آئین‌نامه اجرائی قانون تشکیل شوراهای داوری
مصوب 1346,08,14

نظر به تشکیل دفتر مرکزی خانه‌های انصاف و شوراهای داوری براساس تصویب (سازمان و وظایف وزارت دادگستری) و وجود نقائصی در بعضی از مواد آئین‌نامه اجرائی قانون شورای داوری مصوب مهر ماه سال 45 عین آئین‌نامه پس از اصلاحات لازم در 28 ماده بشرح زیر تصویب میگردد.

الف ـ اداره امور شوراهای داوری

ماده 1ـ بمنظور تمرکز امور اداری شوراهای داوری و ایجاد هم آهنگی بین آنها سازمانی بنام اداره امور شوراهای داوری تحت نظر دفتر مرکزی خانه‌های انصاف و شوراهای داوری در تهران تشکیل میگردد.

ماده 2ـ اداره امور شوراهای داوری با توجه باوضاع اجتماعی و حوائج قضائی ساکنان شهرهای کشور بتدریج و در حدود برنامه وزارت دادگستری صورت نقاطی را که موجبات تشکیل شورای داوری در آنها فراهم است تنظیم نموده و با اظهار نظر از طریق دفتر مرکزی خانه‌های انصاف و شوراهای داوری بوزارت دادگستری گزارش میدهد.

ب ـ انتخابات شورای داوری و تنظیم دفاتر نام نویسی

ماده 3ـ وزارت دادگستری براساس اطلاعاتی که در مورد هر شهر بدست آورده تعداد حوزه‌های شورای داوری و حدود هر حوزه را تعیین نموده و از طریق انتشار آگهی در روزنامه‌ها باطلاع عموم میرساند در آگهی مذکور محل و تاریخ آغاز نامنویسی انتخاب کنندگان و مدت قبول تقاضای داوطلبان عضویت شورای داوری نیز قید میگردد.

ماده 4ـ از تاریخی که در آگهی وزارت دادگستری تعیین و اعلام گردیده و در شهرها، در هر محل که رئیس دادگاه مقتضی بداند و در مرکز در هر محل که اداره امور شوراهای داوری مناسب تشخیص دهد دفاتر مخصوص نامنویسی زیر نظر افراد مسئول برای ثبت نام انتخاب ‌کنندگان قرار داده میشود.

ماده 5 ـ رئیس دادگاه در شهرها و اداره امور شوراهای داوری در مرکز 3 نفر از بین کارمندان دولت یا معتمدان محل یا هر دو را بمنظور تشخیص صلاحیت انتخاب کنندگان برای هر حوزه شورای داوری تعیین مینمایند متصدی دفتر مکلف است نام واجدین صلاحیت را در دفتر مخصوص نامنویسی ثبت و شماره ردیف و نام دفتر مربوط و شماره حوزه شورای داوری را در روی کارتی که بمهر و امضای متصدی دفتر رسیده است قید و بآنان تسلیم نماید دفاتر نام نویسی دو جلد است.
جلد اول مخصوص افرادی است که در حوزه انتخابات سکونت دارند.
جلد دوم مخصوص افرادی ‌است‌ که‌ در حوزه مذکور به‌ پیشه‌ای اشتغال ‌دارند.
تغییراتی که تا قبل از انتخابات در وضع سکونت و نحوه اشتغال انتخاب‌ کنندگان حاصل میشود بر حسب اعلام آنها در دفاتر فوق منعکس خواهد گردید.

ماده 6ـ پس از انقضای مدت نامنویسی انتخاب کنندگان و همچنین مدت قبول تقاضای داوطلبان عضویت، رئیس دادگاه طبق ماده 9 قانون شورای داوری اعضاء کمیسیون تشخیص صلاحیت داوطلبان عضویت شورای داوری را دعوت مینماید.
کمیسیون بکلیه تقاضاهای داوطلبان رسیدگی نموده صورت کسانی را که طبق قانون واجد صلاحیت شناخته شوند تهیه و برئیس دادگاه تسلیم میکند.
در صورتیکه تعداد داوطلبان واجد شرایط بمیزان مقرر در ماده 9 قانون تشکیل شورای داوری بالغ نگردد دفتر مرکزی خانه‌های انصاف و شوراهای داوری مراتب را جهت تجدید دعوت داوطلبان باطلاع وزارت دادگستری خواهد رساند.
در اینصورت وزارت دادگستری میتواند علاوه بر تجدید دعوت داوطلبان عضویت شورای داوری، مدت نامنویسی انتخاب کنندگان را نیز بمیزانی که لازم است تمدید نماید.

ماده 7ـ رئیس دادگاه پس از اتمام کار کمیسیون تشخیص صلاحیت داوطلبان عضویت شورای داوری، تاریخ شروع انتخابات و مدت اخذ رأی و محل آن و اسامی داوطلبانی را که صلاحیت آنها به تائید کمیسیون رسیده با انتشار آگهی باطلاع ساکنان حوزه انتخاب میرساند.

ماده 8ـ رئیس دادگاه با تبادل نظر با اعضاء کمیسیون مذکور در ماده 9 قانون شورای داوری از 3 نفر افراد باسواد ساکن حوزه انتخابات که حداقل دارای شرایط انتخاب کنندگان باشند بعنوان معتمدان اصلی و دو نفر دیگر با همان شرایط بعنوان علی‌البدل برای نظارت در امر انتخابات دعوت مینماید در صورت غیبت هر یک از معتمدان اصلی از اعضاء علی‌البدل برای انجام منظور دعوت بعمل خواهد آمد. انتخابات در هر حوزه یک روز انجام میشود و مدت اخذ رأی ده ساعت خواهد بود.

ماده 9ـ پس از خاتمه اخذ آراء با حضور ناظران انتخابات نسبت باستخراج و شمارش و خواندن آراء اقدام و صورت حائزین اکثریت تهیه و پس از امضاء آنها برئیس دادگاه تسلیم میگردد.
آراء خوانده شده مجدداً در صندوقها ریخته شده پس از لاک و مهر بدفتر دادگاه یا محلی که رئیس دادگاه تعیین نماید فرستاده میشود آراء مذکور تا صدور دستور گشایش شورای داوری حفظ خواهد شد.
داوطلبان عضویت شورای داوری که صلاحیت آنها بگواهی کمیسیون مربوط رسیده و اسامی آنها ضمیمه آگهی انتخابات انتشار یافته میتوانند در جلسات اخذ و قرائت آراء حضور یابند.

ماده 10ـ اعتراض بر جریان انتخابات و نتایج آن باید ظرف 48 ساعت بعد از تاریخ اعلام حائزین اکثریت کتباً بدادگاه تسلیم گردد.

ماده 11ـ پس از انقضای مدت اعتراض رئیس دادگاه خلاصه جریان انتخابات و اسامی حائزین اکثریت را فوراً باداره امور شوراهای داوری اعلام و نظر خود را درباره نحوه انتخابات اعلام میدارد.

ماده 12ـ در صورتیکه گزارش رئیس دادگاه مبتنی بر صحت انتخابات باشد وزارت دادگستری بتقاضای دفتر مرکزی خانه‌های انصاف و شوراهای داوری دستور گشایش شورای داوری را صادر و بمسئولان امر ابلاغ و در غیر اینصورت دستور تجدید انتخابات را طبق مقررات قانون شورای داوری صادر مینماید.
اعتبارنامه اعضاء شورای داوری در مراسم افتتاح شوری بآنها تسلیم خواهد شد.

ج ـ گشایش شورای داوری و تشکیل جلسات

ماده 13ـ پس از صدور اجازه از طرف وزارت دادگستری شورای داوری با حضور اهالی طی تشریفات متناسبی بنام نامی اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریا مهر افتتاح می‌گردد.
محل تشکیل شورا و روز افتتاح آن قبلاً بطریق مقتضی باطلاع اهالی خواهد رسید.
در جریان افتتاح پس از تسلیم اعتبار نامه‌ها یکی از اعصاء[اعضاء] در برابر کتاب آسمانی سوگندنامه زیر را به صدای بلند قرائت مینماید و دیگران عبارات آنرا تکرار میکنند سپس متن سوگندنامه که در صفحه اول دفتر تصمیمات درج شده امضاء میشود.
سوگندنامه
اکنون که با تائیدات الهی و در پرتو عنایات و توجهات پادشاه دادگستر و عدالت پرور اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریا مهر شورای داوری در حوزه ما افتتاح میگردد و افتخار عضویت آن از طرف مردم این حوزه بمن اعطا گردیده به خداوند متعال و کتاب آسمانی او که نزد من مقدس است سوگند یاد میکنم که در خدمت بخلق و حل اختلاف مردم کوشا باشم و در رسیدگی و داوری و اخذ تصمیمات جانب عدالت و انصاف را نگاهداشته و خداوند را در همه حال ناظر و شاهد اعمال خود بدانم و در اجرای این وظیفه خطیر وجدان پاک خود را حاکم بر اعمال خود قرار داده از احکام الهی و قوانین و سنت‌های ملی پیروی نمایم.
اعضائی که طبق ماده 11 قانون شورای داوری آغاز بکار مینمایند باید در اولین جلسه متن سوگند نامه را قرائت نمایند و مراتب در صورتجلسه درج و بامضاء آنها برسد.

ماده 14ـ اعضاء شورای داوری در اولین جلسه طبق ماده 2 قانون اقدام بانتخاب رئیس و اعضاء نموده و آمادگی خود را برای انجام کار اعلام میدارند.

ماده 15ـ در جلسه اول محل و اوقات تشکیل جلسات شورای داوری براساس مقررات ماده 19 قانون شورای داوری تعیین و باطلاع ساکنان حوزه شورا خواهد رسید و چنانچه بعداً نیز تغییری در آن حاصل شود اعلام خواهد شد.
اوقات تشکیل جلسات عادی شورای داوری در لوحه ای درج و لوحه مذکور در کنار در ورودی شوری یا محلّ مناسب دیگری نصب خواهد شد.

ماده 16ـ هر شورای داوری دارای تابلوئی خواهد بود که شماره حوزه در آن درج و در محل در ورودی نصب میگردد.

ماده 17ـ تمثال اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریا مهر در اطاق تشکیل جلسات شورا بالای سر رئیس شورا نصب میشود.

ماده 18ـ ورود تماشاگر بمحل انعقاد جلسات علنی در حدود گنجایش محل آزاد است تماشا گران باید رعایت نظم و سکوت را بنمایند در غیر اینصورت بدستور رئیس شورا از جلسه اخراج خواهند شد از ورود کسانی که مخل نظم جلسات شورا باشند بدستور رئیس شورای یا عضوی که بجای او جلسه شورا را اداره مینماید جلوگیری بعمل خواهد آمد.

ماده 19ـ ترتیب طرح شکایات و تعیین نوبت رسیدگی و اداره جلسات بنظر رئیس شورای داوری است و مأموران انتظامی مکلف باجراء دستورهائی که رئیس در حدود صلاحیت خود میدهد میباشند.

ماده 20ـ شورای داوری همه ماهه آمار کارکرد خود را باداره امور شوراهای داوری ارسال خواهند داشت.

د ـ ترتیب تحویل وجوه حاصله از اجرای قانون شورای داوری

ماده 21ـ وجوه حاصل از اجرای ماده 18 قانون شورای داوری بکارمندی که از طرف وزارت دادگستری تعیین شده تحویل میگردد.
کارمند مذکور مکلف است کلیه وجوه وصولی را مرتباً در تهران بحسابداری وزارت دادگستری و در شهرها باداره دارائی محل تحویل داده و رسید آنرا ضمیمه پرونده مربوط نماید و در صورت نبودن اداره دارائی در محل بترتیبی که اداره امور شوراهای داوری لازم بداند عمل کند و بهر صورت مکلف است روز اول هر هفته نتیجه اقداماتی را که در مورد وجوه مذکور بعمل آورده برئیس شورا و عضو مشاور گزارش دهد.
هرگاه در وصول وجوه قانونی یا پرداخت آن بی ترتیبی بوجود آید مشاور رئیس شورا باید فوراً مراتب را باطلاع رئیس دادگاه برسانند.

ﻫ ـ دبیرخانه شورای داوری

ماده 22ـ تعیین کارمندان لازم برای انجام امور دبیرخانه هر شورای داوری با در نظر گرفتن مقدار کار و جهات دیگر بعهده وزارت دادگستری است.

ماده 23ـ دبیرخانه شورای داوری مسئول تنظیم و حفظ دفاتری است که برای انجام امور شورای داوری ضرورت دارد.

ماده 24ـ هر شورای داوری برای امور اداری خود دارای دفاتر زیر خواهد بود.
1- دفتر ثبت شکایات (مدنی و کیفری)
2ـ دفتر تصمیمات
3ـ دفتر امور مالی
4ـ دفتر بازرسی
طرز تنظیم و استفاده از دفاتر فوق از طرف اداره امور شوراهای داوری تعیین و بموجب دستور جداگانه ابلاغ خواهد گردید و چنانچه بمنظور حسن اداره امور شورا تهیه و تنظیم دفاتر دیگری نیز ضرورت پیدا کند از طریق اداره امور شوراهای داوری در هر مورد اخذ تصمیم خواهد گردید. شوراهای داوری مکلفند بمنظور حفظ هماهنگی در مورد نحوه اداره امور دفتری شوراها تعلیماتی را که از طرف اداره امور شوراهای داوری ابلاغ میشود اجرا و خارج از آن اقداماتی بعمل نیاورند.

و ـ رسیدگی بتخلف مشاور و کارمندان دبیرخانه شورای داوری

ماده 25ـ تقصیر و سهل انگاری و غفلت در انجام وظیفه از طرف مشاوران بازنشسته و یا کارمندان بازنشسته و سر دفتران و وکلاء دادگستری موضوع ماده 4 قانون شورای داوری در امور مربوط بوظایف آنها در شورای داوری تخلف محسوب و مستوجب مجازاتهای زیر خواهد بود.
الف ـ اخطار کتبی.
ب ـ توبیخ کتبی
ج ـ حذف پاداش استحقاقی یا کسر قسمتی از آن.
دـ انفصال موقت یا دائم از مشاور بودن و یا کارمندی دبیرخانه شورای داوری.

ماده 26ـ در صورت اعلام تخلف رئیس دادگاه محل بموضوع رسیدگی و پس از احراز وقوع با در نظر گرفتن میزان اهمیت آن یکی از مجازاتهای مندرج در ماده 25 این آئین‌نامه را درباره متخلف تعیین و مراتب را از طریق اداره امور شوراهای داوری بدفتر مرکزی خانه‌های انصاف و شوراهای داوری اعلام میدارد در صورتیکه مجازات مذکور مورد تائید وزارت دادگستری واقع شود دفتر مرکزی خانه‌های انصاف و شوراهای داوری آنرا اجرا و مراتب را باطلاع رئیس دادگاه محل خواهد رسانید.

ماده 27ـ در صورتیکه مشاور و یا کارمند بازنشسته دبیرخانه شورای داوری در یکسال سه بار بمجازاتهای مندرج در ماده 25 این آئین‌نامه محکوم گردد وزارت دادگستری میتواند بخدمت او در شورای داوری خاتمه دهد.

ماده 28ـ تعقیب مشاور شاغل شورای داوری و کارمندان شاغل دبیرخانه برحسب مورد تابع آئین‌نامه‌های مربوط به تعقیب انتظامی قضات و محاکمات اداری میباشد.

وزیر دادگستری