـ استفاده از بخاری و شعله آزاد و همچنین استعمال دخانیات در چراغخانه ممنوع است.

ماده ۸۰ـ دستگاههای آتش نشانی و مقدار شن کافی باید در هر محلی که چراغها سوخت گیری و سرویس میگردند موجود باشد.

فصل پنجم ـ پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی در معادن ذغال سنگ

ماده ۸۱ـ ساختمانهای سرچاه و راههای زیرزمینی باید همیشه خالی از مواد قابل اشتعال از قبیل مواد نفتی و گرد ذغال و امثال آن باشند.

ماده ۸۲ـ بازدیدهای مخصوص از نظر پیشگیری از آتش سوزی یا گرم شدن ذغال باید قبل از هر نوبت کار انجام گیرد.

ماده ۸۳ـ دیوار چاهها باید با مصالح غیر سوختنی ساخته شود.

ماده ۸۴ـ برج بالای چاه مورد بهره برداری و ساختمانهای اطراف آن نباید از چوب ساخته شوند.

ماده ۸۵ـ آسانسورها و همچنین موتورخانه ها و تعمیرگاههای زیرزمینی و ابزار و آلات آنها باید از مواد غیر سوختنی ساخته شوند.

ماده ۸۶ـ در نقاط زیر باید وسائل آتش نشانی و سطل های محتوی شن بتعداد و با مقدار کافی موجود باشد:
۱ـ در تمام قسمتهای معدن که در آنها مواد سوختنی نگاهدار میشود.
۲ـ در تمام راههای ورود هوا که در آنها وسیله نگاهداری چوبی بکار رفته است.
۳ـ در تمام نقاطی که لوکوموتیوها سوخت گیری میکنند.
۴ـ در سایر قسمت‌هائی که به تشخیص مسئول معدن احتمال آتش سوزی میرود.

ماده ۸۷ـ در هر جائی که شن و یا شیر آب وجود دارد باید وسائلی برای انتقال و حمل شن و استفاده فوری از آب جهت آتش نشانی آماده شده باشد.

ماده ۸۸ـ دستگاههای آتش نشانی باید بطور منظم آزمایش شده و طوری نگاهداری شوند تا اطمینان حاصل گردد که خوب کار میکنند تاریخ آزمایش باید بوسیله مسئول مربوط در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده ۸۹ـ دستگاههای آتش نشانی که در معدن بکار میرود باید از انواع مجاز و متناسب با نوع آتش سوزی احتمالی باشد.

ماده ۹۰ـ تعداد کافی از کارگران باید برای بکار بردن دستگاههای آتش نشانی آموزش لازم دیده باشند.

ماده ۹۱ـ در ماشین خانه های زیرزمینی فضولات روغنی و نفتی باید در محفظه های فلزی در بسته جمع آوری و منظماً از معدن خارج گردد.

ماده ۹۲ـ مسئول معدن موظف است آموزش لازم را در مورد آتش نشانی بکارگران خود بدهد تا هر فردی که اولین دفعه متوجه آتش سوزی شود درصورت امکان اقدام بخاموش کردن آن کند و هر چه زودتر بمسئول مافوق خود اطلاع دهد.

ماده ۹۳ـ افرادیکه در خاموش کردن آتش وظیفه ای ندارند باید فوراً از محلی که آتش سوزی رخ داده دور شوند و تا خاموش شدن آتش بطور کامل و دستور مجدد مسئول مربوطه بآن محل نزدیک نشوند.

ماده ۹۴ـ مسئول معدن باید ماسک تنفسی و چراغ اطمینان بتعداد کافی در سر معدن برای آتش نشانی آماده کرده باشد.

ماده ۹۵ـ برای برطرف کردن و یا بی خطر ساختن گرد ذغال در نقاط نزدیک بمحل آتش سوزی باید خاک پاشی یا اقدامات کافی دیگر بعمل آید.

ماده ۹۶ـ آن قسمت از داخل معدن که احتمال آتش سوزی در اثر گرم شدن ذغال میرود باید بلافاصله بوسیله دیوارها یا سدهائی از سایر قسمتهای معدن مجزا گردد.

ماده ۹۷ـ ساختمان یا نصب دیواره سدکننده باید با حضور یک مأمور مسئول انجام گیرد.

ماده ۹۸ـ کارگران ساختمان دیواره ها در محل خروج هوا باید مجهز بدستگاه تنفسی انفرادی باشند.

ماده ۹۹ـ دیواره سدکننده از لحاظ نفوذناپذیر بودن هوا و درجه حرارت آن و همچنین هوای پشت سد روزانه باید بازرسی و نتایج بازرسیها در دفتر ثبت و هر وضع غیرعادی فوراً بمتصدیان مربوط اطلاع داده شود.

ماده ۱۰۰ـ قبل از خراب کردن دیواره سد باید اطمینان حاصل شود که‌هوای پشت آن سالم و بی خطر است خراب کردن دیواره سد باید با حضور مسئول مربوطه انجام گیرد.

ماده ۱۰۱ـ هنگام خراب کردن دیواره‌ها باید یک گروه نجات مجهز بدستگاه‌های تنفسی در نزدیکی محل مستقر و آماده باشد.

ماده ۱۰۲ـ هنگام آتش نشانی باید علاوه بر سایر مراقبت‌ها احتیاط لازم از نظر وجود اکسید دوکربن نیز بعمل آید.

ماده ۱۰۳ـ اگر بمنظور آتش نشانی تمام یا قسمتی از معدن را با آب پر کرده باشند باید آزماشهای لازم از جهت وجود گاز هیدروژن سولفوره بعمل آید و درصورت وجود این گاز باید اقدامات لازم انجام گیرد تخلیه آب و شروع مجدد کار باید با حضور مسئول مربوطه انجام پذیرد.

فصل ششم ـ باربری در معدن
تعاریف:
۱ـ منظور از راه افقی در این آئین نامه‌ کلیه تونلها ـ گالری ها و میان برهائی است که شیب آنها از ۳% کمتر باشد.
۲ـ راه مورب: راه شیبداری است که شیب آن بیش از ۳% باشد.
۳ـ پذیرگاه: پذیرگاه محلی است که در آنجا بارگیری و باراندازی در چاه و یا راه مورب انجام میشود.

ماده ۱۰۴ـ باربری در معادن بوسیله سطل دستی و کوله بار و امثال آن ممنوع است باستثناء مواردیکه بازرس کار انجام آنرا مجاز بداند.

الف ـ بار بری در راههای افقی

ماده ۱۰۵ـ راههای افقی باربری با راه آهن باید دارای شیب مناسبی باشد که حرکت واگنت خود بخود انجام نگیرد.

ماده ۱۰۶ـ حداقل فاصله بین دیواره راهها با بدنه وسیله نقلیه نباید در یک طرف راهرو از ۴۰ سانتی متر کمتر باشد و چنانچه این فاصله از ۶۰ سانتی متر کمتر باشد باید در فواصل هر یکصد متر جان پناههای با ابعاد و با ظرفیت حداقل چهار نفر احداث گردد و محل این جان پناهها باید بترتیبی علامتگذاری شود که از دور مشخص باشند.

ماده ۱۰۷ـ راههای باربری باید تمیز و خالی از قطعات سنگ و موانع دیگر باشد.

ماده ۱۰۸ـ سوار شدن روی وسیله نقلیه باستثنای وسیله ای که برای رفت و آمد کارگران اختصاص دارد ممنوع است.

ماده ۱۰۹ـ برای کنترل حرکت واگنت ها و همچنین متوقف کردن آنها در مواقعی که آنها را به یکدیگر وصل یا از یکدیگر جدا میکنند باید کفش ترمز و همچنین بستها یا وسایل مناسب دیگر باندازه کافی تهیه و بکار برده شود.

ماده ۱۱۰ـ وسایل اتصال واگنت ها به یکدیگر باید از نوعی باشد که برای بستن یا باز کردن آنها کارگر مجبور به قرارگرفتن بین دو واگنت نباشد.

ماده ۱۱۱ـ در جلوی وسیله نقلیه باید چراغ با نور کافی نصب گردد.

ماده ۱۱۲ـ در پشت آخرین واگنت هر قطار باید چراغ قرمز نصب شود.

ماده ۱۱۳ـ در مواقعی که از لکوموتیو دیزلی استفاده میشود باید لکوموتیو کاملا سالم بوده و بدون دود کار کند.

ماده ۱۱۴ـ در مواردیکه باربری داخل معدن بوسیله ناو یا نوار انجام میگیرد باید نکات زیر رعایت گردد.
۱ـ بمقدار کافی و متناسب با طول دستگاه وسایلی تعبیه شود که در موارد اضطراری بتوان در هر لحظه دستگاه را متوقف ساخت. بکار انداختن دوباره آن باید فقط توسط مسئول مربوطه انجام گیرد:
۲ـ پس از خاتمه کار باربری موتور آنها متوقف شود بطوریکه بکار انداختن مجدد آن تنها بوسیله متصدی مربوطه ممکن باشد.
۳ـ در محل تقاطع اینگونه وسایل نقلیه با راههای دیگر راه جداگانه برای عبور افراد وجود داشته باشد.

ب ـ باربری در راه مورب:

ماده ۱۱۵ ـ باربری با واگنت در راه مورب باید حتماً بوسیله کابل انجام شود. چرخ چاه دستگاه باربری باید بطور محکم و در محل مناسب در بالای راه مورب نصب شده باشد.

ماده ۱۱۶ـ چراغ چاه باید دارای ترمزی باشد که در حال توقف بسته بماند و متصدی آن نباید به‌هیچ عنوان بدون اینکه چرخ چاه را از منبع انرژی مجزا کرده باشد محل خدمت را ترک نماید.

ماده ۱۱۷ـ هرگاه در راه مورب واگنتی از خط خارج شود باید پس از حصول اطمینان از اینکه ترمز چرخ چاه بسته است از بالا وارد راه مورب شد و بکمک چرخ چاه واگنت را دوباره روی خط قرار داد. شروع مجدد کار باید پس از اطمینان از اینکه افراد در محلهای امنی قرار گرفته اند انجام گیرد.

ماده ۱۱۸ـ پذیرگاه بالائی راه مورب باید دارای نرده مناسب باشد که مانع از حرکت خود بخود واگنتها براه مورب گردد. باز کردن نرده باید بعد از حصول اطمینان از اینکه واگنتها بکابل بسته شده انجام گیرد و همیشه پذیرگاه پائین راه مورب باید بوسیله دیواره مخصوص محافظت شود.

ماده ۱۱۹ـ بین پذیرگاهها باید وسیله تبادل علائم موجود باشد.

ج ـ باربری در چاه

ماده ۱۲۰ـ دهانه چاه باید در تمام ساعات کار بقدرکافی روشن بوده و دارای نرده با درهای مناسب باشد.

ماده ۱۲۱ـ موتورهای چرخ چاه باید مجهز به دستگاه ترمزی باشد که در هر وضعیت و سرعت بتواند وسیله حمل بار را متوقف کند بعلاوه طوری نصب و نگاهداری شود که بتواند بار را بی خطر حمل نماید.

ماده ۱۲۲ـ اگر عمق چاه باندازه ای باشد که ارتباط مستقیم بین متصدیان پذیرگاه های مختلف چاه بوسیله صدای افراد بطور واضح برقرار نشود باید این ارتباط بوسیله علائم صدادار برقرار گردد.

تبصره ـ در چاههائیکه از وسائل حمل و نقل برای رفت و آمد کارگران استفاده میشود علاوه بر علائم ارتباطی صدادار باید بین متصدیان تمام پذیرگاهها و متصدی چرخ چاه ارتباط تلفنی نیز برقرار باشد.

ماده ۱۲۳ـ در چاههائیکه از چرخ چاه کلاجدار استفاده میشود هر موتور باید دارای ضامنی باشد که باز کردن ترمز و آزاد کردن کلاج توأماً امکان نداشته باشد.

ماده ۱۲۴ـ چرخ چاه باید مجهز به عمق نمائی باشد که حین عبور وسیله حمل و نقل از طبقات مختلف معدن زنگ اخباری را بصدا درآورد.

ماده ۱۲۵ـ عمق نما باید هر دفعه که برای عمق‌های مختلف میزان میشود آزمایش گردد.

ماده ۱۲۶ـ ساختمان ترمز باید طوری باشد که در صورت قطع شدن نیروی محرکه چرخ چاه را خود بخود متوقف سازد.

ماده ۱۲۷ـ کلیه وسایل باربری چاهها باید بوسیله مسئول مربوطه‌هر هفته بازدید و نتیجه در دفتر مخصوص ثبت گردد. درصورت مشاهده نقص مراتب به مسئول معدن کتباً گزارش شود تا نسبت برفع آن اقدام گردد.

ماده ۱۲۸ـ سرعت حرکت وسیله حمل و نقل هنگام حمل مسافر نباید از ۵ متر در ثانیه تجاوز کند.

فصل هفتم ـ مواد ناریه
تعاریف:
۱ـ مواد ناریه:
منظور از مواد ناریه در این آئین نامه‌ کلیه مواد قابل انفجاری است که در حفاریهای معادن بکار میرود. چاشنی و فتیله مشمول این تعریف نیست.
۲ـ آتشبار:
آتشبار شخصی است که عملیات مربوط به استفاده از مواد ناریه و چاشنی و فتیله را از مرحله تحویل از انبار تا مرحله نهائی انفجار بعهده دارد.
۳ـ آتشباری:
آتشباری عبارتست ازمجموعه عملیاتی که در محل انفجار بوسیله آتشبار انجام میگیرد.
۴ـ خرج گذاری:
خرج گذاری عبارتست از قراردادن فشنگهای مواد ناریه در داخل چالهای حفر شده.
۵ـ چاشنی گذاری:
چاشنی گذاری عبارتست از قراردادن چاشنی در فشنگ ماده ناریه.
۶ـ پر کردن چال:
پر کردن چال عبارتست از عملیات مربوط به بستن چال با مواد مخصوص پر کردن.

الف ـ مقررات عمومی‌

ماده ۱۲۹ـ حمل و نقل مواد ناریه باید بر طبق آئین نامه‌ مربوط انجام شود.

ماده ۱۳۰ـ جابجا کردن مواد ناریه در داخل معدن و حمل آن از انبار به محل کار و موارد نظیر آن باید بوسیله مأموری که قبلا تعلیمات لازم را اخذ نموده انجام گردد.

ماده ۱۳۱ـ بکار بردن باروت در معادن زیر زمینی ممنوع است و فقط میتوان در معادن رو باز از آن استفاده نمود.

ماده ۱۳۲ـ بکاربردن مواد ناریه یخ زده یا فاسد ممنوع است.

ماده ۱۳۳ـ آتش بار باید مواد ناریه و چاشنی پیش بینی شده مصرف روز را با تسلیم رسید فقط در مقابل در انبارها دریافت نماید. ورود وی و سایر افراد باستثناء متصدی انبار به انبارهای مواد ناریه و چاشنی ممنوع است.

ماده ۱۳۴ـ آتش بار نباید با همراه داشتن ماده ناریه وارد جایگاه موقت چاشنی و همچنین با همراه داشتن چاشنی نباید وارد جایگاه موقت مواد ناریه گردد. بهرحال حمل ماده ناریه و چاشنی توأماً بوسیله یک نفر ممنوع است.

ماده ۱۳۵ـ در جعبه‌هائی که آتشبار با آن مواد ناریه را حمل میکند نباید ابزار و ادوات دیگر گذارده شود.

ماده ۱۳۶ـ باز کردن صندوق محتوی مواد ناریه و چاشنی باید با وسائل مخصوص انجام گیرد.

ب ـ انبارهای مواد ناریه

ماده ۱۳۷ـ جایگاه موقت مواد ناریه محلی است که در آن حداکثر مصرف یک روز نگهداری میشود. جایگاه موقت فتیله و چاشنی باید مجزا از جایگاه موقت مواد ناریه بوده و فاصله بین آنها کمتر از ۱۵ متر نباشد. محل این جایگاهها نباید در جاهای سرد و مرطوب و پر رفت و آمد و در معرض احتمالی آتش سوزی و انفجار باشد در و قفل و بست این جایگاهها کاملا محکم بوده و روی در آن با خط درشت عبارت (مواد ناریه) نوشته شود.

ماده ۱۳۸ـ آن مقدار از مواد ناریه پیش بینی شده برای مصرف روزانه که به مصرف نرسیده است باید فقط در انبار و یا جایگاه موقت نگاهداری شود.

ماده ۱۳۹ـ انبار باید حتی‌الامکان در زیر زمین ساخته شود.

ماده ۱۴۰ـ انبار باید با هواکشهای متناسب با گنجایش آن بخوبی تهویه گردد.

ماده ۱۴۱ـ انبار از نظر ظرفیت به چهار دسته تقسیم میشود:
دسته اول ـ انبار با ظرفیت کم (تا یکصد کیلوگرم)
دسته دوم ـ انبار با ظرفیت متوسط (تا پانصد کیلوگرم)
دسته سوم ـ انبار با ظرفیت زیاد (تا ده تن)
دسته چهارم ـ انبار با ظرفیت خیلی زیاد (از ده تن بیشتر)

ماده ۱۴۲ـ نگهداری چاشنی با مواد ناریه توأماً در یک انبار ممنوع است و برای هر یک باید انبار جداگانه ای بفاصله حداقل (ذکر شده در ماده ۱۴۵) در نظر گرفته شود.
انبارهای دسته سوم و چهارم باید از سلولهای جداگانه ای که حداقل فاصله آنها از یکدیگر ۵ متر باشد ساخته شود. نگهداری بیش از ۲۵۰۰ کیلوگرم مواد ناریه در هر سلول مجاز نمیباشد برای انبارهای دسته سوم و چهارم اجازه و نقشه مخصوصی از طرف سازمان صنایع نظامی‌لازم میباشد.

ماده ۱۴۳ـ حداقل فاصله بین انبار مواد ناریه و معابر عمومی‌ و همچنین فاصله بین این انبارها و نقاط مسکونی و فاصله بین انبارهای مواد ناریه و انبارهای چاشنی و فتیله طبق جدول زیر است:

نوع انبار	فاصله انبار مواد ناریه تا معابر عمومی	فاصله انبار مواد ناریه تا نقاط مسکونی	فاصله انبار مواد ناریه تا نقاط اساسی و حساس معدن	فاصله انبار مواد ناریه تا انبار چاشنی
دسته اول	۵۰متر	۱۰۰ متر	۱۰۰ متر	۵۰ متر
دسته دوم	۱۰۰ متر	۱۵۰ متر	۱۰۰ متر	۱۰۰ متر
دسته سوم	۲۰۰ متر	۳۵۰ متر	۲۰۰ متر	۱۵۰ متر
دسته چهارم	۳۰۰ متر	۵۰۰ متر	۳۰۰ متر	۳۰۰ متر

تبصره ـ اختلاف قابل گذشت در ارقام جدول بالا تا میزان ده درصد میباشد.

ماده ۱۴۴ـ انبار باروت را میتوان روی زمین بنا کرد و کلفتی دیوارهای این انبار نباید از ۳۵ سانتی متر کمتر باشد این انبار باید حجره دار بوده و در هر حجره نباید بیش از صدکیلوگرم باروت انبار شود و حجره ها باید از یکدیگر توسط دیوارهای مقاوم که به سقف اتصال دارد (بتونی و امثال آن) جدا شوند بقسمی‌ که آتش از یک حجره به حجره دیگر سرایت ننماید و از بکار بردن هر نوع مواد فلزی در داخل حجره ها خودداری گردد. کف انبار باید از سطح زمین بالاتر بوده و از بتون ساخته شده باشد و مصالحی که برای ساختن سقف انبار بکار میرود باید سبکتر از مصالح دیوارها انتخاب گردد.

ماده ۱۴۵ـ انبارهای سطح‌الارضی مواد ناریه و چاشنی باید حداقل بوسیله حفاظی از سیم خاردار که ارتفاع آن کمتر از دو متر نباشد محصور گردد. ضمناً باید در چهار طرف حفاظ علائم خطر نصب گردد.

ماده ۱۴۶ـ انبار مواد ناریه و چاشنی باید از مصالح ساختمانی مقاوم ساخته شده و ترتیبی اتخاذ شود که از نفوذ آب در آن جلوگیری بعمل آید.

ماده ۱۴۷ـ داخل انبار مواد ناریه و همچنین محوطه اطراف آن تا فاصله ۵۰ متر باید از وجود کلیه مواد سریع‌الاحتراق مانند مواد نفتی، کهنه کاغذ، خار، بته و غیره پاکیزه نگهداری شود.

ماده ۱۴۸ـ مقدار مواد ناریه وارده و صادره انبار باید با ذکر تاریخ در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده ۱۴۹ـ در انبارها باید نکات زیر رعایت شود:
۱ـ صندوق حاوی مواد ناریه طوری قرارداده شود که فشنگ ها بصورت قائم قرار نگیرند.
۲ـ صندوق مواد ناریه و چاشنی در انبار باز نشود.
۳ـ صندوق مواد ناریه و چاشنی باید بملایمت جابجا گردد و از پرتاب گردن و یا لغزاندن آن خودداری شود.
۴ـ با کفش میخ دار نباید وارد انبار مواد ناریه و چاشنی شد.
۵ـ صندوقهای محتوی مواد ناریه و چاشنی باید طوری در انبار رویهم چیده شود که ارتفاع آنها از ۲ متر بیشتر نبوده و بین هر ردیف فضای کافی برای تهویه مناسب وجود داشته باشد ضمناً فاصله ردیف صندوقهای مجاور دیوارهای انبار با دیوار باید حداقل ۲۰ سانتیمتر باشد صندوقهای زیر ین باید روی‌ الوارهای مناسب چیده شود.
۶ـ انبار باید بوسائل مناسب آتش نشانی مجهز باشد.

ماده ۱۵۰ـ بردن کبریت و یا فندک و هر وسیله که بتواند تولید جرقه و شعله نماید در انبار ممنوع است.

ماده ۱۵۱ـ ساختمان انبار سطح‌الارضی باید مجهز به برق گیر باشد.

ماده ۱۵۲ـ در انبار باید چوبی و دارای چفت و بست محکم بوده و بطرف بیرون باز شود.

ماده ۱۵۳ـ کف انبار باید از بتون ساخته شده باشد.

ماده ۱۵۴ـ در انبارهای مواد ناریه و چاشنی باید فقط از چراغ اطمینان برای روشنائی استفاده کرد و از بکار بردن هر نوع چراغ دیگر و سیم کشی برق خودداری نمود.

ماده ۱۵۵ـ درجه حرارت انبار نباید از ۳۰ درجه سانتی گراد بالاتر و از ۱۰ درجه سانتی گراد کمتر باشد.

ماده ۱۵۶ـ انبارداران مواد ناریه و چاشنی باید دارای صلاحیت کافی بوده و صلاحیت آنان به تأیید مسئول معدن رسیده باشد.

ج ـ آتشباری

ماده ۱۵۷ـ آتشباری در معدن باید بوسیله آتشبار صلاحیت داری که از طرف مسئول معدن باین سمت گمارده شده است انجام گیرد.

ماده ۱۵۸ـ آتشبار قبل از خرج گذاری باید چالها را خوب تمیز کند.

ماده ۱۵۹ـ بکار بردن سنبه‌های فلزی ممنوع است.

ماده ۱۶۰ـ در معادن ذغال چالها باید پس از خرج گذاری با مواد غیرسوختنی و غیرسیلیسی پرشود طول قسمت پر شده برای یکصد گرم مواد ناریه لااقل ۲۰ سانتی متر و بعلاوه برای هر یکصد گرم اضافی ۵ سانتی متر در نظر گرفته شود بهرحال برای هر مقدار خرج گذاری طول قسمت پر شده ۵۰ سانتی متر کافی میباشد.

تبصره ـ طول خرج گذاری نباید از طول چال تجاوز کند.

ماده ۱۶۱ـ چاشنی گذاری باید فقط در محل کار بلافاصله قبل از خرج گذاری صورت گیرد.

ماده ۱۶۲ـ فشنگ چاشنی دار باید بآرامی ‌در چال گذاشته شده و از وارد کردن هرگونه فشار به فشنگ مذکور خودداری گردد.

ماده ۱۶۳ـ در نزدیکی سینه کار باید محل مطمئنی که در معرض ریزش سنگ نباشد برای چاشنی گذاری انتخاب شود.

ماده ۱۶۴ـ اتصال چاشنی به فتیله اطمینان باید منحصراً توسط انبردست مخصوص انجام گیرد.

ماده ۱۶۵ـ فشنگ چاشنی دار متصل به فتیله اطمینان باید بعد از سایر فشنگ‌ها در چال قرار گیرد در آتشباری برقی با چاشنی های فوری میتوان فشنگ را در ابتدا یا انتهای چال قرار داد و اگر چاشنی تأخیری به مصرف برسد باید آنرا فقط در ته چال قرار داد.

ماده ۱۶۶ـ در عملیات خرج گذاری باید دقت شود فشنگ‌ها بهم بچسبند و فضای خالی بین آنها باقی نماند ولی در چالهای عمیق معادن روباز خرج گذاری را میتوان بطور منقطع انجام داد.

ماده ۱۶۷ـ آتشبار موظف است:
۱ـ قبل از آتشباری در داخل معدن راههای ورود به محل انفجار را تا فاصله ۸۰ متری با وسایل مطمئن مسدود نماید در صورتیکه آتشبار جهت حفاظت از پناهگاه خاصی استفاده کند فاصله پناهگاه تا محل آتشباری باید حداقل ۸۰ متر و در صورت نبودن پناهگاه فاصله آتشبار تا محل آتشباری در تونلهای مستقیم حداقل ۲۰۰ متر باشد.
۲ـ چند لحظه قبل از انفجار با صدای بلند یا هر وسیله دیگر شروع انفجار را بسایرین خبر دهد همچنین پس از انفجار با همان وسیله خاتمه عملیات را اعلام نماید.
۳ـ آخر از همه محل کار را ترک کند.

ماده ۱۶۸ـ آتشبار باید پس از حصول اطمینان از انفجار کلیه چالها و سپری شدن مدت کافی (حداقل ۱۵ دقیقه) باتفاق استاد کار محل را بازدید و در صورتیکه خطری از نظر گازهای مضر و سمی‌موجود نباشد و کارگاه را ایمن تشخیص دهد اجازه ادامه کار را بدهد.

ماده ۱۶۹ـ در مورد آتشباری با فتیله اطمینان آتشبار باید تعداد انفجارها را با دقت بشمارد و اگر چالی آتش نگرفت بمدت لااقل نیم ساعت ورود بمحل را ممنوع نماید و در مورد آتشباری برقی مدت ممنوعیت ورود بمحل لااقل ۱۵ دقیقه خواهد بود.

ماده ۱۷۰ـ بکار بردن فتیله ای که حتی یکبار رطوبت بآن نفوذ کرده و یا تحت تأثیر حرارت و برودت و یا بنحو دیگری مشخصات فنی خود را از دست داده باشد ممنوع است.

ماده ۱۷۱ـ طول فتیله اطمینان باید بانداره ای باشد که آتش بار بتواند پس از آتش کردن خود را بمحل امنی برساند و در هر صورت طول فتیله اطمینان نباید از یک متر کمتر و مقداری از فتیله که از چال بیرون میماند از ۲۰ سانتیمتر کمتر باشد.

ماده ۱۷۲ـ در مواردیکه آتشباری بوسیله فتیله اطمینان انجام میشود انفجار بیش از ۱۰ چال در یک نوبت ممنوع است بهرصورت باید طول فتیله ها را باندازه ای انتخاب کنند که پس از آتش زدن آخرین چال آتش بار وقت کافی برای رسیدن به پناهگاه محل امن داشته باشند.

ماده ۱۷۳ـ برای از بین بردن خطرات ناشی از چال آتش نگرفته باید بطریق زیر عمل شود:
۱ـ از نقطه ای بفاصله حداقل ۴۰ سانتیمتر از دهانه چال آتش نگرفته و بموازات آن چال جدیدی حفر و آنرا خرج گذاری نموده و سپس آتش کنند.
۲ـ بارگیری سنگهائی که در انفجار اخیر فرو ریخته میشود باید با حضور استاد کار انجام گیرد تا در صورتیکه فشنگهای منفجر نشده ای باقی مانده باشد بجایگاه موقت تحویل گردد.

ماده ۱۷۴ـ آتشبار را نباید بصورت کارمزدی بکار گمارد.

ماده ۱۷۵ـ پیدا شدن یا مفقود شدن مواد ناریه و دستگاه آتش کن در داخل و یا خارج معدن باید فوراً به مسئول ایمنی معدن گزارش شود.

ماده ۱۷۶ـ آتش بار باید مقدار مواد ناریه ایکه از انبار تحویل میگیرد و همچنین مقداری را که بکار میبرد در دفترچه آتش باری خود با ذکر تاریخ یادداشت نماید.

ماده ۱۷۷ـ مواد ناریه و چاشنی باید توسط آتش بار و کمک و بطور جداگانه در صندوقهای مخصوص حمل گردد حداکثر ظرفیت این صندوق ۲۵ کیلوگرم و حمل بیش از یک صندوق بوسیله یکنفر ممنوع است.

ماده ۱۷۸ـ قبل از شروع آتشباری هرگونه مواد قابل اشتعال باید از محل آتش باری دور شود.

ماده ۱۷۹ـ وسایلی که ممکنست در اثر آتش باری آسیبی بآنها برسد باید بنحو شایسته ای محفوظ گردد.

ماده ۱۸۰ـ آتش بار باید دقت نماید در موقع قطع فتیله برای آتشباری طرفی را که به چاشنی متصل میشود بطور عمودی و طرفی را که برای روشن کردن در نظر گرفته میشود بصورت مورب قطع کند.

ماده ۱۸۱ـ آتش بار نباید غیر از وسایلی که مسئول معدن اجازه استفاده از آنرا داده است برای انجام عملیات آتشباری از وسایل دیگری استفاده نماید.

ماده ۱۸۲ـ اگر بعللی یک یا چند فشنگ چاشنی گذاری شده مورد استفاده قرار نگیرد آتشبار موظف است بلافاصله قبل از آتش کردن چالها چاشنی این فشگ‌ها را خارج کرده و در جایگاه موقت موضوع ماده ۱۳۷ قرار دهد.

ماده ۱۸۳ـ خالی کردن چال پر شده بهرعلت ممنوع است.

ماده ۱۸۴ـ در معادن زیرزمینی استفاده از مواد ناریه فقط باید بصورت فشنگ بعمل آید.

ماده ۱۸۵ـ چنانچه حمل مواد ناریه بوسیله لکوموتیو در داخل معدن انجام گیرد باید قطار مربوطه دارای واگنت مخصوص حمل مواد ناریه بوده و در روی آن علائم خطر نصب شود ضمناً با قطار حامل مواد ناریه نباید چاشنی حمل شود هنگام حمل مواد ناریه جز راننده و آتشبار و کمک او نباید اشخاص دیگری از قطار مذکور استفاده نمایند.

تبصره ـ قطار حامل مواد ناریه با قطارهای حامل کارگر باید اقلا ۵ دقیقه فاصله زمانی داشته باشد.

ماده ۱۸۶ـ چنانچه مواد ناریه با وسیله حمل و نقل در چاه حمل گردد باید نکات زیر رعایت شود:
۱ـ کلیه مقررات مربوط به حمل مسافر در چاه.
۲ـ حمل مواد ناریه و چاشنی توأماً ممنوع است.
۳ـ از وسایل حمل و نقل حامل مواد ناریه نباید اشخاص دیگری غیر از مسئولین مربوطه استفاده نمایند.

ماده ۱۸۷ـ در موقع حمل مواد ناریه متصدی چرخ چاه باید قبلا مأموران پذیرگاهی را که محموله در آنجا تخلیه میشود مطلع نماید.

ماده ۱۸۸ـ دستگاههای آتش کن برقی و همچنین مدار آتشباری باید قبل از هر نوبت آتش کاری آزمایش و نتیجه در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده ۱۸۹ـ بمنظور اطلاع از سالم بودن فتیله و همچنین سرعت اشتعال آن قبل از استفاده از هر صندوق باید از آن نمونه برداری و آزمایش گردد.

ماده ۱۹۰ـ حفر چال در باقیمانده چال قبلی ممنوع است استادکار موظف است این قبیل چالها را وسیله قطعه چوبی مسدود نماید.

ماده ۱۹۱ـ آتش بار قبل از آتشباری نباید چالهای پر شده را رها نموده و بکار دیگر مشغول گردد. کلیه چالهای پر شده را باید در یک نوبت منفجر کرد.

د ـ آتشباری در معدن دارای گرد ذغال و گریزو

ماده ۱۹۲ـ استفاده از فتیله معمولی و فتیله انفجاری در معادنی که در آنها گریزو و یا گرد ذغال وجود دارد ممنوع است و آتش باری باید فقط با چاشنی برقی صورت گیرد. همچنین در این معادن استفاده از چاشنی تأخیری معمولی در کارگاههای استخراج ممنوع میباشد.

ماده ۱۹۳ ـ در این گونه معادن باید منحصراً دستگاههای آتش که اطمینان بکار برده شود.

ماده ۱۹۴ـ در موارد زیر آتش زدن چال ممنوع است.
۱ـ وقتیکه غلظت گاز گریزو در محل انفجار از ۱% بیشتر باشد.
۲ـ موقعیکه خطر سرایت انفجار به محلهای متروکه و حفریات و شکستگی‌هائی که در آنها گازگریزو جمع شده موجود باشد.

ماده ۱۹۵ـ سیم هدایت کننده جریان برق برای آتش باری باید دارای روپوش عایق باشد.

ماده ۱۹۶ـ آتش بار قبل از خرج گذاری باید هوای اطراف چال را از نظر وجود گاز گریزو تا شعاع ۳۰ متری آزمایش نماید تا در صورتیکه عیار گاز از ۱% تجاوز کند از خرج گذاری خودداری نماید و مراتب را به مسئول ایمنی معدن اطلاع دهد.

ماده ۱۹۷ـ میزان مصرف مواد ناریه برای هر چال نباید از مقداریکه کارخانه سازنده تعیین کرده است تجاوز نماید.

ماده ۱۹۸ـ در معادن گرد ذغال دار قبل از آتش زدن چالها باید محوطه را باندازه کافی آب پاشی نمود.

ماده ۱۹۹ـ آتش بار باید فقط کارگاه یا سینه کاری را که مسئول معدن باو دستور داده است آتش باری کند.

فصل هشتم ـ تأسیسات برق

ماده ۲۰۰ـ در معادنی که از نیروی برق استفاده میشود علاوه بر رعایت مقررات ایمنی این فصل کلیه آئین نامه‌ها و مقررات حفاظتی مربوط به برق نیز لازم الاجرا است.

ماده ۲۰۱ـ در هر یک از مدارهای جریان برق باید کلیدهای قطع و وصل روی تمام سیم‌های مربوط به وسایل مصرف کننده برق تعبیه شود. باستثنای مدار روشنائی درمحلهای خشک که در این مورد میتوان کلید قطع و وصل را فقط روی سیم فاز قرار داد کلیدهای مذکور را باید در محلی قرار دهند که بخوبی دیده شده و در دسترس باشند.

ماده ۲۰۲ـ تأسیسات برق باید دارای وسیله محدود کننده فشار و رله های ایمنی باشد تا در صورت تجاوز فشار از حدیکه برای دستگاهها تعیین شده است جریان خودبخود قطع شود.

ماده ۲۰۳ـ استفاده از مقاومت‌های ‌الکتریکی برای بدست آوردن جریان کمتر از ۳۰ ولت ممنوع است و مدارهای این قبیل جریان باید از سایر مدارهای برقی بکلی جدا باشد باستثنای سیمهای فرمان (پیلوت) و روپوش محافظ (اکران) که در کابل‌های مخصوص جریان برق مستقیم ۳۰ تا ۶۰۰ ولت و با برق متناوب ۳۰ تا ۴۰۰ ولت قرار دارد.

ماده ۲۰۴ـ استفاده از زمین بعنوان قسمتی از شبکه ممنوع است باستثنای سیمی ‌که برای اتصال زمین قسمتهای خنثی و یا برای رله اتصال بزمین بکار میرود.

ماده ۲۰۵ـ از دو رشته ریل راه آهن بعنوان برگشت جریان برق میتوان استفاده کرد در این صورت باید تکه های هر رشته ریل از نظر عبور جریان برق بهم متصل باشند و لااقل در هر یکصد متر بین دو رشته ریل نیز این ارتباط برقرار شود.

تبصره ـ اختلاف فشار برق بین ریل و زمین نباید از ۱۵ ولت تجاوز کند.

ماده ۲۰۶ـ در شبکه سه فاز ستاره ای اگر فشار جریان برق بین فاز و نول از ۱۵۰ ولت بیشتر نباشد و نقطه خنثی و سیم نول وجود داشته باشد نقطه خنثی باید بطور دائم بزمین متصل شده و یا اینکه وسیله ای بکار برده شود که اگر فشار جریان برق هر یک از فازها نسبت بزمین از حد فشار ستاره تجاوز کند نقطه خنثی از طریق سیم نول بزمین متصل شود.

ماده ۲۰۷ـ در تأسیساتی که جریان برق متناوب از ۱۵۰ ولت و مستقیم از ۶۰۰ ولت به بالا باشد قسمتهای زیر باید بزمین متصل گردد:
الف ـ بدنه و قسقتهای ‌هادی ماشین آلات و ترانسفورماتورها که در حال عادی کار فاقد جریان برق است.
ب ـ آرماتور و روپوش فلزی کابلها باستثنای روپوش محافظ (اکران)
ج ـ دستگیره و توری و سرپیچ چراغها اگر کاملا عایق نباشند.
د ـ پایه های فلزی و یا بتون مسلح و بطور کلی هر وسیله غیرعایقی که احتمال اتصال به برق داشته باشد.

ماده ۲۰۸ـ هر ساختمان باید بطور جداگانه دارای سیم اتصال بزمین باشد که تمام قسمتهای نامبرده در ماده فوق بآن متصل شود.

ماده ۲۰۹ـ سیم‌های اتصال بزمین باید بطریقی نصب شود که پوسیده نشده و اتصالی‌های آن‌ها باز نشود.

ماده ۲۱۰ـ شبکه‌های مختلف اتصال بزمین باید از نظر عبور جریان برق از یکدیگر مجزا بوده و بدون فیوز و کلید قطع کننده باشد.

ماده ۲۱۱ـ مقاومت ‌الکتریکی واحد طول سیمهای اتصال بدنه بزمین باید از کمترین مقاومت واحد طول در سیمهای شبکه اصلی کمتر باشد.

ماده ۲۱۲ـ در صورتیکه قسمتهائی از تأسیسات برق مستقیم کمتر از ۶۰۰ ولت و متناوب کمتر از ۲۵۰ ولت بدون روپوش عایق در محل عمومی ‌نصب شده باشد باید بوسیله نرده یا توری و یا وسایل مشابه محفوظ و با علامت واضحی مشخص گردد.

ماده ۲۱۳ـ در تأسیسات برق مستقیم بیش از ۶۰۰ ولت و متناوب بیش از ۲۵۰ ولت باید قسمتهای بدون عایق شبکه را خارج از دسترس و روی مقره های مناسب قرار داد بطوریکه سیمها با اشیاء دیگر فلزی تماس حاصل نکند و سیمهای هوائی مخصوص لکوموتیوهای ‌الکتریکی نیز روی مقره‌های مناسب نصب گردد.

ماده ۲۱۴ـ برای منفجر کردن مواد ناریه بطریق‌ الکتریکی نباید از سیمهای بدون روپوش استفاده کرد. هرگاه برای انفجار از برق معدن استفاده شود فشار جریان برق نباید در مورد برق مستقیم از ۶۰۰ ولت و برق متناوب از ۲۵۰ ولت تجاوز نماید ضمناً دو سر سیم های هدایت جریان برق به چال ها که در پناهگاه واقع شده تا آخرین لحظه بیگدیگر متصل باشد.

ماده ۲۱۵ـ فاصله سیمهای لخت تأسیسات برق مستقیم بیش از ۶۰۰ ولت و متناوب بیش از ۲۵۰ ولت با زمین نباید کمتر از ۵/۲ متر باشد. در غیر اینصورت مسیر شبکه باید بوسیله حایلی مناسب از محل عبور افراد مجزا شود.

ماده ۲۱۶ـ کابلها باید دور از لوله‌های آب و هوای فشرده و گاز در محل خشک قرار گیرند. ضمناً کابلهای زیرزمین باید دارای روپوش سربی و بدون درز باشد.

ماده ۲۱۷ـ تابلوهای تقسیم با ولتاژهای مختلف مذکور در ماده ۲۱۵ و نیز تابلوهای دارای جریان کمتر باید بوسیله رنگهای مختلف مشخص و متمایز گردد.

ماده ۲۱۸ـ ماشین‌ها ـ ترانسفورماتورها ـ تابلوها و سایر وسائل مربوط به شبکه برق مستقیم بیش از ۶۰۰ ولت و متناوب بیش از ۳۰۰ ولت باید بطور کامل محفوظ و بوسیله حایلهای مناسب مجزا شده باشد و راه ورود بمحل این قبیل وسایل باید لااقل ۵/۲ متر ارتفاع و ۲ متر عرض داشته باشد و محل ورود به محوطه پشت تابلوها باید دارای دری به ارتفاع حداقل ۵/۲ متر باشد.

ماده ۲۱۹ـ هرگاه تابلوهای شبکه‌های مذکور در ماده ۲۱۷ دارای قسمتهای فلزی باشد (باید زمین قسمت جلوی تابلوها با فرش عایق مفروش گردد) و فواصل اجسام‌هادی متصل بزمین با تابلو باندازه ای باشد که تماس با اجسام ‌هادی و تابلو در آن واحد مقدور نباشد.

ماده ۲۲۰ـ قراردادن و یا نزدیک کردن اشیائی که ممکن است اتصالی و یا جرقه تولید کند بسیم‌های برق ممنوع است.

ماده ۲۲۱ـ در محلهائی که تأسیسات ‌الکتریکی مذکور در ماده ۲۱۵ وجود دارد باید چنگال بلند دسته عایقی برای نجات آسیب دیده در دسترس باشد.

ماده ۲۲۲ـ در محل پستهای ترانسفورماتور و مولد برق و بطور کلی در محلهائی که در صورت خاموشی برق احتمال بروز خطر موجود است باید منبع روشنائی جداگانه وجود داشته باشد.

ماده ۲۲۳ـ دستگاهها و وسایل برقی (حتی چراغهای دوره گرد) که توسط اشخاص حمل و نقل میشود باید فقط با جریان مستقیم کمتر از ۶۰۰ ولت و متناوب تا ۲۵۰ ولت کارکند باستثنای پرفراتورهای ‌الکتریکی پایه دار که میتوان آنها را با جریان متناوب تا ۴۰۰ ولت بکار انداخت مشروط بر اینکه در مقابل خطر برق گرفتگی افراد نکات ایمنی در آنها مراعات شده باشد بهرحال رعایت ماده ۲۰۷ مورد این قبیل دستگاهها ‌الزامی ‌است.

ماده ۲۲۴ـ برای تغذیه وسایل و ماشینهای برقی موضوع ماده ۲۲۳ باید کابل‌های نرمی‌ که دارای روپوش لاستیکی و یا مواد مشابه آن باشد بکار برده شود.

ماده ۲۲۵ـ شبکه‌های تلفنی و تلگراف و یا شبکه‌های مخصوص علامت دادن باید با شبکه برق موضوع ماده ۲۱۵ فاصله کافی داشته باشد.

ماده ۲۲۶ـ ترانسفورماتورها و مولدهای برق و وسایل مربوط را باید در مکانهائی که با مصالح غیرقابل اشتعال ساخته شده قرار داد و در این مکانها نباید اشیاء قابل اشتعال وجود داشته باشد.

ماده ۲۲۷ـ در محلهای مذکور در ماده ۲۲۶ باید وسایل آتش نشانی مناسب وجود داشته و درصورت استفاده از وسائلی که در داخل روغن کار میکنند کیسه یا سطل های پر از ماسه نیز میبایستی در دسترس باشد.

ماده ۲۲۸ـ زیر دستگاههای برقی که داخل روغن کار میکنند باید مقدار کافی ماسه ریخته شود تا در موقع بروز نقص تمام روغن ریخته شده از دستگاه جذب شود.

ماده ۲۲۹ـ ترانسفورماتورهای کوچک و وسایل راه اندازی و امثال آنها که در داخل روغن کار میکند باید مجهز بوسیله ای باشد که‌ هرگاه حرارت روغن از حدی تجاوز کند قبلا آژیر دهد و درصورت ادامه ازدیاد درجهٔ حرارت جریان برق را قطع کند.

ماده ۲۳۰ـ در محلهائی که برای نگاهداری و شارژ اکومولاتور اختصاص داده شده باید:
الف ـ لامپهای روشنائی دارای حباب‌های مضاعف باشد و از استفاده از هر شیئی که بحرارت قرمز برده شده و یا دارای شعله آزاد باشد خودداری شود.
ب ـ آکومولاتور نسبت به بدنه قفسه‌های شارژ و خود قفسه‌ها نسبت بزمین عایق بندی شده باشد.
ج ـ دستگاهها طوری نصب شوند که در آن واحد دست زدن بدو محل که اختلاف فشار شان از ۱۵۰ ولت بیشتر است امکان پذیر نباشد. در مورد اکومولاتورهائی که اختلاف فشارشان بیش از ۱۵۰ ولت باشد ماده ۲۱۹ لازم‌الاجرا است.
د ـ گازهای حاصله در این محلها بوسیله‌ هواکش‌های مناسب خارج شود.

ماده ۲۳۱ ـ در چراغخانه‌های مخصوص چراغهای‌ الکتریکی باید بندهای ج و د ماده ۲۳۰ رعایت شود.

ماده ۲۳۲ـ در مناطقی که احتمال تولید گاز قابل اشتعال باشد باید تأسیسات برق مجهز بوسایل ایمنی در مقابل انفجار گاز باشد و در غیراینصورت این تأسیسات برق مجهز بوسایل ایمنی در مقابل انفجار گاز باشد و در غیراینصورت این تأسیسات باید در مکان مجزائی مصون از نفوذ گاز نصب شود.

ماده ۲۳۳ ـ در داخل مخزنهای فلزی و یا در محلهائیکه کارگر با قطعات بزرگ فلزی تماس دارد چراغ دوره گرد باید با جریان کمتر از ۳۰ ولت روشن شود.

ماده ۲۳۴ـ برای انجام هرگونه تغییر و یا تعمیر و حتی تعویض لامپ باید جریان برق قسمت مربوط قطع شود.

تبصره ـ در شبکه برق مستقیم بیش از ۶۰۰ ولت و متناوب بیش از ۲۵۰ ولت عملیات فوق الذکر باید با اجازه مخصوص متصدی برق و تحت نظر مسئول تعمیرات با تجربه و با وسائل مخصوص انجام شود.

ماده ۲۳۵ـ هرگاه عیب شبکه ناشی از بوجود آمدن اتصال کوتاه (اتصالی) و یا اتصال بزمین باشد باید برابر مفاد ماده ۲۳۴ عمل شود.

ماده ۲۳۶ـ برای انجام تعمیرات و یا تغییرات هر قسمت از شبکه باید آن قسمت از هر دو طرف قطع شود و تمام فازها را بیکدیگر و بزمین نیز اتصال دهند و متصدی مربوطه باید از قطع برق در آن قسمت اطمینان حاصل کرده و ترتیبی دهد که برقرار کردن جریان برق در قسمت تحت تعمیر و تغییر بوسیله اشخاص دیگر امکان پذیر نباشد. متصدی مذکور پس از اتمام کارهای مربوطه و حصول اطمینان از اینکه خطری متوجه کسی نمیشود میتواند جریان برق را برقرار کند.

ماده ۲۳۷ـ هنگام تعمیر کابل مخصوص تغذیه وسایل قابل حمل و نیمه ثابت باید ضمن قطع جریان برق فیش‌های کاب را از پریزهای مربوطه نیز خارج نموده و اتصال های نر و ماده را به طریق صحیح و مطمئن از یکدیگر جدا کرد.

ماده ۲۳۸ـ متصدیان هر یک از ماشین‌ها و قسمتهای شبکه باید اتصال های زمین و بدنه ماشین ها و کابلهای نرم و دو شاخه های مربوط را بشرح زیر بازرسی کنند.
الف ـ در شبکه برق مستقیم ۶۰۰ ولت ببالا و یا متناوب ۳۰ ولت ببالا که نقطه نول آن به زمین متصل نباشد باید همه روزه بوسیله دستگاههای کنترل مخصوص اختلاف فشار بین هر فاز و زمین را اندازه گیری کرده و مطمئن شوند که اختلاف غیرعادی نباشد.
ب ـ باید لااقل هر سال یک مرتبه وضع سیمهای اتصال بزمین را بررسی کنند.
ج ـ باید میزان عایق بودن شبکه نسبت بزمین را لااقل هر ششماه یک مرتبه بررسی کنند.
د ـ باید نتیجه تمام بررسی ها و بازدیدهای انجام شده در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده ۲۳۹ـ در هر یک از نقاطی که تاسیسات برق وجود دارد باید یک نقشه اجمالی و دستورالعمل ایمنی مختصری در محل دید افراد نصب گردد. در این دستورالعمل باید بطور صریح نوشته شود که دخالت اشخاص غیر از متصدیان برق در امر تعمیر و یا بکار بردن وسائل ممنوع است و در مورد تأسیسات برق ماده ۲۱۹ باید قید شود که دست زدن بقسمتهای فلزی شبکه خطرناک و اکیداً ممنوع است و همچنین دستورالعملی برای نجات اشخاص برق گرفته تهیه و بدیوار نصب کنند.

ماده ۲۴۰ـ هر یک از پذیرگاههای داخل معدن باید بوسیله تلفن و یا وسایل ارتباطی دیگر با مرکز نیرو یا پست مرکزی ترانسفورماتور خارج معدن در ارتباط باشد.

ماده ۲۴۱ـ کابلهای مسلح و کابلهای با روپوش فلزی باید بطوری بدیواره گالری‌ها نصب گردد که در اثر وزن خود پاره نشده و بوسائل دیگر برخورد نکند.

ماده 242ـ روپوش فلزی کابل باید بسیم اتصال بزمین وصل باشد مگر آنکه این روپوش بجای محافظ بکار رفته باشد که در اینصورت باید بیک رله اتصال زمین مربوط گردد.

ماده ۲۴۳ـ تمام قسمتهای شبکه غیرثابت باید در آخر هر نوبت کار بطور مطمئنی از برق جدا گردد.

ماده ۲۴۴ـ کلیه تعمیرات روی کابل ها باید در خارج معدن انجام گیرد.

ماده ۲۴۵ـ در چاه‌ها و گالری‌های خروج هوا و محلهای مرطوب باید آرماتور کابل بوسیله روپوش نسوز و مقاوم در مقابل رطوبت محفوظ گردد.

ماده ۲۴۶ـ تابلوهای تقسیم برق باید از مواد نسوز و مقاوم درمقابل رطوبت ساخته و بطریقی نصب شود که در معرض چکیدن آب نباشد.

ماده ۲۴۷ـ لوکوموتیو و واگنهای حمل و نقل در معادن نمی‌توانند از ولتاژ بیشتر از ۶۰۰ ولت استفاده نمایند.

ماده ۲۴۸ـ سیم یا سیمهای تغذیه‌ الکتریکی به لوکوموتیوهای برقی باید بطریقی نصب شوند که احتمال پاره شدن و یا تولید حریق در چوب بست‌ها و یا برق گرفتگی اشخاص وجود نداشته باشد.

ماده ۲۴۹ـ کلیه لوله ها و آرماتورها و مفتولهای فلزی ـ علائم مکانیکی باید از نظر ایمنی در فاصله های مناسب به ریلها اتصال‌ الکتریکی داشته باشند.

ماده ۲۵۰ـ هرگاه ارتفاع سیم برق رسانی به لکوموتیو از ریل کمتر از ۲۰/۲ متر باشد باید هنگام عبور و مرور اشخاص جریان برق قطع گردد.

ماده ۲۵۱ـ اطاقک راننده در لکوموتیوهای‌ الکتریکی که از سیم لخت برق میگیرد باید مسقف بوده و پایه شانه اتصال برق عایق بندی شده باشد تا احتمال برق گرفتگی راننده وجود نداشته باشد.

ماده ۲۵۲ـ تمام قسمتهای لکوموتیو که جریان برق از آن عبور میکند باید بوسیله پوشش محکم و عایقی محفوظ شده باشد.

ماده ۲۵۳ـ برای انجام هرگونه تغییر در شبکه انتقال برق به لکوموتیو و یا در لکوموتیو اعم از تعمیر قسمتهای ‌الکتریکی و یا مکانیکی باید قبلا جریان برق قطع شود.

ماده ۲۵۴ـ شبکه مخصوص علائم برقی باید با جریان برق با ولتاژ کمتر از ۲۰ ولت کار کند.

ماده ۲۵۵ـ سیم‌های شبکه علائم باید طوری نصب گردد که مدار کوتاه (اتصالی) ایجاد نشود در شبکه علائم باید طوری نصب گردد که مدار کوتاه (اتصالی) ایجاد نشود در شبکه علائم فقط برای قسمت‌های خنثی (نول) میتوان از سیمهای بدون روپوش استفاده کرد.

ماده ۲۵۶ـ کلیه تجهیزات ‌الکتریکی واقع در یک بخش معدن بمنزله یک قسمت مستقل تلقی شده و برای اتصال بزمین باید برابر ماده ۲۰۷ عمل شود.

ماده ۲۵۷ـ برای استفاده از برق با فشار ‌الکتریکی (ولتاژ) ۳۰ تا ۶۰۰ ولت در درون معدن باید کابلهای با پوشش لاستیکی و عایق و مقاوم بکار برده شود.

ماده ۲۵۸ـ در چاه برای استفاده از برق با فشار ‌الکتریکی بیش از ۶۰۰ ولت و همچنین انتقال برق حتی با فشار‌ الکتریکی کمتر از ۶۰۰ ولت باید کابل مسلح و با مشخصات موضوع ماده ۲۵۷ باشد (باستثنای سیمهای برق رسانی لکوموتیوهای برقی که تابع مقررات خاصی هستند).

هـ ـ مواد اضافی در مورد استفاده برق در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال

ماده 259ـ در معادن دارای گریز و یا گرد ذغال فقط تأسیسات زیر را میتوان بطور ثابت برقرار کرد:
الف ـ کابلهای مسلح در راههائیکه دارای وسیله نگاهداری مطمئن و سالم بوده و جریان کافی هوا برقرار و عیار گریز و در آنها از صدی یک تجاوز نکند.
ب ـ سیم‌های ساده روپوش داری که در لوله‌های فلزی با عایقی داخلی قرار داشته باشد مشروط بر آنکه‌ هوای کافی و منظم در اطراف لوله در جریان بوده و عیار گریز و بسیار کم باشد.
ج ـ دستگاهها و موتورهائی که در مقابل گریز و بی خطر تشخیص داده شده مشروط بر اینکه در محل استقرار آنها هوا بطور بطور منظم عبور کرده و عیار گریز و کم باشد.

ماده ۲۶۰- هوای معدن باید طوری جریان داشته باشد که تمام تأسیسات برق بخوبی تهویه گردد.

ماده ۲۶۱ـ هرگاه تمام و یا قسمتی از تأسیسات برق در مسیر راههای عمومی ‌واقع شده باشد باید همه روزه کیفیت هوای ورودی بآن راه را از حیث مقدار گریز و بررسی نمود بطوریکه عیار گریز و از نیم درصد (۵ در هزار) تجاوز نکند و بعلاوه ترتیبی داده شود که ورود ناگهانی مقدار زیادی گریز و امکان پذیر نباشد.

ماده ۲۶۲ـ باستثنای لکوموتیو برقی و وسائط نقلیه ای که در ماده بعد گفته میشود سایر وسایل برقی که در کارگاهها مورد استفاده قرار میگیرند باید ضد گریز و باشند.

ماده ۲۶۳ـ لکوموتیو و سایر وسائط نقلیه برقی باید ایمن در مقابل گریز و (ضد گریزو) باشد و تحت شرایط گفته شده در ماده ۲۵۹ بکار برده شود و در استفاده از سایر انواع لکوموتیو و وسایل نقلیه برقی حتی آنهائیکه از سیم هوائی بدون روپوش تغذیه میشوند علاوه بر رعایت ماده ۲۵۹ رعایت ماده ۲۶۱ نیز لازم‌الاجراء است.

ماده ۲۶۴ـ در معادنی که دارای تصاعد آنی گریز و میباشند نصب و بکار بردن تأسیسات برق ممنوع است در این قبیل معادن میتوان از چراغ اطمینان برقی و آتشباری با برق بوسیله آتش کن برقی ایمنی استفاده نمود.

ماده ۲۶۵ـ متصدیان مربوط باید دستگاههای ضدگریز و برقی را حداقل روزی یکبار بازدید و بررسی کنند و هر هفته یکبار نیز متخصص برق آنها را بازدید و در صورت لزوم تعمیر کند.

ماده ۲۶۶ـ تعمیر و یا بازکردن روپوش وسائل برقی ضد گریز و باید فقط توسط متخصص مربوطه انجام گیرد. این وسایل باید بطریقی بسته شده باشد که بوسیله آچار و یا ابزار معمولی نتوان آنها را باز کرد.

ماده ۲۶۷ـ هوای محلها و راهها و گالریها و کارگاههای استخراج که در آن تأسیسات برق وجود دارد باید لااقل در هر نوبت کار دوبار بازرسی شود و در موارد زیر باید فوراً جریان برق قطع گردد:
الف ـ هرگاه عیار گریزو یک درصد و یا بیشتر باشد.
ب ـ در ناحیه ایکه در اثر ریزش (آوار) احتمال معیوب شدن تأسیسات برق و یا رسیدن گریزو بتأسیسات برق وجود داشته باشد.
ج ـ در هر قسمتی که یکی از شرایط استفاده از برق که در این فصل ذکر شده از بین رفته باشد.

ماده ۲۶۸ـ برقرار کردن مجدد برق باید منحصراً بوسیله متصدی مربوطه انجام گردد.

ماده ۲۶۹ـ هرگونه تعمیرات و تغییرات در تأسیسات برق باید توسط مسئول مربوط در دفتر مخصوص ثبت گردد.

ماده ۲۷۰ـ بهره بردار موظف است نقشه تکمیل شده تأسیسات برق را همیشه در سر معدن نگاهداری نماید.

فصل نهم ـ آسانسورها و بالابرها

ماده ۲۷۱ـ ساختمان آسانسورها و بالابرها و امثال آن باید:
۱ ـ هدایت شده باشند.
۲ ـ سقوط اشیاء از داخل آنها ممکن نباشد.
۳ ـ بار داخل آنها بی حرکت بماند.

تبصره ـ آسانسور باید طوری بارگیری شود که بار از دیواره‌های جانبی آن بیرون نزند.

ماده ۲۷۲ـ آسانسور و بالابرهائی که برای حمل اشخاص بکار برده میشود باید دارای سرپناه و ترمز و پاراشوت بوده و بعلاوه دستگاه محرکه آنها مجهز به وسیله خودکار تنظیم کننده سرعت باشد. ضمناً پلاک نشان دهنده ظرفیت سرنشینهای این وسائل باید بطور آشکار در محل مناسبی نصب گردد ظرفیت مذکور باید حداکثر برابر با ظرفیت باری باشد که با این وسائل میتوان حمل کرد.

ماده ۲۷۳ـ ماشینهای چرخ چاه باید دارای ترمزی باشد که درصورت لزوم بتواند کابل را بی حرکت کند و اگر چرخ چاه دستی باشد باید دارای وسیله ای باشد که آنرا از گردش در جهت مخالف بازدارد بعلاوه اگر چرخ چاه در ماشینهائی که برای حمل اشخاص بکار میرود قابل جدا کردن از موتور باشد باید دارای ضامن مخصوصی باشد که از بروز هرگونه خطر جلوگیری کند.

ماده ۲۷۴ـ ماشینهای چرخ چاه باید مجهز بدو دستگاه ترمز جداگانه باشد (ترمز عادی و ترمز ایمنی) بطوریکه ‌هر یک از این ترمزها قادر به توقف ماشین باشد. کفش این ترمزها ممکن است مشترک باشد ولی وسایل فرمان ها باید کاملا مجزا و در دسترس متصدی ماشین قرار گیرد و باید حداقل یکی از ترمزها از نوع وزنه ای باشد و همچنین حداقل یکی از آنها در صورت قطع شدن نیروی محرکه چرخ چاه را متوقف کند.

ماده ۲۷۵ـ در ماشینهائی که دارای جعبه دنده میباشد باید با یکی از ترمزها بتوان مستقیماً چرخ چاه را متوقف کرد.

ماده ۲۷۶ـ ترمز ایمنی باید بنحوی باشد که در هر یک از موارد زیر بطور خود کار وارد عمل گردد:
الف ـ هرگاه اطاقک آسانسور از چاه خارج و به قرقره‌ها نزدیک شود.
ب ـ هرگاه سرعت حرکت در نزدیکی پذیرگاه مقصد ار ۵/۱ متر در ثانیه کمتر نشود.

ماده ۲۷۷ـ باید وسیله ای وجود داشته باشد که‌هم زمان با بکار افتادن ترمز ایمنی برق ماشین را بطور خودکار قطع کند.

ماده ۲۷۸ـ ماشین‌های استخراج که سرعت آنها تا ۶ متر در ثانیه است و آسانسور متصل بآن که برای حمل اشخاص هم بکار برده میشود باید مجهز به وسیله نشان دهنده موقعیت اطاقک آسانسور در چاه باشد و بعلاوه بتواند با علامت صدادار نزدیک شدن آنرا به پذیرگاه اعلام کند و ماشینهائیکه سرعت حرکت آنها از شش متر در ثانیه بیشتر است باید مجهز به وسایل زیر نیز باشد:
الف ـ وسیله ایکه ترمزها را بنرمی‌ وارد عمل کند.
ب ـ وسیله محدود کردن سرعت به میزانیکه معمولا عمل میکند.
ج ـ دستگاه ثبت کننده سرعت.
هنگام حمل اشخاص باید علائم مخصوص در پذیرگاهها روشن شود و بطور واضح حمل مسافر را اعلام نماید.

ماده ۲۷۹ـ جنس کابل باید مناسب با شرایط محیط کار باشد و در مقابل عواملی از قبیل اسید و غیره مقاوم باشد.

ماده ۲۸۰ـ هنگام تحویل گرفتن هر کابل نو با بد قطعه ای بطول ۴ متر از آن را برید و برای آزمایشات مقایسه ای در محل خشکی نگاهداری کنند.

ماده ۲۸۱ـ مقاومت کابل نو (در مقابل پاره شدن) را هنگام تحویل گرفتن از طریق آزمایش خود کابل و یا آزمایش تمام عنصرهای آن تعیین میکنند و در ضمن اضافه شدن طول کابل قبل از پاره شدن را هم تعیین میکنند و در هرحال باید هر یک از عنصرهای کابل را از حیث کشش و خمش و پیچش نیز آزمایش کنند.

ماده ۲۸۲ـ کابلهائی که علاوه بر بارکشی برای حمل اشخاص نیز بکار برده میشود در سال اول کار هر سه ماه یکمرتبه و در سال بعد هر دو ماه یک مرتبه باید به اندازه ۲ متر از پائین آن بریده و آزمایش شود تمامی‌ بار مفید و بار مرده و مجموعه وسیله باربری نباید از یک ششم مقاومت کابل تجاوز کند ولی اگر عمق چاه بیش از ۵۰۰ متر باشد برای هر یکصد متر اضافی میتوان یکدهم از این ضریب را کسر کرد و در هر حال وزن مذکور از یک پنجم مقاومت کل کابل نبایستی تجاوز کند.

تبصره ـ کابلهای مخصوص قرقره‌های کپ (نوع و چرخ چاه) از شمول این ماده مستثنی میگردد. ضریب اطمینان آنها باید برای عمق کمتر از ۵۰۰ متر ۷ و برای عمق‌های بیش از ۵۰۰ متر ۶ در نظر گرفته شود و اگر این کابل برای حمل اشخاص هم بکار برده میشود مدت استفاده از آن نباید از دو سال تجاوز کند.

ماده ۲۸۳ـ کابل نو آسانسوریکه برای حمل افراد در نظر گرفته میشود بایستی قبل از استفاده حمل افراد حداقل بیست سرویس باربری با حداکثر ظرفیت بوسیله آن انجام شده باشد و همچنین پس از هر آزمایش سه ماهه یا دو ماهه باید حداقل ۴ سرویس و قبل از شروع بکار روزانه حداقل یک سرویس باربری با آن با حداکثر ظرفیت انجام دهند.

ماده ۲۸۴ـ بهره بردار موظف است همواره یک کابل واجد شرایط بعنوان ذخیره در سر معدن آماده داشته باشد.

ماده ۲۸۵ـ پستها و اتصالیهای مربوط به کابلها بایستی دارای مقاومت کافی که برای اینگونه وسایل لازم است باشد.

تبصره ۱ـ بهره بردار موظف است همواره یک سری پست مربوط به کابل در سر معدن آماده داشته باشد.

تبصره ۲ـ مدت کار پست‌ها و اتصالیها نباید از ده سال تجاوز کند.

ماده ۲۸۶ـ تمام قسمتهای مربوط به دستگاه باربری در چاه از قبیل کابل، ماشین‌ها، ترمزها و پاراشوت‌ها را باید همه روزه بازرسی کنند و هر هفته یک مرتبه دستگاههای ایمنی مربوطه (پاراشوت ترمز) آزمایش کنند و همچنین هر ماه یکمرتبه قسمتهای حساس از قبیل اتصالیها و قرقره‌ها از وجود روغن اضافی پاک شود.

ماده ۲۸۷ـ کلیه بازرسیها و آزمایشهای کابل و وسایل باربری مربوطه باید توسط اشخاص و سازمانهای صلاحیت دار با روشهای فنی معتبر انجام گیرد.

ماده ۲۸۸ـ هرگاه پس از هر آزمایش مشاهده شود که تقلیل قابل ملاحظه ای در مقاومت کابل حاصل شده و یا بیش از ده درصد عنصرهای مشهود آن در طول سه گام پاره شده باشد و یا تغییر محسوسی در شکل ظاهری کابل از نظر خوردگی یا سائیدگی یا تقلیل قطر و یا بازشدن پیچش آن حاصل شده باشد آن کابل باید تعویض گردد.

ماده ۲۸۹ ـ در هر معدن که باربری از طریق چاه با وسایل بالابر انجام میگیرد بهره بردار موظف است دفتری برای ثبت موارد زیر در سر معدن اختصاص دهد:
الف: نام و نشانی کارخانه سازنده کابل و وسایل مربوطه.
ب ـ مشخصات کابل و نوع سیمهای بکار برده شده در ساختمان آن و نتیجه آزمایش‌های انجام شده در باره کابل نو و محاسبه مقاومت کل کابل و همچنین نتیجه آزمایشهائیکه بر طبق مقررات مواد ۲۸۰ و ۲۸۱ و ۲۸۲ انجام میشود.
ج: تاریخ شروع استفاده از کابل و نوع باربری آن.
د: وزن مرده کلیه وسائلی که کابل متحمل میشود بانضمام وزن خود کابل و همچنین حداکثر وزن باریکه حمل میشود.
هـ: تاریخ و نوع تعمیرات و سروته کردن کابل.
و: تاریخ و علت خارج کردن کابل از سرویس.
ز: مقدار عملکرد کابل در حرکت بطرف پائین و در حرکت بالا و میزان تن کیلومتر انجام شده.

فصل دهم ـ ایمنی و نجات و کمکهای اولیه

ماده ۲۹۰ـ در داخل و خارج هر معدن باید به تعداد کافی وسایل آتش نشانی در نقاطیکه احتمال آتش سوزی میرود علاوه بر محلهائیکه در این آئین نامه‌ در فصول مختلف پیش بینی شده وجود داشته باشد.

ماده ۲۹۱ـ در هر معدن باید حداقل وسایل نجات و کمکهای اولیه از قبیل برانکار ـ جعبه کمکهای اولیه با داروی مورد نیاز درمحل مناسبی که دسترسی فوری کارگران در مواقع ضروری بآنها میسر باشد موجود باشد و بر حسب اهمیت معدن و تعداد کارگران و سایل ضروری دیگری که برای کمک و نجات کارگران لازم است باید طبق نظر بازرس کار تعیین شود و بهره بردار موظف است کلیه آنها را آماده و در معدن در محلهای مناسب آماده استفاده نگاه دارد.

تبصره ـ کلیه دستگاههای آتش نشانی معدن و همچنین کلیه وسایل نجات و کمکهای اولیه باید مرتباً بازدید و مورد آزمایش قرارگیرد تا همیشه برای استفاده آماده باشد.

ماده ۲۹۲ـ در هر معدن از هر گروه کارگر که با هم کار میکنند باید حداقل یکنفر طریقه استفاده از وسایل کمکهای اولیه را بداند.

ماده ۲۹۳ـ در معدن ذغال که تعداد کل کارگران آن از ۳۰۰ نفر بیشتر باشد و در سایر معادن که تعداد کل کارگران آن از ۵۰۰ نفر بیشتر باشد بهره بردار موظف است یک نفر شخص صلاحیتدار بعنوان مسئول ایمنی و نجات انتخاب نماید. وظیفه شخص مذکور منحصراً رسیدگی بامور ایمنی و نجات میباشد.

ماده ۲۹۴ـ در معادن گرز و دارو گرد ذغال دار و معادنیکه تعداد کارگران در هر نوبت کار بیش از ۵۰ نفر باشد باید حداقل یک گروه نجات مرکب از پنج نفر وجود داشته باشد.

تبصره ـ علاوه بر پنج نفر افراد گروه نجات باید چند نفر از کارگران نیز تعلیمات لازم را دیده باشند تا در صورت لزوم جانشین افراد گروه نجات گردند.

ماده ۲۹۵ـ افراد گروه نجات باید از بین کارگران شاغل مجرب که دارای استعداد جسمانی کافی بوده و دسترسی بآنها در هر موقع امکان پذیر باشد تعلیمات لازم را فرا گرفته و لااقل ماهی یکبار تمرینهای لازم را بعمل آورند.

ماده 296ـ گروه نجات با نظر بازرس کار و برحسب ضرورت باید مجهز بدستگاه‌ های تنفسی انفرادی و وسائل لازم دیگر از قبیل دستگاههای اندازه گیری گاز گریزو ـ اکسید دو کربن و برانکار و غیره باشند این دستگاهها باید مرتباً و در فواصل مناسب بازدید و آزمایش شده بطوریکه‌ همیشه برای استفاده آماده باشند.

ماده ۲۹۷ـ افراد گروه نجات باید هر سال دو بار مورد معاینه پزشکی قرار گیرند تا در صورتیکه واجد شرایط نباشند از گروه نجات خارج شده و کسان دیگر بجای آنها انتخاب گردند.

ماده ۲۹۸ـ مسئول معدن موظف است فرم‌های مربوط به حوادث ناشی از کار و همچنین بیماریهای حرفه ای را که از طرف وزارت کار در اختیار آنها گذاشته میشود مرتباً تکمیل نموده و دو نسخه از آنرا به نزدیکترین اداره کار و امور اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی ناحیه مربوطه ارسال دارد.

این آئین نامه‌ مشتمل بر ۱۰ فصل و ۲۹۸ ماده باستناد ماده ۴۷ قانون کار در چهار صدو پنجاه و هشتمین جلسه شورایعالی حفاظت فنی مورخ ۱۸/ ۶/ ۵۴ بتصویب نهائی رسیده و پس از نشر در روزنامه رسمی ‌کشور در سراسر مملکت قابل اجرا است.

وزارت کار و امور اجتماعی