آئین نامه تشکیل کمیسیونهای مشورتی اداره حقوقی
مصوب 1342,09,30

ماده ۱ ـ بمنظور اجرای وظایفی که طبق بند اول و دوم قسمت ۱ ماده ۶ اصول تشکیلات دادگستری بعهده اداره حقوقی محول است در معیت اداره حقوقی و قسمت های تابعه آن کمیسیونهای مشورتی برطبق مقررات این آئین ‏نامه تشکیل میشود.

تشکیلات کمیسیونهای مشورتی

ماده ۲ - کمسیونهای مشورتی بقرار زیر است:
الف ـ کمیسیون حقوق مدنی.
ب ـ کمیسیون آئین دادرسی مدنی.
ج ـ کمیسیون جزای عمومی.
د ـ کمیسیون جزای خصوصی.
هـ ـ کمیسیون آئین دادرسی کیفری.
و ـ کمیسیون حقوق تجارت.
ز ـ کمیسیون حقوق بین الملل عمومی.
ح ـ کمیسیون حقوق بین الملل خصوصی.
ط ـ کمیسیون امور اداری و مالی و اقتصادی.
ی ـ کمیسیون قوانین ثبت.
ک ـ کمیسیون تعیین اصطلاحات و لغات قضائی.

ماده ۳ - هرکمیسیون از ۳ تا ۵ عضو تشکیل میشود. اعضاء کمیسیونها را وزیر دادگستری از بین قضات انتخاب خواهد کرد. یکنفر از اعضاء هر یک از کمیسیونهای یازده ‌گانه از بین کارمندان قضائی اداره حقوقی انتخاب خواهد شد.

وظایف کمیسیونها

ماده ۴ - وظایف کمیسیونهای مشورتی عبارتند از:
الف ـ تنقیح قوانین و تعیین و اعلام قوانین منسوخه و قوانین معتبر و جمع آوری آنها بترتیب علمی (کودیفیکاسیون) و بررسی قوانین معتبر و تطبیق آنها با اصول ششگانه مصوب ملی در بهمن ۱۳۴۱.
ب ـ اظهارنظر در استعلامات قضائی و قراردادهای قضائی و امور مربوط باسترداد و تعاون قضائی که از طرف اداره حقوقی به آنها ارجاع می‌شود.
ج ـ مطالعه مداوم آراء و طرز دادرسی محاکم و پیش‌بینی و پیشنهاد تدابیر مقتضی بمنظور جلوگیری از بطوء جریان دادرسی ـ تضییع حق و تفسیر غلط قوانین.
د ـ بررسی مداوم قوانین خارجی و جمع آوری و ترجمه و مقایسه و اظهار نظر در آنها.
هـ ـ تهیه و پیشنهاد طرحهای لازم قانونی.
و ـ اظهارنظر در طرح هائیکه برای امعان نظر به آنها ارجاع میگردد.
ز ـ رسیدگی و اظهارنظر نسبت بدروسیکه برای دوره کارآموزی تهیه میشود.

ماده ۵ - در مورد وظایف فوق الذکر هر یک از کمیسیونها بامور مربوط بخود رسیدگی و اظهارنظر خواهد کرد.

ماده ۶ - کمیسیونها میتوانند از تعاون و معاضدت یکدیگر برخورد دارشوند و در هر مورد که کمیسیون لازم بداند.
از یک یا چند تن از اعضاء سایر کمیسیونها یا کسانیکه در امور مربوطه خبره هستند دعوت مینماید که در بحث و اظهارنظر شرکت نمایند.

ماده ۷ - چنانچه کمیسیون ها در نتیجه استعلامات قضائی- مطالعه آراء و طرز دادرسی محاکم و یا بطریق دیگر بابهام یا اجمال قوانین برخورد نمایند که دادگاهها و سایر مراجع دادگستری و دولتی در عمل با آنها مواجه هستند طرح های اصلاحی تهیه و پیشنهاد خواهند نمود.

ماده 8- در مورد مطالعه آراء و طرز دادرسی چنانچه کمیسیونها واقف شوند که تفسیر غلط قوانین موجب بطوء جریان دادرسی و تضییع حق میشود مکلفند نظر خود را مشروحاً گزارش نمایند تا دادسرای انتظامی قضات [به] وسیله بخشنامه مراتب را بدادگاهها و سایر مراجع قضائی اعلام نماید.

ماده ۹ ـ در مورد بررسی قوانین خارجی و مقایسه آنها با قوانین ایران درصورتی که کمیسیونها بقانون مفیدی برخورد نمایند طرح قانونی لازم تهیه و پیشنهاد خواهند کرد.

ماده 10- در صورتیکه کمیسیونها در نتیجه تحولات و ضرورتهای اجتماعی تغییری در قوانین موجود یا تصویب قانون جدیدی را لازم بدانند طرح قانونی تهیه و پیشنهاد خواهند نمود. ضرورتهای اجتماعی وسیله مدیرکل قضائی از روی آمار و گزارشهائی که میرسد به کمیسیونها اعلام میگردد.

ماده ۱1ـ کلیه طرح های تنظیم شده در کمیسیونها به کمیسیون تعیین اصطلاحات و لغات قضائی فرستاده میشود. کمیسیون مذکور نسبت به لغات و اصطلاحات قضائی بکار رفته در طرح ها اظهارنظر مینماید تا برای معانی و مقاصد قضائی بخصوص لغات و اصطلاحات معینی با معانی صریح بوجود آمده و بکار رود.

ماده ۱۲ - کمیسیونها هر روز باستثنای روزهای پنجشنبه و تعطیل از ساعت ۴ تا ۷ بعد ازظهر تشکیل میشوند.

ماده ۱۳ - رئیس اداره حقوقی مسئول اداره کمیسیونها است و مکلف است وسائل کار کمیسیونها را فراهم نموده و کلیه موضوعات مطروحه را قبلاً بکمیسیون مربوطه بفرستند و می تواند در هر یک از کمیسیون ها شرکت کرده توضیحات لازم را بدهد ولدی الاقتضا نظر خود را در باب مسائل مطروحه باطلاع اعضاء کمیسیونها برساند اظهارنظر و پیشنهادات و طرح‌های قانونی تنظیم شده وسیله کمیسیونها از طریق رئیس اداره حقوقی نزد مدیرکل قضائی ارسال میگردد مدیرکل قضائی با اظهارنظر مراتب را بوزیر دادگستری گزارش خواهد داد.

ماده ۱۴ -اعضاء قضائی اداره حقوقی مذکور در ماده ۳علاوه بر عضویت کمیسیون سمت دبیری کمیسیون را نیز خواهند داشت.

ماده ۱۵ - دبیر کمیسیون موظف است کارهای رسیده بکمیسیونها را در دفتر مخصوص ثبت و برای رسیدگی در کمیسیون بنوبت بگذارد و نتیجه کار کمیسیونرا نزد رئیس اداره حقوق ارسال دارد.

فوق العاده

ماده ۱۶ - به آقایان اعضاء کمیسیونها و کارمندان قضائی اداره حقوقی که بعنوان دبیر درکمیسیونها شرکت مینماید فوق العاده بعنوان پاداش به تشخیص وزارت دادگستری از محل اعتبار مربوطه بر طبق مقررات راجع بتأدیه این قبیل وجوه درسازمان برنامه پرداخت خواهد شد.

اعتبار هزینه‌های مربوط به کمیسیونها

ماده ۱۷ - کلیه هزینه های مربوط بتهیه اوراق و خرید کتاب و مجله و وسائل کار و امثال آن و همچنین هزینه های مربوط به فوق العاده اشخاص مذکور در ماده۱۶ از محل اعتبارات سازمان برنامه که بموجب موافقت نامه جداگانه در اختیار وزارت دادگستری گذاشته شده است قابل پرداخت خواهد بود.

وزیر دادگستری