آئین نامه انتخابات خانه انصاف
مصوب 1344,04,16

در اجرای ماده 5 قانون تشکیل خانه انصاف مصوب اردیبهشت ماه سال 44 آئین نامه انتخابات خانه انصاف در 16 ماده بشرح زیر تصویب و اعلام میگردد:

ماده 1 ـ وزارت دادگستری با مطالعه کلی درباره وضع روستاهای کشور و با در نظر گرفتن اوضاع اجتماعی هر روستا و حوائج قضائی روستائیان بتدریج روستاهائی را که در آنها موجبات تشکیل خانه انصاف فراهم باشد تعیین مینماید و لزوم شروع انتخابات را بوسیله وزارت کشور از طریق استانداری یا فرمانداری کل به بخشدار محل یا مسئول انجام وظایف بخشدار و همچنین مستقیماً برئیس دادگاه بخش همان محل اطلاع میدهد.

ماده 2 ـ بخشدار محل بمحض وصول دستورشروع انتخابات مراتب را باطلاع رئیس دادگاه بخش میرساند که طبق ماده 3 اقدام نماید.

ماده 3 ـ رئیس دادگاه بخش یا دادرس علی البدل برای آشنائی بیشتر باوضاع روستاهائی که برای شروع انتخابات در نظر گرفته شده بمحل عزیمت مینماید و ضمن اینکه بوسیله سخنرانیهائی اهالی را باهمیت و مزایای تشکیل خانه انصاف و اختیارات اعضاء آن آشنا میسازد افرادی را که برای نظارت در امر انتخابات مناسب باشند در نظر میگیرد و پس از آنکه محل را آماده شروع انتخابات تشخیص دهد دو نفر را که حداقل دارای شرایط انتخاب کنندگان باشند بعنوان معتمد و دو نفر دیگر را با همان شرایط بعنوان علی البدل برای نظارت در امر انتخابات به بخشدار محل معرفی مینماید.

ماده 4 ـ هرگاه غیبت یک یا هر دو معتمد اصلی از طرف بخشدار و رئیس یا نماینده دادگاه بخش احراز شود از وجود اعضاء علی البدل بجای فرد یا افراد غائب استفاده خواهد شد.

ماده 5 ـ بخشدار پس از وصول معرفی نامه معتمدان محل حداکثر ظرف دو روز جلسه مقدماتی انتخابات را برای بررسی مقدمات کار و تهیه وسائل انتخابات و تعیین محل اخذ رای با حضور معتمدان و نماینده دادگاه بخش تشکیل میدهد و حداکثر پس از سه روز از تاریخ این جلسه با وسائل مقتضی شروع انتخابات را باطلاع اهالی خواهد رسانید.

ماده 6 ـ در صورتیکه انتخابات مربوط بچند روستا باشد یا تراکم جمعیت و زیادی عده رأی دهندگان روستا اقتضاء کند که بیش از یک صندوق برای اخذ رای در نظر گرفته شود بخشدار و رئیس دادگاه و همچنین معتمدان محل میتوانند شخصاً در یکی از محلها حضور یافته و برای محلهای دیگر نماینده تعیین نمایند و بهرحال حضور بخشدار و رئیس دادگاه و دو نفر معتمد محل با نمایندگان آنها در موقع اخذ رای در محل یکی از صندوقها ضروری است.

ماده 7 ـ رئیس دادکاه میتواند شخصاً یا بوسیله دادرس علی البدل یا یکی از کارمندان دادکاه [دادگاه] یا شخص دیکری [دیگری] که مورد اعتماد او باشد در انتخابات نظارت نماید همچنین بخشدار میتواند برای حضور در محل اخذ رای و نظارت نماینده ای از طرف خود معین نماید.

ماده 8 ـ محل اخذ رای یکی از اماکن عمومی نظیر مسجد ـ کاروانسرا ـ تکیه و مدرسه خواهد بود و در صورت نبودن امکنه مذکور با تصویب معتمدان مکان مناسب دیگری تعیین خواهد شد. بخشدار باید محل یا محلهای اخذ رای و همچنین روز و ساعت آنرا معین و بوسائل مقتضی باطلاع اهالی برساند.

ماده 9 ـ اخذ رای در یک روز بمدت 5 تا 10 ساعت طبق تصویب معتمدان بعمل خواهد آمد.

ماده 10 ـ رای دهندگان در صورتیکه بنظر معتمدان محل یا نماینده آنها حائز شرایط شناخته شوند رای خود را در صندوق آراء خواهند ریخت.

ماده 11 ـ پس از پایان مدت اخذ رای صندوقها با حضور معتمدان محل و بخشدار و رئیس دادگاه یا نماینده آنها در محل اخذ رای باز و آراء قرائت میشود و صورت حائزین اکثریت هر صندوق طی صورتمجلس در دو نسخه بگواهی حاضرین میرسد و به بخشدار یا نماینده او تسلیم میگردد.

ماده 12 ـ هر یک از اهالی که بر جریان انتخابات اعتراض داشته باشد میتواند اعتراض خود را ظرف دو روز به بخشدار تسلیم نماید.

ماده 13 ـ پس از گذشتن مدت مزبور بخشدار محل یک صورتمجلس نهائی از جریان انتخابات ضمن تعیین حائزین اکثریت با حضور معتمدان محل تنظیم و در آن صورت شکایاتی را که از جریان انتخابات رسیده درج مینماید و آنرا بضمیمه یک نسخه از صورتمجلسهای مربوط بهر صندوق و عین شکایات نزد رئیس دادگاه بخش میفرستد.

ماده 14 ـ هرگاه دو یا چند نفر از انتخاب شوندگان دارای رای مساوی باشند افراد با سواد بر افراد بیسواد مقدم خواهند بود و هر گاه افرادی که دارای رای مساوی هستند همه با سواد یا بیسواد باشند افراد مسن تر مقدم محسوب میشوند و اگر از اینجهت نیز مساوی باشند فرد مقدم بوسیله قرعه با حضور بخشدار و معتمدان و نماینده دادگاه بخش تعیین خواهد شد.

ماده 15 ـ در صورت عدم وصول شکایت یا اعتراض بجریان انتخابات یا در صورت وصول شکایات و وارد نبودن آنها رئیس دادکاه بخش بصلاحیت انتخاب شوندکان بوسائل مقتضی رسیدگی و در صورت احراز شایستگی بنام هر یک اعتبارنامه صادر خواهد نمود.

ماده 16 ـ هرگاه نظر رئیس دادگاه بخش بر عدم صحت انتخابات باشد نظر خود را از طریق مسئول خانه‌های انصاف در استان مربوط بسازمان خانه‌های انصاف در وزارت دادگستری اعلام میکند و وزارت دادگستری پس از وصول این نظر در صورت اقتضاء دستور تجدید انتخابات را صادر خواهد نمود.

وزیر دادگستری - وزیر کشور